Ο έγκριτος αναγνώστης της «Καθημερινής» κ. Αγγελος Ζαχαρόπουλος, με επιστολή του (φ. 16/1) αναφέρεται στην εξαγγελία του «Τρίτου γύρου» μετά την ήττα στον Γράμμο. Θα ήθελα να εμπλουτίσω τις σκέψεις του με τα παρακάτω γεγονότα.
Μετά την ήττα των κομμουνιστών στον Γράμμο και το Βίτσι, ο Νίκος Ζαχαριάδης συγκάλεσε την 6η ολομέλεια στο Μπουρέλι της Αλβανίας τον Οκτώβριο του 1949. Πριν την ολομέλεια ταξίδεψε στη Σοβιετική Ενωση, στη Μαύρη Θάλασσα, όπου συναντήθηκε με τον Στάλιν κοντά στη λίμνη Ρίτσα στις 16 Σεπτεμβρίου 1949. Εκεί απέσπασε την έγκρισή του για τους λόγους της στρατιωτικής ήττας του ΔΣΕ. Αυτό το ντοκουμέντο της «λίμνης Ρίτσα» ήταν η βάση της απόφασης της 6ης ολομέλειας με τίτλο «Καινούρια κατάσταση, καινούρια καθήκοντα».
Το ουσιαστικό σημείο αυτής της απόφασης συνοψίζεται στο εξής πολιτικό σκεπτικό: «Σήμερα το λαϊκοεπαναστατικό κίνημα στη χώρα μας μπήκε σε καινούργια φάση. Εξαναγκαστήκαμε σε μια υποχώρηση, δεν έχουμε όμως ήττα της επανάστασης γιατί οι αντικειμενικές συνθήκες είναι και τώρα ευνοϊκές και η κατάσταση παραμένει επαναστατική». Ετσι αιτιολογείται και η πρόταση πως «οι κύριες δυνάμεις του ΔΣΕ, παρά τη μοναρχοφασιστική επιτυχία στο Βίτσι-Γράμμο, παραμένουν άθιχτες και με το όπλο παρά πόδα». («Ριζοσπάστης», Μάης 2011).
Πώς μια επιστολή μπορεί να αποτελέσει το ερέθισμα για ένα φρεσκάρισμα των γνώσεων.
Αυτή η γραμμή δεν κράτησε πολύ. Ο Ενβέρ Χότζα αντιλήφθηκε πως αν το αλβανικό έδαφος γινόταν το ορμητήριο των ανταρτών κατά της Ελλάδας και η Αλβανία θα αποτελούσε μέρος του πολεμικού τοπίου, δηλαδή μέρος του προβλήματος. Εκανε παρέμβαση στον Στάλιν, ο οποίος ενδιαφερόταν ιδιαιτέρως για την τύχη αυτής της μικρής σοσιαλιστικής χώρας μετά την «αποστασία» του Τίτο. Ηδη ο Ελληνας υπουργός Στρατιωτικών Παναγιώτης Κανελλόπουλος είχε προειδοποιήσει τον Σεπτέμβριο του 1949 την Αλβανία πως ο ελληνικός στρατός θα εισέβαλλε αν δεν απομάκρυνε από το έδαφός της τους αντάρτες. Ο Στάλιν αμέσως διέταξε τη μεταφορά των εμπειροπόλεμων ανταρτών στη μακρινή Τασκένδη στέλνοντας μήνυμα, κυρίως προς τις ΗΠΑ, πως για τη Σοβιετική Ενωση ο ελληνικός εμφύλιος είχε λήξει.
Αυτά τα γεγονότα είχαν ως συνέπεια να παραμείνουν στην Ελλάδα εγκλωβισμένα τμήματα των ανταρτικών δυνάμεων. Αυτά χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες: στους αποκομμένους και σε αυτούς που παρέμεναν σε ελληνικό έδαφος για να διατηρήσουν την «πολεμική φυσιογνωμία» της περιοχής όπου δρούσαν. Είναι γνωστό πως η 7η Μεραρχία του ΔΣΕ αποχώρησε από το ελληνικό έδαφος τις τελευταίες ημέρες του 1949.
Μέχρι τότε προστάτευε τα βουλγαρικά σύνορα από τις διεισδύσεις των συνοριακών δυνάμεων της Ελλάδας. Οι αποκομμένοι ήταν κυρίως σκληροτράχηλοι αντάρτες της 1ης Μεραρχίας, υπό τον φονευθέντα καπετάνιο Διαμαντή, που περιπλανιόνταν στη Στερεά Ελλάδα. Οι βιαίως στρατολογηθέντες είτε είχαν παραδοθεί είτε είχαν σκοτωθεί. Για τη διάσωση αυτών των αποκομμένων έγινε επιχείρηση του ΔΣΕ μέσα στον Σεπτέμβριο του 1949.
Μια επιστολή μπορεί να αποτελέσει το ερέθισμα για ένα φρεσκάρισμα των γνώσεων.
