Βγήκε αβίαστα το γέλιο σε όποιον διάβασε την είδηση «Επιστολή Τραμπ στον Νορβηγό πρωθυπουργό: Αφού δεν μου δώσατε το Νομπέλ, δεν υποχρεούμαι να σκέφτομαι την ειρήνη» («Καθημερινή», 19.1.2026). Οι απαισιόδοξοι και νουνεχείς γρήγορα μαζεύτηκαν. «Μπα, σε καλό να μας βγει…», μονολόγησαν, αλλά τα καμώματα του ισχυρότερου ανθρώπου στον πλανήτη τίποτε καλό δεν προμηνύουν.
Κρίνοντας πρωτίστως από την εσωτερική πολιτική, εικάζουμε ότι όποτε ο Ντόναλντ Τραμπ δεν περιορίζεται από αντίβαρα –είτε θεσμικά είτε από τους συμβούλους του που τον φρέναραν την πρώτη τετραετία– είναι ικανός για το χειρότερο. Επομένως, μπορούμε να φανταστούμε μελανότερα από τα χείριστα που έχει ήδη κάνει στις διεθνείς σχέσεις, δηλαδή τη διάρρηξη ολόκληρης της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων που οι ΗΠΑ είχαν χτίσει.
Αλλά ακόμη κι αν περιοριστεί σε αυτά, η ζημιά είναι μεγάλη. Η υπόλοιπη Δύση (Ευρώπη, Καναδάς, Αυστραλία, Ιαπωνία) βρίσκεται σε αταξία. Αναθεωρεί προτεραιότητες. Φτιάχνει νέα αμυντικά δόγματα χωρίς την Αμερική και ίσως ενάντια στις ΗΠΑ. Ακόμη κι αν από κάποιο θαύμα εκλογικευθεί ο Αμερικανός πρόεδρος, ή οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου περιορίσουν την ευχέρειά του να τα κάνει όλα γης Mαδιάμ, ακόμη κι όταν φύγει η καχυποψία θα παραμείνει.
Το σοκ από την τωρινή εμπειρία θα βαραίνει εσαεί τη σκέψη όλων. Σε κάθε γύρισμα της Ιστορίας θα σκεφτόμαστε, «βρε, λες, να γίνει καμιά στραβή στο Αϊντάχο και να ξαναβρεθούμε με κάποιον σαν τον Τραμπ;».
Ολα αυτά γίνονται σε μια εποχή που η έννοια της Δύσης περνάει κρίση και ο δυτικός τρόπος σκέψης και ζωής βρίσκεται σε υποχώρηση. Η Δημοκρατία, όπως την ξέρουμε, απειλείται από τη διαχείριση νέων τεχνολογικών εργαλείων· πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων, τεχνητή νοημοσύνη, κρυπτονομίσματα κ.ά. Ο καπιταλισμός, όπως τον ξέρουμε, απειλείται από την κλιματική κρίση. Η κοινωνική συνοχή απειλείται από τον φόβο που δημιουργεί η έκρηξη των μεταναστευτικών ροών. Αυτές καθαυτές οι ενοποιητικές έννοιες –όπως το έθνος, η έννοια της προόδου κ.ά.– απειλούνται από τον κατακερματισμό της συλλογικής εμπειρίας που επιφέρουν τα άπειρα κανάλια πληροφόρησης. Σε άλλο σύμπαν ζουν ψεκασμένοι και αντιεμβολιαστές και σε άλλο οι λογικοί άνθρωποι.
Η Δύση, παρά τα μελανά σημεία που έχει στην ιστορία της, υπήρξε παράδειγμα και φάρος για την υπόλοιπη ανθρωπότητα. Τώρα λόγω εξωγενών παραγόντων βρίσκεται σε κρίση και σε υποχώρηση λόγω Τραμπ. Τώρα άλλα «παραδείγματα», όπως της Κίνας, μπορούν να γίνουν δελεαστικά. Οχι γιατί ο αυταρχικός καπιταλισμός μπορεί να πάει την ανθρωπότητα μακριά, αλλά γιατί ο φιλελεύθερος είναι τελματωμένος.
