Είναι εξαιρετικά απρόβλεπτες οι εποχές που ζούμε. Δεν αναφερόμαστε μόνο στον ασταθή ένοικο του Λευκού Οίκου, που τη μία τελειώνει φανταστικούς πολέμους και την άλλη ξεκινάει πραγματικούς. Αυτός –λόγω του μεγέθους της χώρας του και της δουλικότητας των Ρεπουμπλικανών νομοθετών, που δεν λένε να του βάλουν χαλινάρι, καταπώς προβλέπει το σύνταγμα των ΗΠΑ– είναι μία από τις τρελές μεταβλητές του παγκόσμιου συστήματος. Υπάρχουν και άλλες απρόβλεπτες παράμετροι, όπως είναι οι αγορές.
Ολοι φοβούνταν ότι ένας πόλεμος στον Περσικό Κόλπο θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου στην αγορά της ενέργειας. Και όμως, παρά το γεγονός ότι τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνάει το 20% του πετρελαίου και του αερίου παγκοσμίως, έχουν κλείσει (ουσιαστικώς, εξαιτίας του φόβου επιθέσεων και ουχί από τους Ιρανούς φρουρούς) τις πρώτες ημέρες του πολέμου οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν, αλλά ευτυχώς δεν ήρθε Αρμαγεδδών. Χθες «άνοιξαν» στα 80 δολ./βαρέλι, υψηλότερα από τα 72,48 δολ. της Παρασκευής, δηλαδή πριν ξεκινήσουν οι βομβαρδισμοί, αλλά πολύ χαμηλότερα από τα 147 δολάρια το βαρέλι που εκτινάχθηκε τον Ιούλιο του 2008. Ο αμερικανικός δείκτης μετοχών βιομηχανίας Dow Jones έχασε μόνο 2% τις τελευταίες πέντε ημέρες.
Οι ειδικοί έδωσαν πολλές εξηγήσεις για την ευμενή αυτή ανωμαλία τις πρώτες ημέρες του πολέμου. «Οι αγορές το είχαν προεξοφλήσει», «οι επενδυτές ελπίζουν ότι δεν θα κρατήσει πολύ», «τώρα υπάρχει σύστημα παρακολούθησης αποθεμάτων σε πραγματικό χρόνο», «ξέρουμε τι φορτία υπάρχουν αυτήν τη στιγμή στη θάλασσα που ταξιδεύουν προς τις αγορές».
Η αλήθεια είναι ότι μάθαμε πολλά από τις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις και είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι γι’ αυτές. Αλλά πάλι, είναι λογικό να εκτοξεύεται η τιμή του πετρελαίου στα 147 δολάρια/βαρέλι επειδή χρεοκόπησε μια άγνωστη σε πολλούς επενδυτική τράπεζα και να ανεβαίνει ελάχιστα όταν υπάρχει φωτιά δίπλα στις πετρελαιοπηγές; Μήπως οι αγορές (των futures, options, derivatives και δεν συμμαζεύεται) γίνονται όλο και περισσότερο αυτο-αναφορικές και χάνουν την επαφή τους με τον πραγματικό κόσμο, που έχει αληθινούς πολέμους, πραγματικές ροές αγαθών και απτά εμπόδια κυκλοφορίας τους;
Τις τελευταίες ώρες, οι δείκτες της οικονομίας διεθνώς κοκκινίζουν. Αυτό είναι κακό νέο για την τσέπη μας, αλλά –όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό– σημάδι υγείας για τις αγορές. Ισως αυτοί οι σούπερ ντούπερ χρηματιστές να πήραν τα μάτια τους από τις οθόνες και να είδαν από το παράθυρο ότι ο κόσμος άρχισε να φλέγεται. Διότι, αν συνεχίζουν να κοιτούν μόνο τις οθόνες και δουν τίποτε «αρκούδες» με αγελαία ορμή, θα μας χώσουν βαθύτερα στην κρίση.
