Είμαι κι εγώ «ευρωγκρινιάρης». Ο «ευρωγκρινιάρης» διαφέρει από τον «ευρωσκεπτικιστή» ή τον «αντιευρωπαϊστή». Τα δύο τελευταία είδη της ευρωπανίδας είτε αμφισβητούν την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση και επιθυμούν τη διάλυσή της και την επιστροφή στα παλιά καλά έθνη-κράτη. Είτε δεν αμφισβητούν τη συγκρότησή της, όπως οι ευρωσκεπτικιστές, θεωρούν όμως ότι δεν έχει μέλλον και ότι κάποια στιγμή θα διαλυθεί εις τα εξ ων συνετέθη. Ο «ευρωγκρινιάρης» είναι άλλο είδος. Δέχεται την Ευρωπαϊκή Ενωση ως το σημαντικότερο πολιτικό εγχείρημα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, προσπαθεί να ελπίζει ότι έχει μέλλον στο παγκόσμιο στερέωμα και ότι έχει ρόλο να παίξει στην ανακατάταξη των ισορροπιών, πλην όμως δεν παύει να ενοχλείται από ορισμένα εκ των συστατικών χαρακτηριστικών της.
Θα αναφέρω μερικά. Το πρώτο είναι ο υδροκεφαλισμός της γραφειοκρατίας της. Στην πιο δημοκρατική οργάνωση του σύγχρονου κόσμου είναι τουλάχιστον παράδοξο ότι ουσιαστικές αποφάσεις για τη λειτουργία της τις παίρνουν άνθρωποι οι οποίοι δεν έχουν εκλεγεί. Σ’ αυτό νομίζω ότι οφείλονται ορισμένες συγγενείς διαμαρτίες της λειτουργίας της. Κυρίως η απουσία κοινής εξωτερικής πολιτικής και η προώθηση ομοσπονδιακών θεσμών. Κι αν παραδεχθούμε ότι αυτό είναι τεχνικό ζήτημα το οποίο αναδείχθηκε με την πανωλεθρία –έως γελοιοποίηση– της αποτυχίας του ευρωπαϊκού συντάγματος, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την αιτιακή σύνδεσή του με τις ίδιες τις ρίζες της συγκρότησης του οργανισμού. Η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Eνωσης να συγκροτήσει έναν ενιαίο πολιτικό οργανισμό οφείλεται κατά μείζονα λόγο στην έλλειψη οξυγόνου. Η Eνωση στήθηκε πάνω στα ερείπια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου με τη δυναμική που της έδινε η θέληση να μην ξαναζήσει κάτι αντίστοιχο. Oταν ο Πόλεμος έγινε ανάμνηση, οι γενιές που ήρθαν στο προσκήνιο δεν μπόρεσαν να βρουν τη νέα Μεγάλη Ιδέα που θα φόρτιζε τη δυναμική της. Hταν η δημοκρατία; Ναι, ήταν η κοινοβουλευτική δημοκρατία. Oμως, κι αυτή βρήκε τη θέση της στα «κεκτημένα» μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Σ’ αυτή την περίπτωση οι ευρωπαϊκές ελίτ δεν έδωσαν τη σημασία που όφειλαν να δώσουν στο γεγονός ότι οι χώρες που απελευθερώθηκαν από το Σιδηρούν Παραπέτασμα είχαν μακρά και στιβαρή θητεία στις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Με άλλα λόγια, οι ελίτ της Ευρώπης δεν υπολόγισαν ότι το επόμενο βήμα της Eνωσης έπρεπε να εστιάσει στη δυναμική του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Δεν εννοώ μόνον την παράδοση της δημοκρατίας ή τον Ραφαήλο και τον Μιχαήλ Aγγελο, που συνιστούν κοινά σημεία αναφοράς σε όλες τις συνιστώσες της Eνωσης. Εννοώ και τον Χριστιανισμό ο οποίος, ασχέτως δογματικών διαφορών, στήριξε την πορεία του ευρωπαϊκού πολιτισμού, συμμετέχοντας στο τρίπτυχο Αθήνα – Ρώμη – Ιερουσαλήμ. Αντ’ αυτών, στο όνομα μιας «πολυπολιτισμικής» κοινωνίας, η οποία δεν μπόρεσε ποτέ να συγκροτηθεί, οι ευρωπαϊκές ελίτ παραμέρισαν και τον Μιχαήλ Aγγελο και τον Χριστιανισμό, και εννοείται τον βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής παιδείας, τον ελληνορωμαϊκό κόσμο.
