«Ηταν ένα ηλιόλουστο πρωινό Πέμπτης. Ετοιμαζόταν να αγοράσει εισιτήριο για τον πρώτο της χορό στο λύκειο. Την Παρασκευή ήθελε να ψωνίσει το φόρεμά της. Δυστυχώς δεν έκανε τίποτε από τα δυο». Η αφήγηση αφορά τη 15χρονη Γκρέισι από τη Σάντα Κλάρα της Καλιφόρνιας, η οποία σκοτώθηκε το 2019 σε ένοπλη επίθεση στο λύκειό της, αλλά θα μπορούσε να επαναλαμβάνεται αενάως, με μικρές παραλλαγές, για εκατοντάδες μαθητές στην Αμερική που έχουν χάσει τη ζωή τους με τον ίδιο τρόπο.
Το 1997 ανατέθηκε για πρώτη φορά στον δημοσιογράφο Στιβ Χάρτμαν να καλύψει μια ένοπλη επίθεση σε σχολείο. Εκτοτε, αυτά τα περιστατικά αυξήθηκαν από 17 σε 132 τον χρόνο. Ο Χάρτμαν έκανε αυτό το ρεπορτάζ δεκάδες φορές με αποτέλεσμα να νιώθει ότι επαναλαμβάνεται και χρησιμοποιεί, κάθε φορά, τα ίδια λόγια. Η Αμερική συνερχόταν, ύστερα από κάθε περιστατικό, όλο και πιο γρήγορα. Σκέφτηκε ότι μιλάμε πολύ για τους δράστες και όχι για τα παιδιά που δεν είναι πια εδώ. Αποφάσισε, λοιπόν, να προσεγγίσει το θέμα διαφορετικά. Τα τελευταία επτά χρόνια μάζευε υλικό για τα άδεια δωμάτια παιδιών που σκοτώθηκαν σε επιθέσεις. Επισκεπτόταν τα σπίτια τους μαζί με τον φωτογράφο Λου Μπομπ, ακολουθούμενοι από τον σκηνοθέτη Τζόσουα Σέφτελ. Η μικρού μήκους ταινία «All the empty rooms», που προέκυψε, περιλαμβάνεται στις φετινές υποψηφιότητες για Οσκαρ ντοκιμαντέρ και προβάλλεται στο Netflix. Ως εδώ, οι πληροφορίες κυλούν μάλλον αβίαστα. Πώς προχωράει όμως κανείς στον πυρήνα; Πώς συναντάει τους γονείς, πώς βρίσκεται στον ιδιωτικό χώρο ενός παιδιού που τον άφησε ένα πρωί, με τα ρούχα στην κρεμάστρα, τα παιχνίδια στο πάτωμα ή πάνω στο κρεβάτι, για να μην επιστρέψει ποτέ;
«Βασικά παραμένει το ίδιο», λέει η μητέρα του μικρού Ντόμινικ. Ακόμη και τα άπλυτα είναι στην ίδια θέση, εδώ και πέντε χρόνια. «Δεν θέλαμε να χάσουμε τη μυρωδιά του, γιατί η μυρωδιά του είναι ο ίδιος». Η φωνή του, όπως και οι φωνές όλων των άλλων παιδιών, είναι παρούσα· οι ερασιτεχνικές βιντεοεγγραφές διαφυλάσσουν εκτός από τις στιγμές και τους ήχους.
Μια μικρού μήκους ταινία, υποψήφια στα φετινά Οσκαρ, αποτυπώνει τα παιδικά δωμάτια που παραμένουν κενά και ανέπαφα, στην Αμερική των ατέλειωτων ενόπλων επιθέσεων σε σχολεία.
«Είναι περίεργο πώς λειτουργεί η μνήμη. Θυμάμαι κάθε λεπτομέρεια, λεπτό προς λεπτό εκείνη τη Δευτέρα. Μετά χάνω το νήμα», διηγείται ο πατέρας της Χάλι, που σκοτώθηκε το 2023 στο σχολείο Covenant, στο Νάσβιλ του Τενεσί. Το άδειο δωμάτιο είναι γεμάτο από κοριτσίστικα μπιχλιμπίδια, λούτρινα ζωάκια, κοχύλια που μάζευε. «Το δωμάτιο βοηθάει γιατί πολλές φορές θέλεις να είσαι λυπημένος. Μέσω της θλίψης ερχόμαστε σε επαφή μαζί της», ομολογούν οι γονείς, βουρκωμένοι και καθηλωτικά ειλικρινείς.
Το 2022 ο Ρομπ, εννέα ετών, σκοτώθηκε σε επίθεση στο σχολείο του. Η 10χρονη Τζάκι, που ήθελε να γίνει κτηνίατρος γιατί λάτρευε τα ζώα, είχε στολίσει το δωμάτιό της με μικρά φωτάκια στο περίγραμμα του ταβανιού. Εκτοτε παραμένουν αναμμένα. Ο Λου Μπομπ φωτογραφίζει το πόμολο της πόρτας με τα χρωματιστά λαστιχάκια για τα μαλλιά, μια ανοιγμένη οδοντόκρεμα, σκύβει κάτω από το κρεβάτι και ανακαλύπτει ό,τι με ευκολία σπρώχνουμε είτε για να το αποθηκεύσουμε είτε για να το προστατέψουμε από τα μάτια των άλλων. Ο Λου Μπομπ, όμως, κάνει και κάτι ακόμη: βγάζει κάθε μέρα μια φωτογραφία της έφηβης κόρης του πριν πάει στο σχολείο, γιατί θέλει να αποτυπώσει την εξέλιξη της ζωής. «Δεν ξέρεις τι μπορεί να συμβεί», υποστηρίζει.
Την περασμένη Τετάρτη, σε σχολείο του Καναδά, σε μια απομονωμένη κοινότητα στους πρόποδες των Βραχωδών Ορέων, καταμετρήθηκαν δέκα νεκροί και δεκάδες τραυματίες. Τα παιδικά δωμάτια δεν σταματούν να αδειάζουν.
