Η στιγμή που η Βίβιαν Μότσφελντ κατάλαβε πραγματικά τι τους περίμενε ήρθε σε μια συνάντηση με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, στην Ουάσιγκτον στις 14 Ιανουαρίου 2026. Σε μεταγενέστερη συνέντευξη, η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας δυσκολεύτηκε να συγκρατήσει την ψυχραιμία της καθώς μιλούσε για το άγχος των τελευταίων ημερών.
Για σχεδόν ένα χρόνο η Δανία και η Γροιλανδία προσπάθησαν να απαντήσουν στη διαρκή συζήτηση του Τραμπ περί προσάρτησης μέσω διπλωματικών καναλιών, επιδιώκοντας να αποφύγουν την κλιμάκωση. Τον Ιανουάριο του 2025, η Κοπεγχάγη είχε αρνηθεί μια προσφορά της Γαλλίας να στείλει στρατεύματα στο νησί ως ένδειξη αλληλεγγύης. Η Δανία δεν είχε καμία αμφιβολία ότι ο Τραμπ εννοούσε στα σοβαρά τις προθέσεις του, αλλά ήλπιζε ότι θα μπορούσε να τον αποτρέψει με προσφορές για την εγκατάσταση όσων στρατευμάτων επιθυμούσε στη Γροιλανδία και με δικαιώματα στα ορυκτά του νησιού. Ομως αντί να δελεαστεί από αυτές τις προσφορές, η κυβέρνηση Τραμπ αρνήθηκε ακόμη και να συναντηθεί με τους Δανούς.
Μέχρι τη συνάντηση της Ουάσιγκτον, ήταν σαφές ότι αυτή η προσέγγιση είχε αποτύχει. Τα πρώτα σημάδια ήρθαν με τη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ στο τέλος του 2025, η οποία δεν ανέφερε ονομαστικά τη Γροιλανδία, αλλά παρουσίαζε αυτό που αποκλήθηκε «Δόγμα Ντονρόε». Αυτό διεκδικούσε ολόκληρο το δυτικό ημισφαίριο ως σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ και διεκήρυσσε δικαίωμα περιορισμού της πρόσβασης των αντιπάλων της Αμερικής.
Και όμως, λίγοι πίστευαν ότι ο Τραμπ θα τολμούσε να καταλάβει στρατιωτικά έδαφος ενός πιστού συμμάχου του ΝΑΤΟ. Καθώς ο Τραμπ και άλλα στελέχη της κυβέρνησης ανέβαζαν την επιθετική ρητορική μετά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Δανίας έστειλαν συμβολικές δυνάμεις στη Γροιλανδία. Ταυτόχρονα, η Δανία και η Γροιλανδία ήλπιζαν ότι οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο, με παραδοσιακά ατλαντικά αντανακλαστικά, θα συγκρατούσαν τον Τραμπ, ακόμη και με απειλές παραπομπής. Ως ύστατο μέσο, ήλπιζαν ότι ο αμερικανικός στρατός θα αρνιόταν να υπακούσει σε αυτό που πολλοί θεωρούσαν παράνομη διαταγή.
Τελικά, ήταν ο Βλαντιμίρ Πούτιν που παρείχε το πρόσχημα. Η απόφαση του Ρώσου ηγέτη να αναδυθεί με ένα υποβρύχιο στα ανοιχτά της Γροιλανδίας, διαμαρτυρόμενος ότι η ενίσχυση του ΝΑΤΟ αποσταθεροποιούσε την αρκτική περιοχή, έδωσε στον Τραμπ δικαιολογία για να στείλει τον αμερικανικό στρατό για να «ασφαλίσει» το Νουούκ και άλλους οικισμούς του νησιού. Οπως υπολόγισε σωστά, όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με συντριπτική αμερικανική δύναμη, οι Ευρωπαίοι επέλεξαν να μην αντισταθούν.
Κάποιοι εικάζουν ότι το σχέδιο μπορεί να είχε καταστρωθεί στο Κρεμλίνο και να είχε πουληθεί στον Αμερικανό πρόεδρο ως μέρος των προσπαθειών να διαλυθεί το ΝΑΤΟ.