Το μέλλον της οικουμένης θα κριθεί από τη σύγκρουση των πολιτισμών. Αυτό το ξέρουν πολύ καλά οι μουλάδες του Ισλάμ και ο άρχων του Κρεμλίνου. Καιρός να το παραδεχθούν και οι ηγέτες της Ευρώπης.
Oταν ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία η Ευρώπη διαπίστωσε ότι έπασχε από ένα είδος ιδρυματισμού. Hταν εθισμένη στην ειρήνη και πίστευε ότι «η πύλη του πολέμου», όπως λέει ο Ζιρωντού, είχε κλείσει οριστικά και αμετάκλητα. Κι αν κάποιος την παραβίαζε, θα αναλάμβανε να διαχειρισθεί την κατάσταση ο διευθυντής του Ιδρύματος, οι ΗΠΑ. Ο μεγάλος προστάτης της Δύσης, που όμως έπεσε στα χέρια κάποιου ο οποίος δεν έχει ιδέα τι σημαίνει για την Ιστορία, το παρόν και το μέλλον του πλανήτη η αντίληψη για τη Δύση. Eχει υπεροπλία, αναμφίβολα όμως του λείπει το αίσθημα της Ιστορίας, το απαραίτητο στοιχείο των παλαιών πολιτισμών. Αυτό που τους κινεί για να υπερασπιστούν την ύπαρξή τους, να επιβιώσουν. Κίνηση – συγκίνηση. Η Ευρώπη θα πρέπει να ξαναβρεί τον τρόπο για να συγκινεί τους Eυρωπαίους.
Ναι, λοιπόν, είμαι «ευρωγκρινιάρης». Αυτό σημαίνει ότι βλέπω και ζω όπως όλοι μας τα προβλήματα της Ευρώπης όμως, παρ’ όλ’ αυτά, δεν βλέπω άλλο μέρος στην υφήλιο όπου θα μπορούσα να ζήσω όπως ζω στην Ευρώπη. Είναι σαν τη δημοκρατία του Τσώρτσιλ: το χειρότερο πολίτευμα ελλείψει άλλου. Κι όσο κι αν μας απογοητεύει, οφείλουμε να την υπερασπιστούμε και απέναντι στους εξωτερικούς εχθρούς, αλλά και στους εσωτερικούς, οι οποίοι υπονομεύουν τη συνοχή των κοινωνιών της. Και παρότι είμαι «ευρωγκρινιάρης», παρότι με πλήττει η πολιτική της ζωή, δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι αν υπάρχει κάποια δύναμη η οποία μπορεί να υπερασπιστεί τον Δυτικό Πολιτισμό αυτή είναι η Ευρώπη. «Μεσαία» δύναμη, όπως τη χαρακτήρισε ο πρωθυπουργός του Καναδά, όμως με βαρύ πολιτισμό. Και ο τρόπος με τον οποίον ξεκίνησε ο 21ος αιώνας μάλλον δικαιώνει τον Χάντιγκτον. Το μέλλον της οικουμένης θα κριθεί από τη σύγκρουση των πολιτισμών. Αυτό που δεν μπορεί να καταλάβει ο παλίμπαις του Λευκού Οίκου, το ξέρουν όμως πολύ καλά οι μουλάδες του Ισλάμ και ο άρχων του Κρεμλίνου. Καιρός να το παραδεχθούν και οι ηγέτες της Ευρώπης.
