Ολη η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης τώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να προχωρήσει σε απότομες κινήσεις στη γεωπολιτική σκακιέρα, το σύνολο των οποίων έχει ως στρατηγικό στόχο την ανάσχεση ή και την απώθηση της Κίνας, γίνεται με έναν τρόπο που δεν λαμβάνει υπόψη μία βασική παράμετρο: την ολοένα και ταχύτερη συρρίκνωση εκείνης της τάξης ανθρώπων που άλλοτε ονομάζαμε «μεσαία». Η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης ανά την Ευρώπη, είτε πρόκειται για τον παραδοσιακό δυτικό πυρήνα της σημερινής Ε.Ε. είτε για τα κράτη της περιφέρειας (με τις ιδιαιτερότητές τους), αποτελεί μια διαδικασία που εξελίσσεται ιστορικά τα τελευταία 15-20 χρόνια, με διάφορους τρόπους. Η διαδικασία αυτή είχε, βεβαίως, στον πυρήνα της και έναν άλλο υπολογισμό, αυτόν της ολοένα στενότερης Ενωσης. Η κινητικότητα κεφαλαίου, αγαθών, εργατικού δυναμικού σε ένα χώρο 450 εκατομμυρίων κατοίκων θα διασφάλιζε ότι σταδιακά κάθε κράτος θα παραχωρούσε περαιτέρω αρμοδιότητες, με κάποια κράτη, φυσικά, να κρατούν τα σκήπτρα. Η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης τη στιγμή που αλλάζει με ταχύτητα και βία ο γεωπολιτικός χάρτης του πλανήτη και της άμεσης περιφέρειας της Ευρώπης, αποκαλύπτει μια εικόνα «κρατών-ζόμπι» που φαίνεται να έχουν παραμελήσει βασικές λειτουργίες που τα καθιστούσαν έθνη-κράτη.
Η απουσία ενός οράματος για ένα έθνος-κράτος στον 21ο αιώνα είναι εκείνο το καίριο στοιχείο που εκμεταλλεύονται δυνάμεις φυγόκεντρες, που πολλαπλασιάζονται τα τελευταία χρόνια σε όλη την Ευρώπη.
Οι κυβερνώσες ελίτ της Ε.Ε. έχουν χάσει το βασικό ατού της Ευρώπης, που δεν ήταν άλλο από την υπόσχεση της καλύτερης ζωής για όλους. Το φαντεζί περιτύλιγμα δίχως, όμως, κάποιο περιεχόμενο καθιστά το πακέτο της Ευρώπης όχι ιδιαίτερα ελκυστικό για πολλούς, ιδιαίτερα εκείνους που ανήκουν στις νεότερες γενιές, οι οποίες αντιμετωπίζουν ένα μέλλον πολλαπλών κρίσεων, γεωπολιτικής αναταραχής, πλήρους απορρύθμισης του περιβάλλοντος κοινωνικοποίησης και εργασίας (λόγω της τεχνολογίας) και κινδύνου ανέχειας.
Είναι πολύ πιθανό τα επόμενα χρόνια κάθε κράτος να κληθεί να τα βγάλει πέρα χωρίς καμία βοήθεια. Στην Ελλάδα, αυτή η διαδικασία θα είναι επίπονη, καθώς η ελληνική οικονομία πρέπει να υποστεί εκ βάθρων μετασχηματισμό, για σειρά από λόγους που εκτείνονται από την ανάγκη να μη χαθεί το τρένο της τεχνολογίας μέχρι την κεφαλαιώδους σημασίας προτεραιότητα να μη χαθούν άλλα μυαλά από τη χώρα, επειδή αυτή είναι έρμαιο στα χέρια λίγων ισχυρών. Σε αντίθετη περίπτωση, αργά ή γρήγορα, στην Ελλάδα και αλλού στην Ευρώπη, οι ασύντακτες δυνάμεις θα κληθούν για να κάνουν το μόνο πράγμα που μπορούν: να δώσουν τη χαριστική βολή.
