Στην Πινακοθήκη Γκίκα, την πτέρυγα του Μουσείου Μπενάκη, στην οδό Κριεζώτου, αφιερωμένη στην ελληνική δημιουργία, υπάρχει η δυνατότητα να νιώσει κανείς μια ορισμένη συγκίνηση. Συγκίνηση που δύσκολα μεταγγίζεται από τον ρυθμό της πόλης, εκτός και αν φέρει κανείς, εσωτερικά, ένα φως.
Στην οδό Κριεζώτου, στη μεσοπολεμική κατοικία του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα (δωρεά του ιδίου στο Μουσείο Μπενάκη), ο Αγγελος Δεληβορριάς μάς κληροδότησε το μεγαλύτερο, ίσως, έργο του. Μια προσωπική ανθολόγηση της ελληνικής ζωής, του ελληνικού πνεύματος, της ελληνικής αξίας. Είναι μια σταθερά κιβωτός· εκεί θα βρει κανείς όσα μας ενώνουν, όσα ορίζουν αυτό το ιδιότυπο νεοελληνικό πνευματικό οικοσύστημα με κλώνους στη ζωγραφική, στη γλυπτική, στη λογοτεχνία, στην ποίηση, στη μουσική, στην αρχιτεκτονική, στον χορό…
Ισως αυτό το κλίμα που απελευθερώνεται σαν ατμός από το ωραίο κτίριο της οδού Κριεζώτου φέρει και το ίχνος της γενιάς του ’30. Για τους παλαιότερους Ελληνες, η γενιά του ’30 ήταν πύλη διαπαιδαγώγησης και πέρασμα όχι μόνο στη λογοτεχνία, αλλά και στη νεωτερική κατανόηση του σύνθετου νεοελληνικού πολιτισμού.
Η αντοχή του Καραγάτση στον χρόνο, μέσα ακόμη και από τη διάχυσή του στη σύγχρονη λαϊκή κουλτούρα, είναι ενδεικτική της αυθεντικής συγκίνησης που μπορεί να γεννήσει ο λόγος της γενιάς του ’30. Παρομοίως, ο Στράτης Μυριβήλης είναι διαχρονικός, και μόλις προ ημερών κυκλοφόρησαν τα πρώιμα, νεανικά (και ιδιαίτερα δυνατά σε γραφή, ύφος και νόημα) διηγήματά του με τίτλο «Κόκκινες ιστορίες» (φιλολογική επιμέλεια: Νίκη Λυκούργου, εκδ. Εστία). Προ μηνών, είχαμε μία ακόμη θαυμάσια έκδοση για τα πρώιμα κείμενα του Ηλία Βενέζη [«Ανέκδοτα διηγήματα και ποιήματα (1920-1922)», επιμέλεια: Κωνσταντίνος Καλαϊτζάκης, εκδ. Σοκόλη]. Και πιο πίσω αν πάμε, θα δούμε τις επιφυλλίδες του Βενέζη σε δίτομο έργο (επιμέλεια: Χ. Λ. Καράογλου, εκδ. Εστία). Για τον Αγγελο Τερζάκη επίσης, υπάρχουν μελέτες τα τελευταία χρόνια (όπως «Ο Αγγελος Τερζάκης και ο κινηματογράφος» του Θανάση Αγάθου, εκδ. Gutenberg).
Στην ίδια γραμμή αναθέρμανσης του ενδιαφέροντος για τη γενιά του ’30 βρίσκονται οι τηλεοπτικές και θεατρικές προσεγγίσεις στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Καραγάτση (όπως και οι προσφορές της «Καθημερινής» σε ένα ευρύτατο κοινό). Η επανασύσταση όλων αυτών των κειμένων σε νέους αναγνώστες και η έστω και υποσυνείδητη διασύνδεση με κάτι στέρεο και συνάμα υψηλό και ευγενές (μέσα από το όχημα της γλώσσας και του ηθικού αξιακού κώδικα) οδηγούν σε μια πρόκληση.
