Σε ένα κελί 8 τ.μ. είναι στοιβαγμένα πέντε άτομα. Σε ένα άλλο, οι κρατούμενοι κοιμούνται στο πάτωμα ή σε αυτοσχέδια κρεβάτια· τα στρώματα δεν φτάνουν για όλους, ούτε οι κουβέρτες. Βρωμιά, ανεπαρκής πρόσβαση σε ζεστό νερό ή θέρμανση. Αθλιες συνθήκες, αναξιοπρεπής διαβίωση, στέρηση δικαιωμάτων. Αυτή είναι η εικόνα στις περισσότερες ελληνικές φυλακές. Διαχρονικό το πρόβλημα του υπερπληθυσμού στα σωφρονιστικά καταστήματα, το γνωρίζουμε, έχει αποτυπωθεί σε πολλές εκθέσεις. Επιβεβαιώνεται εκ νέου στην τελευταία έκθεση της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων, που επισκέφθηκε ελληνικές φυλακές τον Ιανουάριο του 2025 και προχθές έδωσε στη δημοσιότητα ένα πόρισμα.
Η επιτροπή ζητεί από την ελληνική κυβέρνηση μια «συνεκτική στρατηγική για τη μείωση του πληθυσμού των φυλακών, η οποία θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε εναλλακτικές λύσεις αντί της φυλάκισης και σε μη στερητικά της ελευθερίας μέτρα». Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ακολουθείται εκ διαμέτρου αντίθετη στρατηγική: αυστηροποίηση της ποινικής νομοθεσίας, περιορισμός αναστολών, μηδενική ανοχή, με αποτέλεσμα πληθυσμιακό έμφραγμα σε πολλές φυλακές.
Οι αριθμοί δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. Σε μία δεκαετία ο πληθυσμός των εγκλείστων έχει αυξηθεί σχεδόν κατά ένα τρίτο, χωρίς αντίστοιχη επέκταση των υποδομών. Στις αρχές του 2026 ανέρχονταν σε 13.583, την ώρα που η δυναμικότητα των σωφρονιστικών καταστημάτων δεν υπερβαίνει τις 10.763 θέσεις. Για να έχουμε μια σύγκριση με το παρελθόν, το 2016 ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων ήταν 9.611. Ειδικά τη διετία 2024-2025 σημειώνεται η μεγαλύτερη αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία και με διαφορά (το 2025 οι κρατούμενοι ήταν 2.099 περισσότεροι από το 2024).
Απάνθρωπες συνθήκες, αναξιοπρεπής διαβίωση, στέρηση δικαιω- μάτων είναι η εικόνα στις περισσότερες ελληνικές φυλακές.
Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει ένα πρόγραμμα για την κατασκευή οκτώ νέων φυλακών για την περίοδο 2025-2030. Ισως μόνο το κέντρο κράτησης στον Ασπρόσπυργο, όπου θα μεταφερθούν οι φυλακές Κορυδαλλού, να είναι έτοιμο μέχρι τότε, για τα υπόλοιπα βλέπουμε… Μέχρι να υλοποιηθεί το πρόγραμμα, όμως, η κυβέρνηση κάθεται με τα χέρια σταυρωμένα. Φαίνεται να την ενδιαφέρει μόνο το μήνυμα που εκπέμπεται, νόμος – τάξη – τιμωρία. Για το τι συμβαίνει μέσα στα κέντρα κράτησης δεν νοιάζεται.
Τι θα μπορούσε να κάνει; Να στελεχώσει καλύτερα το προσωπικό των φυλακών· να τοποθετήσει γιατρούς και νοσηλευτές όπου δεν υπάρχουν – έξι στα δέκα κέντρα δεν έχουν γιατρό, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις χρέη νοσηλευτή εκτελούν σωφρονιστικοί υπάλληλοι· να επιταχύνει την έγκριση και χορήγηση φαρμάκων σε εκείνους που τα έχουν ανάγκη.
Να φροντίσει οι άνθρωποι που περνούν την πύλη των φυλακών να μην είναι αόρατοι.
