Ηταν σαν ένα ταξίδι σε άλλο χώρο και χρόνο, μια αναπάντεχη έξοδος από τον ζόφο και το άλγος των ημερών, με όχημα μια έξυπνη παιχνιδομηχανή, καμωμένη από τους μύθους, τα γεγονότα-σταθμούς, τις κορυφές και τα βάραθρα, τα αέναα συστατικά της ιστορίας. Μερικές κινήσεις, άλλα τόσα κλικ και στην οθόνη έτρεξε βίντεο με την ομήγυρη να πρωταγωνιστεί σε μνημειώδεις ιστορικές σκηνές, να ενσαρκώνει πολιτικούς, εφευρέτες, στρατηλάτες, στοχαστές· τα δικά τους πρόσωπα είχαν οι γνώριμοι χαρακτήρες. Οι ψηφιοποιημένοι εαυτοί τους έδειχναν να έχουν περάσει σε άλλη διάσταση, σε κόσμους μεγαλεπήβολους ή αγωνιώδεις, ονειρικούς, ταραχώδεις, οι οποίοι τάιζαν γενναιόδωρα τη ματαιοδοξία τους. Ενιωθαν σαν να είχαν αίφνης ψηλώσει, σαν να είχαν δει μέσα σε μαγικό καθρέφτη ένα άλλο, αναβαπτισμένο εγώ.
Δεν είναι απλώς ένα συναρπαστικό άθυρμα στα χέρια μεγάλων οι μηχανές παραγωγής ρεαλιστικών βίντεο, όπως η Sora 2 της Open ΑΙ. Δεν πωλούν μονάχα φαντασιώσεις και παρωνυχίδες ελπίδας ότι μπορεί να εξελιχθεί κάπως αλλιώς η ζωή. Οταν τα έξυπνα μοντέλα του είδους δεν διασύρουν με deepfakes, δεν χειραγωγούν και αποκλειστικά μας διασκεδάζουν, υποδόρια μας αλλάζουν, όπως στο παρελθόν μάς άλλαζαν οι θαυμαστοί τεχνολογικοί καρποί της βιομηχανίας μαζικής επικοινωνίας και θεάματος. Με τους ίδιους τρόπους αναζωογονούν τη συναναστροφή με τα είδωλά μας, τις σχέσεις μας με το φαντασιακό μέσα από ταυτίσεις, εντείνοντας τη ροπή στην άμεση ηδονή, στον καταναλωτισμό, στον ατομικισμό. Μόνο που τώρα η ταύτιση με τους ήρωες των ιστοριών δεν είναι μονάχα νοητή, αποτυπώνεται και στην οθόνη. Βλέπεις τον εαυτό σου στη θέση της πριγκίπισσας Λέια ή του Χαν Σόλο του «Πολέμου των Αστρων», της Αρια Σταρκ ή του Τίριον Λάνιστερ του «Games of Thrones», του Ιθαν Χαντ του «Mission Impossible»…
Κι εδώ υπεισέρχεται η πρώτη διαφορά. Τη μεγαλύτερη ευχαρίστηση γεννά η εικόνα μας στην οθόνη. Ο αλγοριθμικά καλλωπισμένος εαυτός μας. Και όσο πιο τέλειος συντίθεται ψηφιακά, τόσο ενισχύεται η πίεση στην πραγματική ζωή για αισθητικές βελτιώσεις. Αισθητικές οδοντιατρικές επεμβάσεις γιατί δεν μας αρέσουν τα δόντια μας στις σέλφι, λίφτινγκ προσώπου ή μπότοξ, ημιμόνιμο μακιγιάζ φρυδιών, αύξηση όγκου χειλιών κ.ο.κ. Στόχος, το τέλειο πρόσωπο. Ομως τα περισσότερα πρόσωπα δεν είναι τέλεια.
Δεύτερη διαφορά, η αλγοριθμικά υποκινούμενη ανάγκη για εξέχουσα παρουσία. Ομως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι εξέχοντες. Αυτό που προσφέρουν αυτόματα τα βίντεο τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να κατακτηθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την αναζήτηση ακολούθων, το κυνήγι της προσοχής, την επίδειξη ιδιαιτεροτήτων – η σεμνότητα, το αντίδοτο στον ναρκισσισμό, δεν είναι ζητούμενο. Κακοτράχαλη οδός με συχνό τέρμα όχι ένα σύμπαν πληρότητας, αλλά την αποκαρδίωση.
Η ψηφιακή ζωή δεν μπορεί να δώσει τα πάντα, δεν μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα την πρόκληση και τη σοδειά, το ρίσκο και την ασφάλεια, αποσύρει τη στιγμή που δίνει. Είναι η περιπέτεια της ζωής χωρίς περιπέτειες. Προβάλλει εικόνες σε πολλαπλές ροές διασκορπίζοντας τις αισθήσεις μας στα αμέτρητα είδωλα που ζουν αντί για μας. Παρέχει στην καθημερινή μας πεζότητα το φαντασιακό της αντιστάθμισμα, εικονικές απολαύσεις της στιγμής, μετεωρισμούς μέσα σε ακαριαίες οπτικές συγκινήσεις, έναν πλασματικό χώρο χωρίς συντεταγμένες, που γυρίζει την πλάτη στη ζωή μέσα στην κοινωνία, στη ζωή μέσα στη διδασκαλία, στη ζωή μέσα στην ιστορία. Διότι η ψηφιακή ζωή πριμοδοτεί το παρόν σε όλο το απέραντο μέτωπο της επικαιρότητας και της κατασκευασμένης πραγματικότητας.
Ετσι, τον αιώνιο χρόνο της ανθρώπινης σκέψης αντικαθιστά ο αστραπιαίος χρόνος των ιστοριών επιτυχίας, των παράτολμων εγχειρημάτων, των εκθαμβωτικών αναρτήσεων, η ατελεύτητη κίνηση του απέραντου διαδικτυακού ωκεανού. Τις μεγάλες υπερβατικές αξίες αντικαθιστά η ιδέα πως το νόημα και η αλήθεια εγκαταβιούν στα αισθητά γεννήματα των ιλιγγιωδών ρυθμών της εποχής. Κι εξασθενεί η εσωτερική πάλη με τον εαυτό, η κατάδυση στα βάθη και στα πλάτη της ύπαρξης, διότι τα πάντα εξελίσσονται στην επιφάνεια των γεγονότων, των πραγματικών και των φανταστικών, στον αφρό του παγκόσμια ψηφιακού γίγνεσθαι. Το περιπόθητο αλλού της ελευθερίας συρρικνώνεται στο αλλού της εικονικής φαντασμαγορίας.
Στην οθόνη η ομήγυρη πετάει πάνω από βομβαρδισμένες γειτονιές του Κιέβου, την ερειπωμένη Γάζα, την πάλλευκη Γροιλανδία. Από τη θαυμαστή μηχανή λείπει μόνο η υπόσχεση της αθανασίας, για να μετατραπεί σε μικρή λαμπερή θεότητα.
Τέλος φόρμας.