Κάποιοι εικάζουν ότι το σχέδιο μπορεί να είχε καταστρωθεί στο Κρεμλίνο και να είχε πουληθεί στον Τραμπ ως μέρος των προσπαθειών να διαλυθεί το ΝΑΤΟ και να νομιμοποιηθούν οι δικές του εδαφικές φιλοδοξίες. Αλλοι υποψιάζονται ότι ο Τραμπ ενεργούσε προς το συμφέρον μιας σκοτεινής ομάδας συγγενών και χορηγών του με βλέψεις σε εμπορικές ευκαιρίες στη Γροιλανδία. Δεδομένων των δεσμών πολλών από τον κύκλο του Τραμπ με τη Ρωσία, ίσως αμφότερα να είναι το ίδιο πράγμα. Οπως και να ‘χει, το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή της Δυτικής Συμμαχίας, καθώς απέμεινε κενό γράμμα η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του άρθρου 5.
Παρ’ όλα αυτά, η έκπληξη ήταν το πόσο λίγα άλλαξαν – τουλάχιστον αρχικά. Παρά τις ευρωπαϊκές εκκλήσεις για κλείσιμο των αμερικανικών βάσεων, υπήρχε ελάχιστη διάθεση εκ μέρους των κυβερνήσεων να προχωρήσουν, ιδίως ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχιζόταν και η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριζε ότι η επέμβασή της στόχευε στην ενίσχυση του ΝΑΤΟ. Η πρώτη που διαφοροποιήθηκε ήταν η Βρετανία, της οποίας η πυρηνική αποτρεπτική δύναμη εξαρτάται πλήρως από αμερικανικό λογισμικό και συντήρηση και της οποίας η αμυντική βιομηχανία –συμπεριλαμβανομένου ενός νέου προγράμματος πυρηνικών υποβρυχίων– είναι στενά συνδεδεμένη με την Αμερική.
Ομοίως, οι συζητήσεις για οικονομικά αντίποινα δεν οδήγησαν πουθενά, καθώς τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε κυρώσεις. Οι κυβερνήσεις ήταν απρόθυμες να εισέλθουν σε έναν εμπορικό πόλεμο που φοβούνταν ότι θα έχαναν. Υστερα από λίγες ημέρες αναταραχής, οι αγορές σταθεροποιήθηκαν, καθώς έγινε σαφές ότι η κρίση ήταν απίθανο να επηρεάσει τις ροές εμπορίου και επενδύσεων. Οι απειλές παραπομπής στις ΗΠΑ εξαφανίστηκαν γρήγορα, ιδίως αφότου η Δανία, αντιμέτωπη με τετελεσμένο, κατέληξε ότι ήταν προς το συμφέρον της να συμφωνηθεί μια λύση, δεδομένης της νομικής και οικονομικής πολυπλοκότητας.
Η μακροπρόθεσμη ζημιά ήταν για την ίδια την Ευρώπη. Ο εξευτελισμός τροφοδότησε την οργή των ψηφοφόρων προς τις κυβερνήσεις και τα συστημικά κόμματα, τα οποία κατηγορούσαν ότι επέτρεψαν στην ήπειρο να γίνει τόσο αδύναμη. Ταυτόχρονα, οι προσπάθειες αντιμετώπισης αυτής της αδυναμίας με αύξηση των αμυντικών δαπανών –που αναπόφευκτα χρηματοδοτήθηκε με περικοπές πρόνοιας– ενίσχυσαν τη στήριξη προς δεξιά λαϊκιστικά κόμματα ευθυγραμμισμένα με τον Πούτιν και τον Τραμπ, βαθαίνοντας τον κατακερματισμό και την ευαλωτότητα της ηπείρου.
Αργότερα, πολλοί αναρωτήθηκαν πώς η Ευρώπη επέτρεψε να συντριβεί η ασφάλειά της λόγω της τύχης ενός απομακρυσμένου νησιού χωρίς στρατηγική ή εμπορική σημασία για την ήπειρο, στο οποίο ζουν 56.000 άνθρωποι που ούτε καν ήθελαν να είναι Ευρωπαίοι. Η απάντηση είναι ότι πίστεψαν πως η διεθνής τάξη, βασισμένη σε κανόνες, στην οποία οι Ευρωπαίοι είχαν επενδύσει τόσο, άξιζε υπεράσπισης. Και πράγματι άξιζε. Δυστυχώς, δεν μπόρεσαν να την υπερασπιστούν.
*Ο κ. Σάιμον Νίξον είναι ανεξάρτητος σχολιαστής και εκδότης του ενημερωτικού δελτίου Wealth of Nations στο Substack.
