Η ανασφάλεια που προκαλεί ένας πόλεμος στη γειτονιά μας οδηγεί στην ανάγκη να περιφρουρήσουμε αυτά που έχουμε, να αποκτήσουμε αυτάρκεια, ώστε να μειώσουμε –όσο είναι δυνατό– την έκθεσή μας απέναντι στους κινδύνους και στις στερήσεις. Οταν αντιμετωπίζουμε κάποια απειλή, οι επιλογές μας είναι λίγες: ή θα δώσουμε τη μάχη ή θα την αποφύγουμε. Η φυγή μπορεί να είναι κυριολεκτική –να τρέξουμε να απομακρυνθούμε– ή συμβολική, να υποχωρήσουμε μέσα σε φαντασιώσεις απομόνωσης και αυτάρκειας. Σαν άτομα, μπορούμε να κλειστούμε στο δωμάτιό μας, σαν έθνη, να κλείσουμε τα σύνορα και να θεωρούμε τους πάντες εχθρούς, μεταξύ αυτών και τον διπλανό μας. (Την Αλβανία του Ενβέρ Χότζα δεν την κατέλαβε καμία ξένη δύναμη, αλλά ουδείς θα ζήλευε τη δυστυχία του λαού της πριν από τη μεγάλη φυγή τη δεκαετία του 1990.)
Στην Ελλάδα υπήρχε πάντα το όραμα η χώρα να είναι αυτάρκης, ενώ ξένες δυνάμεις παρέμβαιναν άμεσα στις εσωτερικές της υποθέσεις. Στην Κατοχή, πληθυσμοί που πέτυχαν αυτάρκεια σε τρόφιμα δεν υπέφεραν όσο οι άνθρωποι των πόλεων και φτωχότερων σε γεωργία περιοχών. Στην κρίση των τελευταίων χρόνων, πολλοί έφυγαν από πόλεις, με το όραμα να δώσουν νέα ζωή στην ύπαιθρο, να παράγουν προϊόντα που έλειπαν. Ενα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της «Πράσινης Μετάβασης» είναι η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια. Τώρα, ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί φόβους όχι μόνο για την εξάπλωση της βίας, αλλά και για τις επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας και στο παγκόσμιο εμπόριο. Ο κόσμος ακόμη δεν είχε συνέλθει από την αναστάτωση και τις υψηλές τιμές που προκάλεσαν η πανδημία και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και τώρα ουδείς γνωρίζει πόσο σοβαρές θα είναι οι ελλείψεις καυσίμων, πρώτων υλών και προϊόντων, πόσο θα διαρκέσει η ταραχή, ποιες θα είναι οι συνέπειες στο κόστος ζωής μας. Οσο θα θέλαμε να γυρίσουμε την πλάτη σε αυτή την κατάσταση, ο μόνος τρόπος να μειωθούν οι επιπτώσεις του πολέμου είναι μεγαλύτερη συνεργασία με άλλους.
Στην παγκόσμια αταξία οφείλουμε να θωρακίσουμε τη χώρα μας όσο γίνεται, στο εσωτερικό να καταλάβουμε ποια είναι τα ζητήματα που οφείλουν να μας απασχολούν, και να συνεννοούμαστε με χώρες εντός της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ.
Η Ελλάδα σήμερα έχει το πλεονέκτημα να έχει ήδη ξεκινήσει ριζική αναμόρφωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της, με νέα όπλα και νέα νοοτροπία. Ο τουρκικός αναθεωρητισμός και η γεωγραφική μας θέση λειτουργούν ως «εμβόλια» που αναπτύσσουν «άμυνες», καθώς η χώρα μας είναι εξοικειωμένη με διάφορους κινδύνους, βρίσκεται σε συνεχή ετοιμότητα και γνωρίζει την αξία της διπλωματίας. Οι κινήσεις των τελευταίων ημερών, από την Κύπρο έως τα σύνορα με τη Βουλγαρία, δείχνουν αυτή την ικανότητα. Ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν και του Λιβάνου είναι πλήγμα στην ιδέα του διεθνούς δικαίου, όμως δεν έχουμε την επιλογή να προσποιούμαστε ότι η χώρα μας μπορεί να αποφύγει οποιαδήποτε εμπλοκή. Ωστόσο, η αμυντική επάρκεια μας επιτρέπει να λειτουργούμε με αυτοπεποίθηση, να παίρνουμε θέση με σοβαρότητα και συγκράτηση, να μην έχουμε μόνη επιλογή τη σύγκρουση ή τη φυγή.
Στην παγκόσμια αταξία οφείλουμε να θωρακίσουμε τη χώρα μας όσο γίνεται, στο εσωτερικό να καταλάβουμε ποια είναι τα ζητήματα που οφείλουν να μας απασχολούν και ποια αποσπούν την προσοχή μας απ’ αυτά, και να συνεννοούμαστε με χώρες με τις οποίες έχουμε καλή επικοινωνία εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ. Ετσι μπορούν να περιοριστούν οι επιπτώσεις του πολέμου – η υπονόμευση του διεθνούς δικαίου, η πιθανή μαζική εκροή προσφύγων από τη Μέση Ανατολή, ο κίνδυνος της τρομοκρατίας.
