Οταν ήμασταν παιδιά, κάποιος στην παρέα είχε μια ιδέα για να πλουτίσουμε στο πιτς φιτίλι. «Αν υποχρεώναμε», έλεγε, «όλους τους Ελληνες να μας δώσουν μια δραχμή –σιγά το ποσό!– θα γινόμασταν εκατομμυριούχοι σε μια βραδιά…».
Φυσικά, η φάπα έπεφτε σύννεφο, διότι δεν ξέραμε τι εστί ολιγοπώλιο, ούτε φανταζόμασταν ότι με κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις το όραμα μπορούσε να υλοποιηθεί. Το καταφέρνουν οι τράπεζες, αφού «μηνιαία συνδρομή στους καταθετικούς λογαριασμούς επιβάλλουν σταδιακά οι τράπεζες. Οι χρεώσεις είναι χαμηλότερες από ένα ευρώ και σύμφωνα με τις τράπεζες είναι χαμηλότερες του κόστους τήρησης των λογαριασμών (…) Η επιβάρυνση είναι σχεδόν ανεπαίσθητη για την πλειοψηφία των καταθετών, αλλά για τις τράπεζες μετατρέπεται σε μια σταθερή και επαναλαμβανόμενη ροή εσόδων. Κυρίως σηματοδοτεί αλλαγή στρατηγικής, εγκαθιδρύοντας μια νέα κανονικότητα, που υπαγορεύεται από την αρχή ότι η διατήρηση ενός απλού τραπεζικού λογαριασμού δεν είναι πλέον αυτονόητα χωρίς κόστος» («Καθημερινή», 1.3.2026).
Νέα κανονικότητα με αντιστροφή της λογικής περί του «αυτονόητου» κόστους διατήρησης ενός καταθετικού λογαριασμού, λες και παλαιότερα οι λογαριασμοί διατηρούνταν τζάμπα. Στον καπιταλισμό που ξέραμε οι καταθέτες δανείζουν τα λεφτά τους στις τράπεζες παίρνοντας ένα μικρό διάφορο (επιτόκιο καταθέσεων), οι τράπεζες τα δάνειζαν σε άλλους παίρνοντας μεγαλύτερο διάφορο (επιτόκιο χορηγήσεων), η διαφορά των δύο δημιουργούσε την κερδοφορία των ιδρυμάτων. Ετσι έκαναν τα αδύνατα δυνατά για να μαζέψουν τα λεφτά των άλλων.
Τώρα οι τράπεζες έχουν μηδενικά επιτόκια καταθέσεων, υψηλά χορηγήσεων, το κράτος επιβάλλει να έχουν όλοι τραπεζικό λογαριασμό (υποχρεώνει τους εργοδότες να πληρώνουν μέσω τραπεζών, ενώ απαγορεύει κάθε συναλλαγή με μετρητά άνω των 500 ευρώ) και οι τράπεζες θέλουν να επιβάλουν στους δέσμιους καταθέτες τους να πληρώνουν μηνιαία συνδρομή περίπου –για να θυμηθούμε και το παλιό μας νόμισμα– 300 δραχμών. Ωραίο κόλπο! Τζάμπα έτρωγε τις καρπαζιές ο παιδικός μας φίλος. Απλώς ήταν μπροστά από την εποχή του.
Ο καπιταλισμός υπήρξε κινητήρια δύναμη στην Ιστορία επειδή έδινε την ελευθερία στους ανθρώπους να συναλλάσσονται προς ίδιον όφελος. Τώρα σιγά σιγά μετατρέπεται σε συνωμοσία κατά της διαχείρισης των κοινών. Με περίτεχνους όρους που δεν καταλαβαίνει κανένας, με τη βοήθεια του κράτους –τάχα μου υπέρ του επιχειρείν– και την αβελτηρία των ρυθμιστικών αρχών, το σύστημα αποτρελαίνεται. Οι επιχειρήσεις σταμάτησαν να φτιάχνουν καινούργια προϊόντα που βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων και εφευρίσκουν διαρκώς τρόπους να απομυζήσουν την υπάρχουσα πελατεία τους. Πόσο μακριά μπορεί να πάει αυτό;
