Παρακολουθώντας τις διεργασίες γύρω από το υπό διαμόρφωση «κόμμα Καρυστιανού», δύσκολα μπορεί κανείς να αγνοήσει μια γνώριμη αλλά άκρως ανησυχητική δυσοσμία. Είναι το άρωμα του πολιτικού μεσσιανισμού. Εκείνου που αντλεί δύναμη όχι από προγράμματα και θεσμική σοβαρότητα, αλλά από την αγανάκτηση, τη συνωμοσιολογία και τη θρησκοληψία. Ενα υβρίδιο «αγανακτισμένου πολίτη» και τηλεοπτικού κηρύγματος που κινείται στα όρια των «ψεκασμένων», με ρητορική που δεν ζητάει απλώς ρήξη με το πολιτικό σύστημα, αλλά την ολοκληρωτική του απονομιμοποίηση, ακόμη και την καταστροφή του.
Η βασική του θέση είναι απλή και γι’ αυτό επικίνδυνη. Ολοι οι πολιτικοί είναι κλέφτες, όλοι οι δικαστές διεφθαρμένοι, όλοι οι θεσμοί σάπιοι. Δεν υπάρχουν αποχρώσεις, δεν υπάρχουν εξαιρέσεις, δεν υπάρχουν αποδείξεις. Υπάρχει μόνο μια γενικευμένη καταγγελία που λειτουργεί σαν πολιτικό οξύ και διαβρώνει τα πάντα, αλλά δεν οικοδομεί τίποτα. Είναι η ίδια λογική που ιστορικά οδήγησε κοινωνίες σε περιπέτειες όχι επειδή αγαπούσαν τη δημοκρατία, αλλά επειδή τη μισούσαν αρκετά ώστε να πιστέψουν πως μπορεί να αντικατασταθεί από «αγνούς» εκφραστές της λαϊκής οργής. Η εν δυνάμει αρχηγός μάλιστα πιστεύει και διατυμπανίζει ότι έχει κάποιου είδους εντολή – αποστολή ίσως από τον Υψιστο, ή ποιος ξέρει από πού αλλού, να μας σώσει από όλα, ενδεχομένως και από τις αμαρτίες μας. Η αφέλεια σε συνδυασμό με τη ματαιοδοξία οδηγούν με ακρίβεια στη χυδαιότητα και ένας θεός ξέρει πού αλλού.
Το παράδοξο αλλά αναμενόμενο για τους νοήμονες είναι ότι αυτό το μόρφωμα απειλεί να καταβροχθίσει πρώτα και κύρια εκείνους που μέχρι χθες το χειροκροτούσαν. Τους επαγγελματίες της καταγγελίας από την Αριστερά της «ηθικής υπεροχής» έως τη Δεξιά της πατριωτικής κραυγής και ασυναρτησίας. Διότι όταν λες ότι «όλοι είναι ίδιοι», προφανώς δεν μπορείς να εξαιρείς τον εαυτό σου. Οταν καταγγέλλεις συλλήβδην τη Δικαιοσύνη, δεν μπορείς αύριο να ζητάς προστασία από αυτήν. Και όταν υπόσχεσαι κάθαρση χωρίς κανόνες, αυτό που μένει στο τέλος είναι μόνο το χάος.
Η χώρα έχει πληρώσει ακριβά πολλές φορές τέτοιες απλουστεύσεις. Τις πλήρωσε όταν η πολιτική μετατράπηκε σε δικαστήριο προθέσεων, όταν η καχυποψία βαφτίστηκε κριτική σκέψη και όταν η αγανάκτηση θεωρήθηκε επαρκές υποκατάστατο της διακυβέρνησης. Κάθε φορά το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο και οδήγησε σε αποδυνάμωση των θεσμών, στον κοινωνικό διχασμό και τελικώς στην οικονομική καταστροφή. Το πρόβλημα συνεπώς δεν είναι αν το «κόμμα Καρυστιανού» θα μπει ή όχι στη Βουλή και με ποια ποσοστά. Το πρόβλημα είναι η κανονικοποίηση μιας ολοκληρωτικής αντίληψης που θεωρεί τη δημοκρατία απλώς εμπόδιο και τους θεσμούς εχθρούς. Μιας αντίληψης που δεν αντέχει την πολυπλοκότητα, δεν σέβεται τη διάκριση των εξουσιών και τρέφεται από την ιδέα ότι η κοινωνία σώζεται μόνο όταν παραδοθεί σε «αδιάφθορους» τιμωρούς, ακόμη και άσχετους. Η ιστορία ωστόσο είναι σαφής, καθώς όσοι ξεκινούν λέγοντας ότι «όλοι οι άλλοι είναι διεφθαρμένοι», σπάνια καταλήγουν πιο δημοκρατικοί. Συνήθως καταλήγουν απλώς πιο επικίνδυνοι. Και αυτό είναι ένα μάθημα που –αν μη τι άλλο– θα έπρεπε να θυμόμαστε για να μην το ξαναπληρώσουμε πανάκριβα. Αν βεβαίως συνεχιστεί η έως τώρα γραφική εκφορά λόγου από τους πρωτεργάτες και συνοδοιπόρους του εγχειρήματος ενδέχεται απλώς να… σκάσουμε στα γέλια αν εν τω μεταξύ έχουμε γλιτώσει από την καταστροφή.
