Σε περιόδους διεθνούς αναταραχής, ο δημόσιος λόγος αποκαλύπτει συχνά το πραγματικό επίπεδο σοβαρότητας μιας πολιτικής τάξης. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με τη συνεχή κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων και το ενδεχόμενο ευρύτερης αποσταθεροποίησης, συνιστούν μια κατάσταση που απαιτεί ψυχραιμία, περίσκεψη και κυρίως αίσθηση ευθύνης. Οταν η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου μυρίζει μπαρούτι, δεν υπάρχει περιθώριο για επιπολαιότητες, ούτε για ρητορικές ασκήσεις εσωτερικής κατανάλωσης με μικροπολιτικές μπαρούφες. Δυστυχώς στη χώρα η δημόσια συζήτηση έχει ξεφύγει ακόμη και από τις συνηθισμένες υπερβολές. Ενα μέρος της αντιπολίτευσης –κυρίως εκείνο που κινείται στον γνώριμο ιδεολογικό χώρο της αριστερίζουσας ρητορικής– μοιάζει να αντιμετωπίζει μια άκρως επικίνδυνη γεωπολιτική συγκυρία με απίστευτη ελαφρότητα και ανήκουστες βεβαιότητες. Αντί για μετρημένες τοποθετήσεις και στοιχειώδη συναίσθηση του διεθνούς περιβάλλοντος, εκφέρονται παρόλες, πρόχειρες καταγγελίες και συνθήματα που θυμίζουν περισσότερο φοιτητική συνέλευση άλλων δεκαετιών παρά σοβαρή πολιτική στάση.
Η κοινωνία έχει κάθε δικαίωμα να περιμένει από το πολιτικό προσωπικό ένα λόγο αντάξιο των περιστάσεων. Οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή, ειδικά η παρούσα, δεν είναι ένα μακρινό θέατρο συγκρούσεων χωρίς συνέπειες. Η Ελλάδα βρίσκεται γεωγραφικά και γεωπολιτικά στον άμεσο περίγυρο της περιοχής που φλέγεται, με τεράστιους κινδύνους. Πέραν των αυτονόητων άμεσων επιπτώσεων από τις συγκρούσεις, υπάρχουν οι ενεργειακές διαδρομές, η ναυσιπλοΐα και φυσικά οι μεταναστευτικές πιέσεις. Αντί όμως να επικρατεί στοιχειώδης συναίσθηση της πραγματικότητας, ακούμε συχνά δηλώσεις που μοιάζει να έχουν γραφτεί περισσότερο για φανατικά κομματικά ακροατήρια παρά για μια ώριμη δημόσια συζήτηση. Είναι στάση που φανερώνει όχι μόνο πολιτική επιπολαιότητα, αλλά και βαθύτερη αδυναμία κατανόησης των διεθνών συσχετισμών. Για να δούμε την… τρικυμία, αρκεί μια ματιά στις παιδαριώδεις δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα, στις ελαφρότητες του Αλέξη Χαρίτση, στην ακλόνητη σιγουριά του ΚΚΕ πως κατέχει την απόλυτη αλήθεια και στα φληναφήματα του Κυριάκου Βελόπουλου.
Δυστυχώς στο ίδιο κλίμα εντάσσονται και οι παρεμβάσεις ορισμένων αποστράτων οι οποίοι εμφανίζονται σε τηλεοπτικά πάνελ με ύφος αυθεντίας, διατυπώνοντας βεβαιότητες για στρατιωτικές εξελίξεις και γεωπολιτικά σενάρια όντας άσχετοι. Η δημόσια παρουσία τους θα μπορούσε να συμβάλει σε έναν σοβαρό διάλογο εφόσον συνοδευόταν από μετριοπάθεια και γνώση των ορίων της άγνοιάς τους, για να κάνουν μετρημένες αναλύσεις. Οταν όμως διολισθαίνουν σε δραματικές προβλέψεις και απλουστεύσεις, το αποτέλεσμα είναι μάλλον η σύγχυση και η εντυπωσιοθηρία.
Η Δημοκρατία δεν απαιτεί ομοφωνία. Η κριτική προς την εκάστοτε κυβέρνηση, και φυσικά τη σημερινή (που έως τώρα έχει φανεί ψύχραιμη και αποφασιστική όπου χρειάστηκε), είναι θεμιτή και απαραίτητη. Ομως άλλο πράγμα η υπεύθυνη αντιπολίτευση και άλλο η παραγωγή εύκολων εντυπώσεων. Οταν οι διεθνείς εξελίξεις είναι ρευστές και δυνητικά επικίνδυνες, η ελάχιστη πολιτική ωριμότητα επιβάλλει μέτρο και σοβαρότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, το πιο συνετό που θα μπορούσαν να πράξουν ορισμένοι είναι το να αποφύγουν τις πρόχειρες δηλώσεις. Δεν είναι υποχρεωτικό να έχει κανείς άποψη για τα πάντα, ούτε να αισθάνεται την ανάγκη να σχολιάζει κάθε διεθνή εξέλιξη. Σε στιγμές κρίσιμες, η σιωπή μπορεί να είναι πολύ πιο υπεύθυνη από μια κακότεχνη «εξυπνάδα». Οταν γύρω μας διαμορφώνεται ένα περιβάλλον αστάθειας, αυτό που χρειάζεται η χώρα δεν είναι μπαρούφες και πολιτικοί αυτοσχεδιασμοί. Χρειάζεται νηφαλιότητα, αίσθηση μέτρου και επίγνωση ότι η σοβαρότητα στον δημόσιο λόγο είναι συστατικό στοιχείο μιας ώριμης δημοκρατίας. Σε τέτοιες στιγμές η υπευθυνότητα δεν είναι απλώς αρετή. Είναι υποχρέωση.
