Η ζωή μάς οδηγεί διαρκώς σε αναστοχασμό. Παρότι η ιδεολογική ατζέντα της καθημερινότητας στην εποχή μας μοιάζει –ως γενική εντύπωση– ρηχή, ναρκισσιστική και αποκλίνουσα από τις συμπαγείς παρακαταθήκες του περασμένου αιώνα, η επικαιρότητα μας επαναφέρει. Υπάρχουν βαθιές δεξαμενές στην ανθρωπότητα που μας συνδέουν με την αίσθηση της Ιστορίας, της προοπτικής, της ταλάντωσης του χρόνου.
Η διεθνής γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή επιτείνει τη διάχυτη πεποίθηση πως παρακολουθούμε την Ιστορία να γράφεται. Επιπλέον, η ταχύτητα των μεταβολών είναι τόσο μεγάλη, ώστε υπάρχει πλέον μια παράλληλη ανάγκη για σύνδεση με κάτι στέρεο, ευανάγνωστο και απλό, είτε στη συσπειρωτική είτε στη διχαστική εκδοχή του. Εκατομμύρια άνθρωποι στη Γη σήμερα αισθάνονται ότι πρέπει από κάπου να πιαστούν.
Η ρευστότητα γεννάει ανασφάλεια. Στην ελληνική επικαιρότητα του περασμένου μήνα εντοπίζονται δύο γεγονότα που μας έκαναν να σκεφτούμε και πάλι την Ιστορία, να συνδεθούμε με κάποιο τρόπο και να αναλογιστούμε ίσως τον εαυτό μας ως υλικό αυτής της διαδρομής.
Το ένα ήταν οι φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων από τους ναζί στην Καισαριανή· και το άλλο ήταν ο θάνατος της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ. Και τα δύο προκάλεσαν σκέψεις, αισθήματα, νέες συνδέσεις με ζητήματα στέρεα και ριζωμένα στην αντίληψη της Ιστορίας. Οι φωτογραφίες των κρατουμένων που οδηγήθηκαν στον τόπο της εκτέλεσης έφεραν με μια δραματική αμεσότητα ένα συγκλονιστικό από κάθε άποψη γεγονός. Ταυτόχρονα, έδωσαν πρόσωπο στον αριθμό «200». Και βεβαίως, έδωσαν βάρος σε αυτό που ονομάζουμε ψυχρά τεκμήριο, χαρτώο υλικό, ιστορική μνήμη.
Από την άλλη, ο θάνατος της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ έφερε στο προσκήνιο την περίπτωση της ατομικής πάλης. Διαβάζοντας την αφήγηση της ζωής της στον Γιάννη Μπασκόζο (στην πρόσφατη έκδοση που προσέφερε η «Κ») καταλαβαίνουμε τη δύναμη αυτής της γυναίκας, που από μικρό κορίτσι στα δρομάκια του Βύρωνα είχε την αίσθηση της Ιστορίας και την πεποίθηση πως η ίδια της η ύπαρξη είχε κάποιο ρόλο στην εξέλιξη της ζωής.
Αυτά τα δύο ασύνδετα γεγονότα επανέφεραν από άλλη σκοπιά την επιθυμία για κατανόηση της Ιστορίας, την ανάγκη για συναισθηματική προβολή και την εξάρτηση από κάτι μεγάλο και δημόσιο για την προσέγγιση του μύχιου και του ιδιωτικού.
Υπάρχει η ανάγκη σύνδεσης και κατανόησης. Ωστόσο, εξαρτημένοι τις μέρες αυτές από τις εξελίξεις στη διεθνή σκηνή, αισθανόμαστε πως η ζωή διαμορφώνεται ερήμην μας.
