Οταν γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν γνωρίζαμε ότι λίγες ώρες μετά θα άρχιζε η επίθεση κατά του Ιράν. Τις έγραφα ακούγοντας στο ραδιόφωνο πως μετά την αποτυχία των συνομιλιών εμφανίζεται μια τελευταία «ελπίδα» συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ή, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, μια τελευταία ελπίδα το καθεστώς των αγιατολάδων να υποταχθεί στις απαιτήσεις του Τραμπ. Ελπίδα; Προσπαθώ να μπω στη θέση κάποιου μέσου Ιρανού. Διότι το Ιράν δεν είναι ούτε Ιράκ ούτε Λιβύη. Το Ιράν είναι ένα έθνος πανάρχαιο, του οποίου η συνοχή δεν εξαρτάται από τη θρησκεία όπως στους Αραβες γείτονές του. Ως την ημέρα εκείνη που η επανάσταση των αγιατολάδων ανέτρεψε το καθεστώς του σάχη, στο Ιράν υπήρχε μια ενεργή κοινωνία των πολιτών. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι οι Ιρανές είχαν δικαίωμα ψήφου πριν το αποκτήσουν οι Ελβετίδες. Αυτή η παράδοση χειραφέτησης φάνηκε πως διατηρεί ακόμη κάποια δικαιώματα στη ζωή με την εξέγερση των γυναικών πριν από μερικά χρόνια. Οσο για την κοινωνία των πολιτών, παρά το συστηματικό έργο εξόντωσής της από τους μουλάδες και τους Φρουρούς της Επανάστασης, φέτος απέδειξε πως μπορεί να είναι καθημαγμένη, είναι όμως ζωντανή. Είναι αυτοί που άκουσαν την παρότρυνση του Τραμπ να βγουν στους δρόμους. Σε 36.000 με 40.000 υπολογίζονται οι νεκροί αυτών των μηνών. «Δεν είναι εξέγερση. Είναι επανάσταση, μεγαλειότατε».
Μπείτε λοιπόν στη θέση κάποιου απ’ αυτούς. Πώς θα αισθανόταν αν μάθαινε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα και ο πόλεμος απεφεύχθη. Ο πόλεμος τον οποίο κανείς δεν επιθυμεί, όμως μερικές φορές είναι απαραίτητος, όπως δήλωσε σε μια από τις σπάνιες εκδηλώσεις κοινής λογικής ο πρόεδρος Τραμπ. Αυτός ο Ιρανός δεν ενδιαφέρεται ποσώς για τη συμμόρφωση των αγιατολάδων στους περιορισμούς που θέλει να τους επιβάλει ο Τραμπ για τα πυρηνικά. Το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να απαλλαγεί από την τυραννία του θεοκρατικού καθεστώτος κι αν είναι να το πετύχει αυτό με τις βόμβες των αμερικανικών F-22, ας το πετύχει έτσι. Ξέρει πως το καθεστώς έχει αδυνατίσει. Δεν είναι μόνον ο πόλεμος των 12 ημερών που έγινε πέρυσι το καλοκαίρι. Δεν είναι μόνον η αποτυχία του να καταφέρει σοβαρά πλήγματα στο Ισραήλ και η αδρανοποίηση των αντιπροσώπων του, της Χαμάς και της Χεζμπολάχ. Είναι και η οικονομική κρίση που το μαστίζει, αλλά και ο φόβος των πυλώνων που το στηρίζουν. Οι ανώτεροι αξιωματικοί των Φρουρών της Επανάστασης δεν ξέρουν τι θα απογίνουν αν ο Χαμενεΐ δραπετεύσει όπως ο Ασαντ. Τα δε κατώτερα στελέχη δεν έχουν να πληρώσουν το νοίκι τους, ενώ κινδυνεύουν να κατηγορηθούν για εγκλήματα πολέμου.
Ο Ψυχρός Πόλεμος δεν έγινε θερμός διότι και οι δύο υπερδυνάμεις μιλούσαν την ίδια γλώσσα και από μιαν άποψη ήσαν δύο διαφορετικές εκδοχές του ίδιου πολιτισμού. Το Ιράν μιλάει άλλη γλώσσα από τον δυτικό κόσμο. Για τους μουλάδες δεν υπάρχουν ούτε δικαιώματα του ατόμου, ούτε ισότητα φύλων, ούτε δημοκρατία. Και το πρόβλημα δεν είναι ότι αυτό τους απομακρύνει από τον υπόλοιπο κόσμο. Το πρόβλημα είναι ότι τους φέρνει αντιμέτωπους με ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας τους στο οποίο οφείλουμε να συμπαρασταθούμε. Αν μη τι άλλο οφείλουμε να καταλάβουμε επιτέλους ότι η πολιτική της καταλλαγής που ακολούθησε ο Ομπάμα απέτυχε. Για να μην αναφερθώ στη βαριά μυωπία της προοδευτικής Δύσης, η οποία το 1979 κήρυσσε την απελευθέρωση του Ιράν από την τυραννία του σάχη και την ανάδειξη της ιδιαίτερης πολιτισμικής του ταυτότητας. Κάτι που ήταν ψέμα, αφού οι Ιρανοί δεν είναι Αραβες και την πολιτισμική τους ταυτότητα την απέκτησαν πολύ πριν υποταχθούν στο Ισλάμ. Αναρωτιέμαι αν θα είχε μετανιώσει ο Φουκό σήμερα γι’ αυτά που έλεγε τότε για την επανάσταση των αγιατολάδων. Ρητορικό το ερώτημα. Η αριστερή διανόηση δεν μετανιώνει, ούτε αλλάζει γνώμη. Και να είστε βέβαιοι πως κάποια στιγμή θα δούμε διαδήλωση μπροστά στην αμερικανική πρεσβεία. Στο όνομα της ανεξαρτησίας, εννοείται.
Αν ανατραπεί το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, θα είναι ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του 21ου αιώνα. Ο ισλαμικός επεκτατισμός θα δεχθεί ένα σοβαρό πλήγμα και θα απελευθερωθούν οι δημιουργικές δυνάμεις μιας κοινωνίας με βαθιές ιστορικές ρίζες. Αυτά πέρα από τις γεωστρατηγικές ανακατατάξεις στην περιοχή και την ανακούφιση του Ισραήλ από έναν εχθρό που θέλει να το αφανίσει. Το Ισραήλ που επί σάχη ήταν ένας από τους σημαντικούς συμμάχους του Ιράν.
Εδώ και μέρες ακούγαμε και διαβάζαμε για τον φόβο πολέμου στη Μέση Ανατολή. Και δεν μπορώ να μην αναρωτιέμαι πώς όλοι αυτοί που φοβούνται τον πόλεμο δεν φοβούνται τους μουλάδες που συνομιλούν με τον θεό τους.
