Το 66 μ.Χ. περισσότεροι από τριάντα χιλιάδες Ρωμαίοι λεγεωνάριοι κατέπνιξαν μια εξέγερση Εβραίων στην ευρύτερη περιοχή ανάμεσα στη Συρία και στην επαρχία της Ιουδαίας, κατασφάζοντας χιλιάδες και καίγοντας ολόκληρες πόλεις, για να στρατοπεδεύσουν στο τέλος σε ένα όρος στην Ιερουσαλήμ.
Από εκεί έστειλαν απεσταλμένους στους επαναστάτες για να τους ενημερώσουν ότι, αν παραδώσουν τα όπλα και παραδοθούν, κανείς δεν θα τους πειράξει. Οι Εβραίοι σκότωσαν τον ένα απεσταλμένο και τραυμάτισαν τον άλλο.
Η απάντηση των Ρωμαίων ήταν άμεση: κατέλαβαν σχεδόν όλη την Ιερουσαλήμ αλλά όχι τη μέσα πόλη. «Για λόγους που παραμένουν ακόμα ένα μυστήριο, ο διοικητής των λεγεώνων, Κέστιος Γάλλος, έπαρχος της Συρίας, πήρε την απόφαση να ακυρώσει την επίθεση», γράφει ο Αμερικανός στρατιωτικός ιστορικός Μαξ Μπουτ στο «Αόρατοι στρατοί. Μια επική ιστορία του ανταρτοπολέμου από την αρχαιότητα έως σήμερα» (μτφρ.: Στέφανος Καβαλλιεράκης, εκδ. Leader Books).
Οποιος και αν ήταν ο λόγος για τον δισταγμό του Κέστιου, επρόκειτο για ολέθριο σφάλμα: οι Εβραίοι επαναστάτες «καταδίωξαν με εκδικητική μανία τους υποχωρούντες».
Ο Μπουτ περιγράφει λεπτομερώς γιατί και πώς ο ρωμαϊκός ήταν ένας στρατός πανίσχυρος. Πλην όμως, «όλη αυτή η στρατιωτική ισχύς μπορούσε να εξουδετερωθεί, αν οι λεγεώνες πιάνονταν παγιδευμένες σε ύπουλα εδάφη και δέχονταν επίθεση από ικανούς, αποφασισμένους αντάρτες. Αυτό ακριβώς συνέβη στον στρατό του Κέστιου Γάλλου…».
Ο Ρωμαίος Εβραίος ιστορικός Φλάβιος Ιώσηπος, που ήταν ο ίδιος μέσα στους επαναστάτες, γράφει ότι στα στενά της ιστορικής Βεθώρας «αν δεν νύχτωνε, οι Εβραίοι θα αιχμαλώτιζαν όλο τον στρατό του Κέστιου».
Ο τελευταίος κατάφερε να αποδράσει μαζί με όσους στρατιώτες του είχαν απομείνει εκμεταλλευόμενος το σκότος. Αφησε όμως πίσω του τετρακόσιους «γενναίους» να κρατούν ψηλά τα ρωμαϊκά εμβλήματα και να προσποιούνται ότι «δήθεν όλος ο στρατός ήταν ακόμα στη Βεθώρα».
Το κόλπο έπιασε. Οχι όμως για πολύ. Κάποτε ξημέρωσε. Οι Εβραίοι αντιλήφθηκαν τι είχε συμβεί. Και τότε αποδείχθηκε ότι αυτοί οι τετρακόσιοι βρίσκονταν σε αποστολή αυτοκτονίας: αμέσως ρίχτηκαν με λύσσα στους «τετρακόσιους γενναίους» και τους κατέσφαξαν μέχρις ενός.
Αφού τους εξόντωσαν όλους, εξαπέλυσαν νέα καταδίωξη των υποχωρούντων Ρωμαίων. Δεν τους έφτασαν, όμως ο Κέστιος είχε ήδη υποστεί «ατιμωτική ήττα». «Περισσότεροι από 5.700 άνδρες του είχαν χαθεί, και είχε αναγκαστεί να αφήσει πίσω όχι μόνο λάφυρα και τις πολιορκητικές μηχανές, αλλά και –αυτό είναι ακόμα πιο εξοργιστικό για έναν λεγεωνάριο– το έμβλημα του αετού».
Με αυτό το πολεμικό επεισόδιο ξεκινά τη μακροσκελέστατη –και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα– αφήγησή του ο Μπουτ, αναδεικνύοντας την αποτελεσματικότητα του ανταρτοπολέμου: ο ισχυρός γονάτισε στο τέλος.
