Συμπληρώθηκαν εβδομήντα χρόνια από το ιστορικό 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ. Ιστορικό, διότι αποτέλεσε μια βαθιά τομή στην πορεία της Σοβιετικής Ενωσης. Από τη μια οπτική γωνία έθεσε τέλος σε ένα καθεστώς προσωπολατρίας και τρομοκρατίας και από μια άλλη οπτική αποτέλεσε σημείο «οπορτουνιστικής» στροφής και εγκατάλειψης της πορείας προς την κομμουνιστική-αταξική κοινωνία.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πορεία προς το 20ό Συνέδριο που χαρακτηριζόταν από τη μάχη των επιγόνων του Στάλιν. Ολοι όμως αυτοί που αποτελούσαν τον στενό του κύκλο είχαν συμφωνήσει ότι: πρώτον, δεν θα έπρεπε να επανεμφανιστούν φαινόμενα προσωπολατρίας τα οποία οδηγούσαν στην απεριόριστη συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια ενός συντρόφου.
Οι περισσότεροι στενοί συνεργάτες του Στάλιν, τους τελευταίους μήνες της ζωής του, είχαν στοχοποιηθεί από τον απρόσωπο μηχανισμό Ασφαλείας που ήλεγχε ο ίδιος. Οι πρώτοι προς «εκκαθάριση» ήταν οι Μικογιάν και Μολότοφ. Ετσι, άπαντες συμφώνησαν πως οι μηχανισμοί καταστολής δεν θα έπρεπε να διαφεύγουν από τον έλεγχο του κόμματος. Ηταν μια συμφωνία και προσωπικής αυτοπροστασίας η οποία οδήγησε στη φυσική εξόντωση του Μπέρια.
Δεύτερον, υπήρξε μια συναντίληψη για την αναγκαιότητα άμεσων μεταρρυθμίσεων για να κινηθεί η Οικονομία. Με κατασταλτικά μέτρα και με ποινικοποίηση των κοινωνικών σχέσεων, το μοντέλο ανάπτυξης της δεκαετίας του 1930 δεν μπορούσε πλέον να αποδώσει. Η βίαιη μεταφορά πόρων από τον αγροτικό τομέα στη βαριά βιομηχανία είχε οδηγήσει στην εξαθλίωση και στα Γκουλάγκ εκατομμύρια πολίτες.
Επιπλέον, μέσα στους επιγόνους του Στάλιν διεξαγόταν ένας αγώνας εξουσίας στον οποίον ο Νικίτα Χρουστσόφ είχε ένα τακτικό πλεονέκτημα, καθώς φαινόταν να είχε συνειδητοποιήσει πιο πολύ από τους άλλους συντρόφους του την ανάγκη των αλλαγών. Ετσι, θέλησε αυτή την υπεροχή του να τη σφραγίσει στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ που πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα από τις 14 έως τις 25 Φεβρουαρίου 1956.
Τίποτα δεν προμήνυε αυτό που θα συνέβαινε την τελευταία ημέρα του Συνεδρίου. Σε μια κλειστή συνεδρίαση, αφού είχαν αποχωρήσει οι ξένες αντιπροσωπείες, ο Χρουστσόφ ανέγνωσε τη Μυστική Εισήγησή του ενώπιον των Σοβιετικών αντιπροσώπων. Κατήγγειλε το φαινόμενο της προσωπολατρίας του Στάλιν, χωρίς να αμφισβητεί τις κεντρικές κατευθύνσεις της μπολσεβίκικης επανάστασης και χωρίς να αναφερθεί στον λιμό του 1932-1933, αποτέλεσμα της βίαιης κολεκτιβοποίησης.
Οι καταγγελίες του Χρουστσόφ είχαν σημείο εκκίνησης τη δολοφονία του Σεργκέι Κίροφ (1934), περιορίζοντας έτσι την περίοδο της τρομοκρατίας στο χρονικό διάστημα που αφορούσε μέλη και στελέχη του Κόμματος, όλα πιστά στην ηγεσία του Στάλιν. Το τι υπέστησαν οι απλοί Σοβιετικοί πολίτες από την εφαρμογή της ποσόστωσης στις εκτοπίσεις και τις εκτελέσεις, δεν απασχόλησε τη Μυστική Εισήγηση.
Τα όρια της μεταρρυθμιστικής αύρας του 20ού Συνεδρίου αποκαλύφθηκαν στην Ουγγρική Επανάσταση που πνίγηκε στο αίμα μετά οκτώ μήνες. Το σοβιετικό imperium αποτελούσε τον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος.
