Το ερώτημα δεν είναι προβοκατόρικο, είναι καλοπροαίρετο. Προκύπτει από πολιτικές, από συμπεριφορές και από τις αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων. Γίνομαι πιο συγκεκριμένος, θέτοντας ερωτήματα. Από τη στιγμή που ένα σκάφος φορτωμένο με παράνομους μετανάστες εγκαταλείψει τα παράλια της Μικράς Ασίας ή της Λιβύης, τι γραμμές άμυνας έχει το ελληνικό κράτος; Μάλλον θα ήμουν πιο ουσιαστικός, ρωτώντας αν διαθέτει γραμμές άμυνας. Υποθέτω πως κάθε σώφρων πολίτης θα αποδεχθεί την υποχρέωση και το δικαίωμα του κάθε κράτους να φρουρεί τα σύνορά του.
Ερχεται όμως το επόμενο ερώτημα που περιπλέκει, νομίζω, την κατάσταση. Με ποια μέτρα θα φρουρήσει τα θαλάσσια σύνορά του;
Τα εντεταλμένα προς τούτο όργανα –το Λιμενικό στην προκειμένη περίπτωση– τι θα πρέπει να κάνουν, επί του πεδίου, για να αποτρέψουν την είσοδο αυτών των ταχύπλοων σκαφών, αλλά συγχρόνως να μην κατηγορηθούν πως παραβιάζουν τις διεθνείς συμβάσεις;
Και για να γίνω ακόμα σαφέστερος: ποιο είναι το όριο στη θάλασσα μεταξύ της αποτροπής εισόδου και της επαναπροώθησης;
Αλλο ένα κρίσιμο ερώτημα: Ο Frontex ουσιαστικά λειτουργεί; Δραστηριοποιείται στην περιοχή μας; Αν όχι, γιατί; Αν ναι, τι κάνει;
Με βάση τις αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων, από τη στιγμή που ένα σκάφος με παράνομους μετανάστες θελήσει να εισέλθει στα χωρικά ύδατα ενός κράτους, οι αρχές του το μόνο που μπορούν να κάνουν –για να μην κατηγορηθούν για επαναπροώθηση– είναι να συνδράμουν στην υποδοχή και στην περίθαλψη αυτών των ανθρώπων. Οποιαδήποτε άλλη ενέργειά τους αντίκειται στις διεθνείς συμβάσεις, πολύ δε περισσότερο αν προκληθεί ναυτικό δυστύχημα με νεκρούς και αγνοουμένους.
Το ιδανικό θα ήταν να υπήρχε μια διεθνής συνεργασία ώστε τα κράτη από τα οποία ξεκινούν αυτά τα σκάφη, να θέλουν ή να μπορούν, να ελέγχουν τα παράλιά τους. Αυτό δεν γίνεται είτε για πρακτικούς λόγους είτε διότι είναι πάρα πολλά τα λεφτά. Αυτά είναι γνωστά. Με δεδομένη αυτή την κατάσταση το κάθε κράτος πρώτης υποδοχής βρίσκεται μόνο του απέναντι στο πρόβλημα. Να υπενθυμίσω στον αναγνώστη πως η Ιταλίδα πρωθυπουργός εξελέγη με τη σημαία του δραστικού περιορισμού της παράνομης μετανάστευσης. Οταν σε μία μόνον ημέρα έφτασαν στη Λαμπεντούζα περίπου 6.000 μετανάστες, σήκωσε τα χέρια ψηλά.
Γιατί τα γράφω αυτά; Διότι με αυτά που ακούω και αυτά που διαβάζω, τείνω να πιστέψω πως είχε δίκιο ο πολιτικός ανήρ ο οποίος αναρωτήθηκε αν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα. Αν κάνουμε τη βολική παραδοχή ότι δεν υπάρχουν, αυτομάτως λύνουμε το πρόβλημα. Πώς θα φρουρήσεις κάτι που δεν υφίσταται; Αν όμως δεχθούμε πως έχουμε θαλάσσια σύνορα –και φυσικά έχουμε– τότε μπαίνουν τα δύσκολα.
Τέλος, θέλω να προσθέσω ακόμα ένα ερώτημα. Ο Frontex ουσιαστικά λειτουργεί; Δραστηριοποιείται στην περιοχή μας; Αν όχι, γιατί; Αν ναι, τι κάνει;
Φυσικά, ουδόλως με ενδιαφέρουν οι απόψεις των φίλων των ανοικτών συνόρων. Οπως επίσης βρίσκω αποκρουστική τη θέση «βουλιάξτε τους»! Το ερώτημα είναι αν υπάρχει μια ενδιάμεση, αποτελεσματική πολιτική.
