Οι καρτ ποστάλ, τα ταχυδρομικά δελτάρια όπως λέγονταν επισήμως στα ελληνικά, θα είναι, δυστυχώς, αντικείμενα του παρελθόντος για τις γενιές που μεγαλώνουν τώρα. Αν και επιζούν, η χρήση τους συρρικνώνεται και περιορίζεται σε συλλέκτες και εραστές του χαρτώου πολιτισμού. Πολλά θέματα σύγχρονα αναφύονται από τη δύση μιας πρακτικής που έδωσε χαρά και επικοινωνία για πολλές δεκαετίες σε εκατομμύρια ανθρώπους. Η μανία της συλλογής των καρτ ποστάλ ήταν ίσως η μεγαλύτερη συλλεκτική μανία στον δυτικό κόσμο μαζί με τα γραμματόσημα.
Πολλές σκέψεις γεννάει το νέο βιβλίο του γραφίστα και αληθινού «ποιητή» Γιάννη Καρλόπουλου «Σαλονίκη», μια θαυμάσια έκδοση από τις εκδόσεις Αντίποδες (στη σειρά «Φωταγωγός»). Το βιβλίο παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Ιδρυμα Θεοχαράκη και ανέδειξε το συλλεκτικό πάθος του Γιάννη Καρλόπουλου, καθώς και την ικανότητά του να συγκροτήσει σε σώμα τη συλλογή του, να την ερμηνεύσει σε όλη τη βεντάλια την εκδοτική, ανθρωπολογική, αισθητική και ιστορική, και να δώσει έναν τόνο αναστοχασμού και ενεργού συμμετοχής σε ένα πολιτισμικό κοίτασμα.
Οι καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης είναι ένας κόσμος ιδιαίτερος. Ο Γιάννης Καρλόπουλος βυθίζεται σε αυτόν και τον στραγγίζει, τον ανελκύει τροπαιούχος με θαυμάσια ευρήματα που παρακολουθούν τον 20ό αιώνα. Η ιδιαιτερότητα της «Σαλονίκης» οφείλεται σε μια σειρά από λόγους. Φυσικά, στη σπουδαιότητά της ως δεύτερης πόλης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς οι καρτ ποστάλ γνώρισαν τη μεγαλύτερη ακμή της ως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανθησαν και στον Μεσοπόλεμο με την ανάπτυξη των γραφικών τεχνών και την ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων, και μετά πάλι, στις δεκαετίες 1950-1960 με τη διάχυση των τουριστικών δικτύων. Η Σαλονίκη με τη μεγάλη εβραϊκή κοινότητα βρέθηκε στο επίκεντρο των επιχειρήσεων των Συμμάχων στα Βαλκάνια κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με την εγκατάσταση της Ανατολικής Στρατιάς. Χιλιάδες καρτ ποστάλ τυπώθηκαν ειδικά για τους στρατιώτες και στάλθηκαν σωρηδόν (με μηνύματα γραμμένα στα γαλλικά). Το 1917, η μεγάλη πυρκαγιά αποτυπώθηκε σε αναρίθμητες κάρτες επίσης.
Αλλά αυτό που με συγκινεί περισσότερο είναι η αγάπη του Γιάννη Καρλόπουλου στη μεταπολεμική αναγέννηση, στα «χρώματα της αισιοδοξίας», όπως λέει, αναφερόμενος στις καρτ ποστάλ του 1960. Είναι άλλωστε μια περίοδος που μας έχει κληροδοτήσει μια οπτική κουλτούρα που επανεκτιμάται ως κομμάτι της συλλογικής μνήμης. Η «Σαλονίκη» εγγράφεται ως θυρίδα πολιτισμικού αποθετηρίου.
