Καλοδεχούμενες οι έρευνες για τα σημαντικά ιστορικά και πολιτικά γεγονότα. Ξυπνούν μνήμες και το κυριότερο, σε όσους δεν τα έζησαν προσφέρουν μια εικόνα γενική ή λεπτομερή, ανάλογα με τον ιστορικό ερευνητή. Η υπόθεση των Ιμίων απασχόλησε την κοινή γνώμη τότε, σε πρώτο χρόνο, αλλά όπως έδειξε το εκλογικό αποτέλεσμα ύστερα από οκτώ μήνες, γρήγορα ξεχάστηκε. Η πλειονότητα των πολιτών έκρινε πως άλλα ζητήματα προείχαν και έτσι η απώλεια εθνικού εδάφους υποβαθμίστηκε σε δευτερεύουσας σημασίας γεγονός.
Πάντως, αυτή η συμπεριφορά αποκαλύπτει πως είχε αρχίσει να διαμορφώνεται μέσα στην κοινωνία μια συλλογική συνείδηση που ιεραρχούσε στον αξιακό της κώδικα πρώτα την ευμάρεια και μετά τον πατριωτισμό. Ή, για να το στρογγυλέψω, θεωρούσε ως νέο πατριωτισμό την οικονομική ευμάρεια. Ως γνωστόν ο πατριωτισμός επιδέχεται πολλές ερμηνείες.
Οπως προκύπτει, ούτε τακτικό πλεονέκτημα διαθέταμε ούτε η πολιτική ηγεσία, που μόλις είχε αναλάβει τη διακυβέρνηση του τόπου, μπορούσε να διαχειριστεί πολιτικά μια στρα- τιωτική κρίση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι ηγεσίες έχουν και την ικανότητα και τη θέληση, ιστάμενες υπεράνω των τάσεων της κοινωνίας, να διαμορφώσουν τον δικό τους κώδικα αξιών που θα εμπνεύσει και θα καθοδηγήσει τους πολίτες. Διότι αυτό ακριβώς είναι η ηγεσία. Σήμερα, τριάντα ολόκληρα χρόνια ύστερα από εκείνο το καταστροφικό βράδυ, η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία έχουν αντιληφθεί τι ακριβώς συνέβη; Εχουν αντιληφθεί τα λάθη και τις παραλείψεις των τότε ηγεσιών, ώστε σήμερα να μην τα επαναλάβουν σε παρόμοιες περιστάσεις; Εχουν πλήρη εικόνα, με βάση τα σύγχρονα δεδομένα, των σεναρίων και των πιθανών δράσεων και αντιδράσεων; Διότι εκείνο το βράδυ άπαντες οι υπεύθυνοι βάδιζαν στα τυφλά. Η στρατιωτική ηγεσία πίστευε πως διαθέταμε τακτικό πλεονέκτημα και η πολιτική ηγεσία προσπαθούσε να διαχειριστεί πολιτικά μια στρατιωτική κρίση. Τελικά, όπως προκύπτει από όλες τις έρευνες, ούτε τακτικό πλεονέκτημα διαθέταμε ούτε η πολιτική ηγεσία, που μόλις είχε αναλάβει τη διακυβέρνηση του τόπου, μπορούσε να διαχειριστεί πολιτικά μια στρατιωτική κρίση. Αυτό που έλειπε και από τις δύο πλευρές –πολιτική και στρατιωτική ηγεσία– ήταν ο σαφής καθορισμός του επόμενου βήματος. Διότι, ας πούμε ότι τους βυθίζαμε όλα τα πλοία που είχαν στην περιοχή. Μετά; Υπήρχε πρόνοια και σχεδιασμός για το μετά;
Σήμερα, οι συνθήκες διεξαγωγής πολεμικών επιχειρήσεων έχουν αλλάξει δραματικά από εκείνο το μοιραίο βράδυ, καθιστώντας τους σχεδιασμούς, σε όλα τα επίπεδα, πολύ πιο απαιτητικούς, πολύ πιο σύνθετους. Και κυρίως απαιτούν την αξιοποίηση στελεχών με γνώσεις και άποψη για το πώς διεξάγονται στις μέρες μας στρατιωτικές επιχειρήσεις, λαμβάνοντας πάντα υπόψη τη συγκεκριμένη νησιωτική ιδιαιτερότητα της πατρίδας μας. Οσον αφορά δε την πολιτική ηγεσία, νομίζω πως έχει αντιληφθεί πλήρως ότι νέα Ιμια σήμερα δεν θα έχουν, πέραν όλων των άλλων, την προ τριάντα ετών πολιτική αντιμετώπιση. Και κάτι ακόμη: θα πρέπει να μελετήσουμε εξίσου καλά όχι μόνον τι συνέβη εκείνο το βράδυ, αλλά και πώς φτάσαμε σε αυτό, καθώς ήταν μια διαδρομή τριάντα πέντε ημερών.
