Και πάλι. Το βλέμμα του είναι γεμάτο τρόμο, δηλώνει ισχυρό κλονισμό, σαν να είναι στο κατώφλι ενός πολύ πραγματικού εφιάλτη, που δεν πίστευε ποτέ ότι θα μπορούσε να ζήσει. Αλλά δεν διαφαίνεται κάποια ντροπή, μια φευγαλέα, έστω, σπίθα μεταμέλειας στην έκφρασή του. Ως μέλος μιας βασιλικής οικογένειας θεωρούσε εαυτόν άτρωτο. Μπορεί να είναι πλέον έκπτωτος πρίγκιπας ο Αντριου Μάουντμπατεν Ουίνδσορ, αδελφός του Βρετανού μονάρχη, αλλά η δράση του για την οποία και συνελήφθη ξετυλίχθηκε στην περίοδο της παντοδυναμίας του. Στενές σχέσεις με τον Επσταϊν, στον οποίο, επιπλέον, διοχέτευε βρετανικές κυβερνητικές και επιχειρηματικές πληροφορίες, πολλές από τις οποίες ήταν εμπιστευτικές ή απόρρητες. Συνελήφθη για «παράβαση καθήκοντος σε δημόσιο αξίωμα». Η πρωτοσέλιδη φωτογραφία του, κατά την έξοδό του από το αστυνομικό τμήμα, μέσα στο αυτοκίνητο, είναι συμβολική με πολλούς τρόπους.
Πριν από λίγες ημέρες ο Μπαράκ Ομπάμα, σε συνέντευξή του, χωρίς να αναφέρει το όνομα του Τραμπ και του βίντεο που είχε κυκλοφορήσει παρουσιάζοντας αυτόν και τη σύζυγό του Μισέλ σαν πιθήκους, μίλησε για τον υποβιβασμό του πολιτικού λόγου στην Αμερική σε τσίρκο. Και συνόψισε την άποψή του στη φράση: «Δεν φαίνεται να υπάρχει καμία ντροπή».
Να, λοιπόν, που ένα συναίσθημα πολύ ταπεινό και περιθωριοποιημένο ξαναβρίσκει τη θέση που του αναλογεί. Ως εσωτερικός μηχανισμός που προκαλεί τη συμμόρφωση θεωρήθηκε –και εξακολουθεί να θεωρείται– ανασταλτικός με την κακή έννοια. Πώς φτάνουμε, λοιπόν, σήμερα να αποζητάμε την «ντροπή» ως το τελευταίο καταφύγιο στο αδιανόητο που σαρώνει; Στη χυδαιότητα και στην κατάχρηση εξουσίας, στην άρση κάθε φραγμού, ψυχικού και ηθικού, που οδηγεί στην αποχαλίνωση ενστίκτων, στον εκμαυλισμό θεσμών και αρχών;
Μπορεί η ντροπή να βάλει φρένο στην παρακμή; Να γίνει κτήμα όσων πιστεύουν ότι δεν υπόκεινται σε κανέναν έλεγχο και καμιά λογοδοσία;
Χθες, στην κηδεία της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ, ακούστηκε στους επικήδειους (από τον πρωθυπουργό) ένα μικρό απόσπασμα, παλαιότερου, προσωπικού, σημειώματός της: «Οταν πτωχεύουν οι πλούσιοι, δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί. Οταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Κι όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούν για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική».
Τότε, και η ντροπή θα έχει χαθεί. Η Αρβελέρ μάς δείχνει και αυτή, με τον τρόπο της, την επανορθωτική δύναμη της αλήθειας. Της μόνης αξίας που δεν πτωχεύει.
