Ο θάνατος της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ γέννησε και γεννά σκέψεις και συναισθήματα για μια σειρά από λόγους. Είχε έναν τρόπο η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ να μιλάει στον καθένα προσωπικά μέσα από τον δημόσιο λόγο της. Ακόμη και αν κάποιος δεν είχε διαβάσει τα βιβλία της και την είχε ακούσει μόνο στην τηλεόραση, δεν θα μπορούσε να μη σταθεί με προσοχή σε αυτή τη φωνή που ερχόταν από πολύ μακριά, από πολύ βαθιά, από δεξαμενές άχρονες και γι’ αυτό απρόσμενα προσιτές, καθώς δονούσαν αόρατες χορδές του υποσυνείδητου.
Η περίπτωση της ανόδου αυτής της γυναίκας στην κοινωνική και εκπαιδευτική κλίμακα πολλά έχει να πει, όχι τόσο για τη δική μας κοινωνία, όσο για ένα προσωπικό, ιδιωτικό, μύχιο σύστημα αξιών και αρχών, που, εντέλει, έγινε δημόσιο. Η εξωστρέφεια της σκέψης της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ σε ζητήματα αυτοσυνειδησίας, αρχικά του ατόμου και μετέπειτα της κοινότητας και της κοινωνίας, οδήγησε σε σκέψεις για τη συλλογική ταυτότητα, για σύνθετες έννοιες όπως είναι καθετί που έχει να κάνει με αφηρημένες ιδέες, όπως είναι το έθνος, η πατρίδα, η κοινή συνείδηση, το άυλο αποτύπωμα που κινεί, συγκινεί και ενώνει, χωρίς να το δηλώνει.
Και είναι αυτή ακριβώς η πίστη με την οποία επένδυε τον λόγο της που έδινε στην Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ εκείνη την ακλόνητη βεβαιότητα για όσα υπερασπιζόταν. Εζησε τη μεταμόρφωση της Ελλάδας και αξιώθηκε να ζυγίσει ως προσωπική εμπειρία τον ελληνικό πολιτισμό στη διεθνή συγκυρία. Ηξερε για τι μιλούσε όταν αναφερόταν στη μεγάλη σύνθεση που ήταν η νεοελληνική ταυτότητα, αποτέλεσμα διαρκών κινήσεων σε υποδόρια ρεύματα.
Στο εξαιρετικό βιβλίο «Από μένα αυτά…», στο οποίο απαντάει σε ερωτήσεις του Μάκη Προβατά και της Εφης Βασιλοπούλου (εκδ. Πατάκη), υπάρχει μια ενότητα με ποιήματά της. Στον «Απολογισμό», γράφει για το απόσταγμα της ζωής. Μιλάει για την «αιώνια ωραιότητα των τόπων» και το «σκίρτημα εμπρός στον πρώτο θαυμασμό».
«Από τα πράγματα κρατώ ένα σπετσιώτικο υφαντό, λίγο ψωμί, ζεστό ακόμη από καρβέλι ζυμωτό, μια φυσαρμόνικα παλιά και τη λατέρνα που έπαιζε Τσιτσάνη στης γειτονιάς μου την ταβέρνα».
«Ενα καλάθι με σταφύλια, ροδάκινα και σύκα, μια ρίζα δεντρολίβανο, μια γλάστρα για βασιλικό, τη βάρκα που αρμένιζε κάποτε στον Σαρωνικό τ’ αφήνω στο παιδί για θύμηση και προίκα».
