Επιτέλους, κάποιος βγήκε και το είπε: «Δεν θέλουμε να μειώσουμε τις τιμές της κατοικίας. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που έχουνε σπίτια -θα τους κρατήσουμε πλούσιους. Θα κρατήσουμε τις τιμές ψηλά». Επιτέλους, ειλικρίνεια. Ο πολιτικός που το είπε αυτό δημόσια στην τηλεόραση αναφερόταν στη «στεγαστική κρίση», ένα παγκόσμιο φαινόμενο των τελευταίων χρόνων εξαιτίας του οποίου τιμές πώλησης και ενοικίασης των ακινήτων σε πάρα πολλές πόλεις (κυρίως της Δύσης, αλλά όχι μόνο) αυξάνονται πολύ γρηγορότερα από τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Είναι αληθινό φαινόμενο, και έχει συνέπειες. Σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά δίνουν κατά μέσο όρο πάνω από το 1/3 του εισοδήματός τους για τα έξοδα στέγασης, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. με διαφορά. Ένα απίστευτο 43% των συμπολιτών μας χρωστούν ενοίκια, δόσεις στεγαστικών δανείων ή λογαριασμούς ΔΕΚΟ. Είναι, πραγματικά, μια κρίση. Αλλά είναι μια πολύ ιδιαίτερη κρίση. Αντίθετα με μια υγειονομική κρίση, ας πούμε, όπως μια πανδημία, που απειλεί τους πάντες με αρρώστια και θάνατο, ή με μια οικονομική κρίση σαν τη χρεοκοπία της Ελλάδας, που έπληξε τα εισοδήματα σχεδόν όλων, η «στεγαστική» δεν είναι μια κρίση που αγγίζει ολόκληρο τον πληθυσμό μιας χώρας, ή έστω μια μεγάλη πλειονότητα. Είναι μια πραγματική κρίση για κάποιους. Αλλά είναι ένα θαύμα, μια τύχη, μια ξέφρενη ευκαιρία για πολλούς, πολλούς άλλους. Κι αυτό μερικές φορές το ξεχνάμε. Δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Όχι μόνο επειδή πρέπει να θυμόμαστε ποιος επωφελείται, αλλά και επειδή πρέπει να καταλαβαίνουμε τον πραγματικό λόγο που το πρόβλημα δεν λύνεται. Όχι επειδή είναι πολύ μεγάλο, ή δύσκολο. Αλλά επειδή πάρα, πάρα πολλοί δεν θέλουν.
Η αύξηση των τιμών στα ακίνητα οφείλεται στο ότι η προσφορά δεν ανταποκρίνεται στη ζήτηση. Αυτό είναι όλο. Ο κόσμος χρειάζεται σπίτια για να μείνει, και όταν δεν υπάρχουν πολλά σπίτια, οι ιδιοκτήτες μπορούν να αυξάνουν τις τιμές. Μερικές φορές, όπως στην περίπτωση της Αθήνας και πολλών άλλων πόλεων στον κόσμο, πάρα πολλοί καταλήγουν να πληρώνουν περισσότερα από όσο αντέχει ο προϋπολογισμός του νοικοκυριού. Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί δεν υπάρχουν αρκετά σπίτια και ξεφεύγουν οι τιμές; Εκεί παίζουν ρόλο πολλοί, διαφορετικοί παράγοντες, διαφορετικοί σε κάθε χώρα/πόλη. Στη δική μας περίπτωση, ας πούμε, ισχύουν πολλοί ταυτόχρονα: από το ότι εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα μένουν κενά και ανεκμετάλλευτα (για κληρονομικούς λόγους, επειδή είναι δεσμευμένα από τις τράπεζες, ή για διάφορες άλλες αιτίες) μέχρι τη ραγδαία ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης, που αφαιρεί πάνω από 200.000 σπίτια από το διαθέσιμο απόθεμα για τους μόνιμους κατοίκους. Παράλληλα, ειδικά στη χώρα μας (αλλά και σε άλλες) συμβαίνει και κάτι άλλο που πολύς κόσμος δεν έχει συνειδητοποιήσει: μολονότι ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται από το 2011 κι ύστερα, ο αριθμός των νοικοκυριών στη χώρα όχι απλά δεν μειώνεται, αλλά αυξάνεται ελαφρά. Ο λόγος είναι ότι υπάρχουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι που μένουν μόνοι. Οπότε: κρίση.
