Ενας «μπακαλιάρος» που επαναλαμβάνεται με κάθε ευκαιρία στον δημόσιο διάλογο είναι το ερώτημα «μα, τι κάνει η Ευρώπη;» για όλα τα θέματα που απασχολούν τον κόσμο, από τη Γάζα μέχρι την κλιματική αλλαγή.
Η απάντηση είναι απλή: «Ο,τι την αφήνουν οι εθνικές κυβερνήσεις». Επί της ουσίας ό,τι της επιτρέπουν οι λαοί της Ευρώπης, οι οποίοι μπορεί να αντιδράσουν για γελοίους λόγους. Ας μην ξεχνάμε τη φασαρία που ξεκίνησε στην Ελλάδα όταν κατά τη διάρκεια της «νόσου των τρελών αγελάδων» βγήκε κοινοτική οδηγία για την απαγόρευση κατανάλωσης εντοσθίων ζώων. «Κάτω τα χέρια από το κοκορέτσι μας, ρε!» ήταν η ρωμαίικη απάντηση. «Και από τη γαρδούμπα», πρόσθεσαν οι πιο μερακλήδες.
Τώρα η γκρίνια επικεντρώνεται στον χαλαρό και ασυντόνιστο τρόπο αντίδρασης της Ενωσης στις διαρκείς παλαβομάρες του Ντόναλντ Τραμπ. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν μπορεί να κάνει κάτι η Ευρώπη –που δεν μπορεί λόγω του πολυεθνικού κατακερματισμού της–, αλλά και τι νομιμοποιείται να κάνει. Πρώτα πρέπει να αναλογιστούμε ότι ακόμη και οι εντεταλμένοι θεσμοί γι’ αυτήν τη δουλειά, δηλαδή το Κογκρέσο και το Ανώτατο Δικαστήριο, υπνώττουν. Τα περίφημα εσωτερικά θεσμικά αντίβαρα, στην εξουσία του προέδρου των ΗΠΑ, δεν λειτουργούν.
Μία εξήγηση γι’ αυτό είναι ότι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν και τα δύο νομοθετικά σώματα, ενώ έξι από τους εννέα ανώτατους δικαστές διορίστηκαν από Ρεπουμπλικανούς προέδρους. Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και οι σοβαροί αυτού του κόμματος –ελπίζουμε να παραμένουν πλειοψηφία– φοβούνται για την επανεκλογή τους που μπορεί να τραυματιστεί σοβαρά από μια απλή ανάρτηση του προέδρου στα κοινωνικά δίκτυα.
Αν δει κανείς τι έπαθε η φανατική MAGA, βουλευτής Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, επειδή διαφοροποιήθηκε από τη γραμμή και ζήτησε να δημοσιευθούν όλα τα στοιχεία για τον φάκελο Επσταϊν, θα κατανοήσει γιατί είναι τόσο δουλοπρεπής κι ελάχιστος ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον.
Η δεύτερη εξήγηση είναι ότι όλα τα συστήματα ελέγχου –όχι μόνο στην πολιτική, αλλά πανταχόθεν– έχουν ένα εύρος λειτουργίας. Είναι φτιαγμένα για να αντιδρούν σε μικρές παρεκκλίσεις από το φυσιολογικό. Πολλά από τα θεσμικά αντίβαρα δημιουργήθηκαν μετά την τραυματική εμπειρία της προεδρίας Νίξον, για μικρές (σε σχέση με όσα ζούμε) κουτσουκέλες των προέδρων· υποκλοπές, χρήση ομοσπονδιακών υπηρεσιών κατά πολιτικών αντιπάλων κ.ά. Ουδείς μπορούσε να φανταστεί ότι θα χρειαζόταν να θεσπιστεί κανονισμός… ψυχιατρείου για τον Λευκό Οίκο.
Συνεπώς είναι άδικο να ρωτάμε «τι κάνει η Ευρώπη». Το βασικό είναι τι θα κάνουν οι Αμερικανοί για την κατάντια της Δημοκρατίας τους.
