Ο γραπτός αλλά και ο προφορικός λόγος θα περάσουν νέες δοκιμασίες αντοχής. Η πρόκληση και ο πειρασμός της τεχνητής νοημοσύνης μάς φέρνει μπροστά σε ένα θαυμαστό εργαλείο ευεργετικό για την οργάνωση, την πληροφόρηση και την έμπνευση. Κάθε μέρα και στην Ελλάδα αυξάνεται ο αριθμός των νεοφωτίστων. Στο μέλλον, με τη γενίκευση της τεχνητής νοημοσύνης, αυτές οι γραμμές πιθανόν να προκαλούν θυμηδία.
Οι υπηρεσίες που προσφέρονται είναι ασφαλώς απεριόριστες, αλλά σαφώς δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανάγκη της ιατρικής εξέτασης ή τη σύνταξη ενός κειμένου με αυθεντικό και πρωτότυπο ύφος. Ηδη οι αναταράξεις που προκαλεί η ΑΙ στη διάχυση κειμένων στο Διαδίκτυο είναι ισχυρές. Αυτή όμως η ευκολία παραγωγής κειμένων (με επιχειρηματολογία και ορθολογική δομή) σε μηδενικό χρόνο προκαλεί (ή μπορεί να προκαλέσει) την ενίσχυση της αξίας και του ρόλου (και της ευθύνης) σοβαρών και έγκυρων εντύπων και ιστοτόπων.
Καθώς τα κείμενα περνούν αυτήν την κρίση ταυτότητας, εγείρεται παράλληλα ένα άλλο ζήτημα: αυτό του προφορικού λόγου, της προφορικότητας, της ζωντανής αφήγησης, της συνθετικής και αναλυτικής ικανότητας σε πραγματικό χρόνο μπροστά σε ακροατήριο. Φοιτητές, συγγραφείς, πάσης φύσεως δημιουργοί, πωλητές, επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι θα κρίνονται ολοένα και περισσότερο για την ικανότητα, τη χάρη, τη γοητεία, την πειθώ, την αμεσότητα, την αντίληψη, την ετοιμότητα, την ενσυναίσθηση, την κατανόηση ανατροπών και την προσαρμοστικότητα σε εξωτερικές συνθήκες και σε καταστάσεις συναισθηματικής νοημοσύνης.
Θα πρέπει ενδεχομένως να ανεβεί μερικές βαθμίδες στην κλίμακα της εκπαίδευσης το μάθημα του δημόσιου λόγου, του κεκτημένου χαρίσματος της ομιλίας μπροστά σε κοινό, της οργάνωσης της προφορικότητας χωρίς κείμενο, παρά μόνον με σημειώσεις. Στην Ελλάδα της παπαγαλίας, ο δημόσιος λόγος πάσχει.
Και βεβαίως, η ικανότητα της προφορικής επιχειρηματολογίας ή αφήγησης προϋποθέτει την αγάπη στην ανάγνωση. Οι καλοί ομιλητές (όπως και οι καλοί συγγραφείς) είναι και ένθερμοι (σχεδόν βουλιμικοί) αναγνώστες. Η κοινωνία χρειάζεται καλούς ομιλητές. Και είναι ανάγκη να θυμηθούμε τη ρητορική. Ενας καλός ρήτορας μπορεί να γίνει, μεν, ικανός δημαγωγός, μπορεί όμως να γίνει και κοινωνικός ευεργέτης.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί εμμέσως να προκαλέσει κύματα διαφορετικών και ποικίλων αντιδράσεων και αλυσιδωτών φαινομένων. Η φαινομενική ευκολία στη διάδοσή της εγείρει νέες αξιώσεις για καλά πρωτότυπα κείμενα και μεστό, αυθεντικό προφορικό λόγο.