Πώς λύνεται αυτό το πρόβλημα; Μα, φυσικά, με τη ραγδαία, μεγάλης κλίμακας ενίσχυση της προσφοράς. Λείπουν σπίτια; Ε, να φτιαχτούν περισσότερα σπίτια. Όποια κλειστά σπίτια μπορούν να ανοίξουν, να ανοίξουν και, κυρίως, να χτιστούν πολλά, πολλά νέα. Ε γιατί δεν το κάνουμε;
Ο πολιτικός που εξήγησε το γιατί στην αρχή ήταν, βεβαίως, ο Τραμπ. Ποιος άλλος; Το είχε πετάξει και στο Νταβός, το επανέλαβε και σε υπουργικό συμβούλιο, και πέρασε, και χάθηκε, μέσα στις πολυάριθμες κραυγαλές ανοησίες που έλεγε στις ίδιες ομιλίες. Αλλά από μικρό κι από τρελό υπερήλικα φίλο του Έπστιν μαθαίνεις την αλήθεια, και η αλήθεια είναι ότι: οι κυβερνήσεις θέλουν οι τιμές των ακινήτων να ανεβαίνουν. Ότι πολλά κράτη στην πραγματικότητα είτε επίτηδες δεν κάνουν τίποτε για να πέσουν οι τιμές και να περάσει η «στεγαστική κρίση», είτε παίρνουν επίτηδες μέτρα για να μείνουν οι τιμές υψηλές. Γιατί όταν οι τιμές είναι υψηλές, το 20%, 30% ή 40% του πληθυσμού που δεν έχει σπίτι ζορίζεται απίστευτα, αλλά την ίδια στιγμή το 80%, 70% ή 60% που έχει παθαίνει κάτι άλλο: πλουτίζει. Σε συνθήκες «στεγαστικής κρίσης» οι άνθρωποι που έχουν στην ιδιοκτησία τους ακίνητα βλέπουν την περιουσία τους να γίνεται μεγαλύτερη. Ειδικά αυτοί που έχουν περισσότερα ακίνητα από αυτό που μένουν, όταν υπάρχει «στεγαστική κρίση» εισπράττουν υψηλότερα νοίκια. Εισπράττουν περισσότερα, αν αποφασίσουν να πουλήσουν κάποιο από τα ακίνητά τους. Το μαξιλαράκι οικονομικής ασφάλειας που είχαν ούτως ή άλλως, φουσκώνει.
Σπάνια λέγονται αυτά στο δημόσιο διάλογο περί στεγαστικής κρίσης. Σήμερα σχεδόν το 70% των Ελληνίδων και των Ελλήνων ζουν σε σπίτι που είναι ιδιόκτητο. Δεν έχουν όλοι συμφέρον από τη στεγαστική κρίση, αλλά πάρα πολλοί, έχουν. Ψηφοφόροι είναι κι αυτοί. Και η κυβέρνηση τους ακούει. Μάλλον, κάτι παραπάνω: τους αφουγκράζεται. Τους καταλαβαίνει. Δείτε τα πόθεν έσχες των βουλευτών, του πολιτικού προσωπικού εν γένει. Η συντριπτική πλειονότητα είναι ιδιοκτήτες ακινήτων και μάλιστα πολλών -ώς και δεκάδων. Το προσωπικό τους συμφέρον είναι οι τιμές να μένουνε ψηλά. Η ευημερία τους εξαρτάται από αυτό. Γιατί να υλοποιήσουν πολιτικές για το 30% του πληθυσμού που γονατίζει από το κόστος της στέγασης; Στην πραγματικότητα, από μέσα τους μάλλον σκέφτονται όπως ο Τραμπ. Κι ας μην τολμούν να το πουν στην τηλεόραση.
