Η πρόσφατη δήλωση του Τούρκου υπ. Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή «μια ιστορική ευκαιρία για τη μόνιμη λύση του προβλήματος του Αιγαίου» προκάλεσε ερωτήματα στην Αθήνα. Kυρίως επειδή έγινε ενόψει της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν τον Φεβρουάριο και σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία ο πρόεδρος Τραμπ φέρνει τα πάνω κάτω στον πλανήτη, ενώ συνεχίζει να σοκάρει την υφήλιο με τις πρωτοφανείς σε ωμότητα τοποθετήσεις του.
Κάποιοι «είδαν» πίσω από τις δηλώσεις Φιντάν αμερικανικό δάκτυλο. Πρόθεση, δηλαδή, του Τραμπ να ασχοληθεί με τα ελληνοτουρκικά, καθώς το Αιγαίο, η Αν. Μεσόγειος και οι γεωτρήσεις στην περιοχή βρίσκονται στο επίκεντρο των ενεργειακών ενδιαφερόντων του. Η παρουσία μάλιστα στις αμερικανικές πρεσβείες της Αθήνας και της Αγκυρας, με επιλογή του Λευκού Οίκου, δύο ανθρώπων εμπιστοσύνης του προέδρου Τραμπ, της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και του Τομ Μπάρακ, συνηγορεί για σημαντικές πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον στην περιοχή.
Ασχέτως των πραγματικών προθέσεων του Τραμπ, πάντως, γίνεται σαφές ότι μια ενδεχόμενη προσπάθεια fast-track επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο υπό την πίεση της αμερικανικής πλευράς θα μπορούσε να έχει δραματικές συνέπειες για τα ελληνικά συμφέροντα, δεδομένης της αδιαφορίας του Αμερικανού προέδρου για τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου. Αυτό που τον ενδιαφέρει σε όλες τις προσεγγίσεις του κατά τη δεύτερη αυτή θητεία του στον Λευκό Οίκο είναι η εξεύρεση γρήγορων λύσεων που να εξασφαλίζουν τα αμερικανικά συμφέροντα ακόμη κι αν αυτές απέχουν σημαντικά από τις επιθυμίες των εμπλεκομένων χωρών.
Με αυτό το σκεπτικό, τα ισχυρά επιχειρήματα της Αθήνας, που βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο, σε διακρατικές συμφωνίες και συμβάσεις σύμφωνα με τις οποίες, π.χ., τα ελληνικά νησιά έχουν τη δική τους υφαλοκρηπίδα, οι γκρίζες ζώνες που επικαλείται η Τουρκία δεν ευσταθούν, ενώ οι διαφωνίες μεταξύ δύο χωρών θα πρέπει να λύνονται με προσφυγή σε ένα διεθνές διαιτητικό όργανο, δεν φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο για τον πρόεδρο Τραμπ.
Εξάλλου, πριν από λίγες μέρες –μετά τη σύλληψη του δικτάτορα Νικολάς Μαδούρο– είχε δηλώσει ότι δεν χρειάζεται το Διεθνές Δίκαιο. Και το μόνο που μπορεί να τον σταματήσει είναι το μυαλό του, ενώ η εξουσία του περιορίζεται μόνο από τη δική του ηθική.
Επειδή κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι έχει στο μυαλό του ο πρόεδρος Τραμπ αυτές τις μέρες, ο κ. Μητσοτάκης ακύρωσε το ταξίδι του στο Νταβός (όπου είχε τον «κίνδυνο» να τον συναντήσει) επικαλούμενος για την απουσία του τη σφοδρή κακοκαιρία που δοκίμαζε την Ελλάδα.
Γίνεται επίσης σαφές ότι στα τρία επόμενα χρόνια της θητείας Τραμπ, η Αθήνα θα πρέπει να αποφύγει μια μείζονα κρίση με την Τουρκία, επιταχύνοντας συγχρόνως τις γεωτρήσεις για την εξεύρεση υδρογονανθράκων της Exxon – Mobil και της Chevron στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης, που έτσι κι αλλιώς αποτελούν πρώτη προτεραιότητα για την Ελλάδα και τα ενεργειακά της συμφέροντα.
Παράλληλα, όμως, η ελληνική πλευρά θα πρέπει με κάθε τρόπο να ενισχύσει τη στενή συνεργασία της με την Ε.Ε., που αποτελεί την κύρια ασφαλιστική της δικλίδα σε μια εποχή που οι κανόνες στους οποίους βασίζεται η παγκόσμια τάξη καταρρέουν. Σε μια τέτοια συγκυρία, οι μεσαίες δυνάμεις του κόσμου –πόσο μάλλον τα μικρά κράτη όπως η Ελλάδα– «θα πρέπει να ξυπνήσουν και να δράσουν συλλογικά για να προστατεύσουν την κυριαρχία τους και να μη γίνουν το μενού στο τραπέζι των ισχυρών», όπως είπε ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ στο Νταβός.
Και πράγματι, όπως έχουν δείξει οι τελευταίοι 12 μήνες της αμερικανικής προεδρίας, ο Τραμπ φαίνεται να υποχωρεί μόνο όταν υπάρχει οργανωμένη αντίδραση εναντίον του, η οποία μάλιστα έχει και αρνητικές συνέπειες για τις ΗΠΑ στις διεθνείς αγορές. Κάτι που παρατηρήθηκε για πρώτη φορά την εποχή του διπλασιασμού των αμερικανικών δασμών προς την Κίνα από τον Τραμπ, που οδήγησε στα χρηματιστηριακά αντίμετρα του Πεκίνου και στην υπαναχώρηση της Ουάσιγκτον με χαμηλότερους δασμούς.
Στο ίδιο πνεύμα, τα τελευταία 24ωρα, η αλληλεγγύη των Ευρωπαίων εταίρων στη Δανία αλλά και η προειδοποίηση της Ε.Ε. ότι μελετά να λάβει σκληρά μέτρα κατά των ΗΠΑ σε περίπτωση που ο Τραμπ επιμείνει στις παράλογες αξιώσεις του για κατάληψη της Γροιλανδίας είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Οδήγησαν στην πτώση του αμερικανικού χρηματιστηρίου και της αξίας του δολαρίου, κάτι που υποχρέωσε τον Αμερικανό πρόεδρο να κάνει στροφή 180 μοιρών. Εγκατέλειψε τις απειλές κατά της Γροιλανδίας και συμφώνησε ότι θα συνεργαστεί με την Ευρώπη για τη δημιουργία ενός αντιβαλλιστικού θόλου πάνω από τη χώρα, που θα προστατεύει τις ΗΠΑ και τον Καναδά.
