Η Ελλάδα ορθώς ανοίγεται προς την Ινδία. Εντοπίζονται τουλάχιστον τέσσερις λόγοι που εξηγούν αυτή την επιλογή. Η Ινδία, σε πολύ πιεστικές συνθήκες για το Κυπριακό, στήριξε αναφανδόν και με σθένος τις ελληνοκυπριακές θέσεις και σε αντάλλαγμα η Ελλάδα πριν από λίγα χρόνια τής προσέφερε την αμέριστη στήριξή της στην απόκτηση θέσης μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ανεξάρτητα από τους λόγους, που σχετίζονταν και με τις αντιαποικιοκρατικές αντιλήψεις των Ινδών και βέβαια για τον ρόλο των Βρετανών, Αθήνα και Λευκωσία είχαν βρει έναν σχεδόν ανέλπιστο αλλά ισχυρό σύμμαχο στο κυπριακό ζήτημα.
Εσχάτως, η ελληνική πλευρά εκκίνησε μια σοβαρή προσπάθεια προσέγγισης της επονομαζόμενης «λευκής τίγρης». Αλλωστε, πέραν της συμβολής του στο Κυπριακό, το Νέο Δελχί έχει επιπρόσθετη αξία για την Αθήνα. Το έλασσον είναι η συμφωνία του 2024 για την απορρόφηση Ινδών εργατών στον πρωτογενή τομέα αλλά και προσωπικού υψηλής ειδίκευσης. Το όφελος, σε περίπτωση υλοποίησης, είναι πολλαπλό, μεταξύ άλλων, γιατί θα αυξηθεί η κοινωνική διάδραση, διευρύνοντας τις προοπτικές συνεργασίας και σε άλλα πεδία στα οποία οι δύο χώρες μοιράζονται σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, όπως στην πληροφορική, στον τομέα των τροφίμων (σημαντική η παρουσία της Switz Group), στον ναυπηγοεπισκευαστικό κλάδο καθώς και στη φαρμακοβιομηχανία.
Η προσέλκυση Ινδών φοιτητών, οι περισσότεροι από τους οποίους κατευθύνονται προς το Ηνωμένο Βασίλειο, τους προσφέρει μια ποιοτική και οικονομικά ανταγωνιστική ευρωπαϊκή εναλλακτική. Οπως αντίστοιχα και οι επισκέψεις Ινδών τουριστών, με το ημερολόγιο αδειών τους να εκτείνεται περίπου τρεις μήνες πριν από την κορύφωση της θερινής περιόδου στην Ελλάδα, μας δίνει τη δυνατότητα σταθερότερων εσόδων και μείωσης της εποχικότητας. Και ο τομέας της αμυντικής συνεργασίας παρουσιάζει ενδιαφέρον, σε μια στιγμή έντονων διεθνών αβεβαιοτήτων, με την Ινδία να ενδιαφέρεται –χωρίς να μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις– για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο λόγω και του IMEC, ενώ βρίσκεται σε τροχιά αντιπαράθεσης με την Τουρκία, αφού η τελευταία έχει εγκαταλείψει την πολιτική των ισορροπιών, παίρνοντας ξεκάθαρη θέση υπέρ του Πακιστάν στη διαμάχη του με την Ινδία.
Οι δύο χώρες μοιράζονται σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα στην πληροφορική, στον τομέα των τροφίμων, στον ναυπηγοεπισκευαστικό κλάδο και στη φαρμακοβιομηχανία.
Ο τρίτος λόγος είναι ο αναδυόμενος και πλέον παγιωμένος ρόλος της Ινδίας στον κόσμο. Συνηθίζουμε καθ’ υπερβολήν να τη χαρακτηρίζουμε ως την πολυπληθέστερη δημοκρατία στον κόσμο. Πρόκειται για έναν πόλο/περιφερειακό κέντρο που έχει μακρά παράδοση αδέσμευτης πολιτικής, που αποτελεί ικανό εξισορροπιστή απέναντι σε Κίνα και Ρωσία, ενώ παράλληλα συνεργάζεται μαζί τους, προσφέροντας ταυτόχρονα μια εναλλακτική μη δυτικού τύπου, αλλά πάντως σχετικής δημοκρατίας σε μια περιοχή και εποχή επικράτησης των αυταρχικών τάσεων. Με τη Ρωσία να επιχειρεί να κρατήσει καθαρό από ξένες επιρροές τον περίγυρό της και την Κίνα να αποκτά παγκόσμια εμβέλεια, η Ινδία αντιπαραβάλλει το συγκριτικά υψηλότερο επίπεδο μόρφωσης και εξειδίκευσης, το πολίτευμά της, και, παρά τις πολλές διαρθρωτικές αδυναμίες της και το ανοιχτό μέτωπο με το Πακιστάν, προβάλλει ως μια οιονεί διαπεριφερειακή υπερδύναμη και ένας συμβατός εταίρος της Δύσης. Απαιτείται συνεπώς η εμβάθυνση και η σύγκλισή της με την τελευταία. Προς τούτο, υπέγραψε μια σημαντική εμπορική συμφωνία με την Ε.Ε. (χαρακτηρίστηκε η μητέρα όλων των συμφωνιών) και φαίνεται πως βρήκε ένα modus operandi με την κυβέρνηση Τραμπ για να μετριαστούν οι υψηλοί δασμοί και οι δευτερογενείς κυρώσεις για την αγορά ρωσικού πετρελαίου.
Η Ελλάδα έχει παραχωρήσει το λιμάνι του Πειραιά στην κινεζική Cosco, ωστόσο δεν συμμετέχει στην προσπάθεια του Πεκίνου για την αναβίωση του «Δρόμου του Μεταξιού». Παράλληλα πιέζεται από τις ΗΠΑ για εξεύρεση εναλλακτικών προς την Κίνα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να βάλει όλα τα αυγά της στο καλάθι της Ουάσιγκτον, ανεξάρτητα από τον Τραμπ. Εύλογα, λοιπόν, η Αθήνα επιδιώκει να διευρύνει τις συμπράξεις της με επιπλέον αξιόπιστους παίκτες, ειδικότερα σε σχέδια που αναπτύσσουν νέες διασυνδέσεις, εκεί δηλαδή που βρίσκεται το μέλλον. Με τις θαλάσσιες, οδικές και σιδηροδρομικές οδεύσεις να αναθεωρούνται, με γνώμονα την εξασφάλιση φερέγγυων και προβλέψιμων αλυσίδων τροφοδοσίας, νέους διαδρόμους ενέργειας, εμπορίου έως και μεταφοράς data να ανοίγονται, το project του IMEC αποκτά τεράστια σημασία για τη χώρα μας. Η συμμετοχή μας δεν είναι δεδομένη, το περιβάλλον είναι πλέον πιο ανταγωνιστικό, ενώ οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το Ιράν ενδέχεται να το επηρεάσουν αρνητικά ή θετικά.
*O κ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA), καθηγητής του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος.
