Το παραπάνω άκρως προσβλητικό σύνθημα για τη νεότευκτη δημοκρατία μας ακούστηκε την επομένη των πρώτων εκλογών μετά τη δικτατορία, όταν τα ριζοσπαστικοποιημένα πλήθη περίμεναν «στις 18 σοσιαλισμό». Και αντί για σοσιαλισμό, τους ήρθε το 54% του Κωνσταντίνου Καραμανλή, και ευτυχώς! Εκτοτε είθισται, όταν ένα εκλογικό αποτέλεσμα δεν μας αρέσει, αντί να ψάχνουμε να βρούμε γιατί συνέβη αυτό, να ειρωνευόμαστε ή και να κατηγορούμε ακόμα, αυτούς που το διαμόρφωσαν. Το σύνθημα «λαέ, ντροπή σου για την εκλογή», παρά το ότι πέρασε μισός αιώνας από τότε που ακούστηκε για πρώτη φορά, εξακολουθεί να επιβιώνει, έστω σε λανθάνουσα μορφή.
Στις μέρες μας υπάρχει ένας διάχυτος αντισυστημισμός ο οποίος αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις. Και αυτός ο αντισυστημισμός, στη σημερινή του έκταση, είναι δημιούργημα της μνημονιακής περιόδου, τότε που μετακινήθηκαν απότομα οι πλάκες της ελληνικής κοινωνίας. Το ότι δεν μπορεί να συγκροτηθεί πολιτικά σε ένα ενιαίο σώμα, αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει. Αυτή η αδυναμία του είναι και γνώρισμά του. Ενα σύστημα αμφισβητείται από πολλές πλευρές, από διαφορετικές οπτικές. Διαφορετικά και ο αντισυστημισμός θα αποτελούσε ένα σύστημα.
Από την άλλη πλευρά, τη λεγόμενη συστημική, υπάρχει μια εγγενής αδυναμία κατανόησης και ερμηνείας του φαινομένου. Αντιμετωπίζεται ως μια εξαιρετική παθογένεια, ενώ αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο των σύγχρονων κοινωνιών. Ο αντισυστημισμός ήρθε για να μείνει. Το ότι μπορεί σε κάθε εκλογική αναμέτρηση να βρίσκει κυριαρχικά την πολιτική του έκφραση σε διαφορετικά πρόσωπα και παρατάξεις, με εκ διαμέτρου αντίθετες ιδεολογικές συντεταγμένες, αυτό είναι ένα από τα κλασικά χαρακτηριστικά του. Τη Χρυσή Αυγή, την Τράπεζα της Ανατολής και τα αντισυστημικά κόμματα της Αριστεράς τα συνδέει μια υπόγεια γραμμή η οποία και ορίζει τους κοινούς τόπους τους.
Ας εκπαιδευτούμε να συνυπάρχουμε με όλους αυτούς με τους οποίους έχουμε μια ριζικά αντίθετη άποψη για τη γελοιότητα και τη σοβαρότητα, για το τι είναι λογικό και τι παράλογο…
Πολλοί σχολιαστές ισχυρίζονται πως τον αντισυστημισμό τον ενισχύουν οι αστοχίες των συστημικών κομμάτων. Είναι μια βολική ερμηνεία που δεν εξηγεί όμως γιατί τέτοιες αστοχίες που συνέβαιναν και στο παρελθόν, δεν προκαλούσαν την εμφάνιση αντισυστημικών κομμάτων. Γιατί από το 1974 έως και το 2009 οι οποιοιδήποτε κραδασμοί του συστήματος απορροφούνταν εντός του συστήματος; Γιατί και τότε δεν αναδείχθηκαν αντισυστημικές περσόνες, όπως συμβαίνει στις μέρες μας;
Μια πρόσθετη ερμηνεία αυτού του φαινομένου είναι το γεγονός πως η ενημέρωση έχει φύγει από την παραδοσιακή μορφή της και έχει περάσει στον χώρο του Διαδικτύου, όπου ο καθένας δύναται, με σοβαροφανή λόγο, να γράφει τη μεγαλύτερη ανοησία ή υπερβολή και να αποκτά χιλιάδες ακολούθους. Ετσι διαμορφώνεται μια συνείδηση, σε τελική ανάλυση ανατρεπτική, που τείνει να αμφισβητήσει τα πάντα.
Συνεπώς, ας εκπαιδευτούμε να συνυπάρχουμε με όλους αυτούς με τους οποίους έχουμε μια ριζικά αντίθετη άποψη για τη γελοιότητα και τη σοβαρότητα, για το τι είναι λογικό και τι παράλογο, για την έννοια και τα όρια του μέτρου και της ακρότητας.
