Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο «παρέδωσε» το Νομπέλ Ειρήνης στον πρόεδρο των ΗΠΑ. Πέρασαν αρκετές ώρες για να ακολουθήσει ανάρτηση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ευχαριστεί πολύ την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας για αυτήν την «υπέροχη χειρονομία αμοιβαίου σεβασμού».
Τι κι αν το Νορβηγικό Ινστιτούτο, αρμόδιο για το Νομπέλ Ειρήνης, είχε ήδη φροντίσει να διευκρινίσει, πριν από λίγες μέρες, ότι το βραβείο δεν μπορεί να μεταβιβαστεί, να μοιραστεί ούτε να ανακληθεί; Οπως φαίνεται, δεν λειτούργησε ανασταλτικά.
Πολλές σκέψεις γεννιούνται. Δεν αφορούν τα πολιτικά παιχνίδια, τα πετρέλαια, τα επιχειρηματικά συμφέροντα που διακυβεύονται· ούτε, ακόμα, το γεγονός ότι το Νομπέλ Ειρήνης έχει καταχωριστεί στα εξαιρετικά αμφιλεγόμενα, προκαλώντας, κατά καιρούς, αναταράξεις (όπως το 1973 που απονεμήθηκε στον Χένρι Κίσινγκερ).
Το πιο σοβαρό είναι ο διεθνής ευτελισμός ενός θεσμού, που παραμένει επιθυμητός αλλά αδύναμος να επιβάλει τους, στοιχειώδεις έστω, όρους του: να γίνεται σεβαστή η, όποια, επιλογή του. Αλλο η δημόσια κριτική ή διαφωνία και άλλο το στραπατσάρισμα του κύρους του, με την προσφορά του, ως «δώρο», από τον κάτοχο του τίτλου στον επίμονο διεκδικητή του.
Τώρα, το Ινστιτούτο είναι δεμένο χειροπόδαρα με το ίδιο το καταστατικό του: δεν μπορεί να ανακαλέσει το Νομπέλ, το οποίο πλέον αρμενίζει, σε ζωντανή σύνδεση, στα πελάγη της ιδιοτέλειας. Ανεπαισθήτως, ένας θεσμός που μετράει 125 χρόνια ζωής (από το 1901) βρίσκεται παραδομένος στο προσωπικό γούστο και στην επιθυμία ενός ανθρώπου και των δορυφόρων του.
Τι γίνεται όμως όταν τα συμφέροντα αποδεικνύονται ισχυρότερα μιας, υψίστης, τιμής; Οταν ο τίτλος του νομπελίστα μετατρέπεται σε καύσιμη ύλη του μηχανισμού της συναλλαγής; Σε αυτήν την, απολύτως διαταραγμένη, διεθνή συνθήκη, κάποιοι παραμένουν παγωμένοι και εμβρόντητοι και κάποιοι άλλοι χαμογελούν αυτάρεσκα.
Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία, την οποία εκπροσωπεί επαξίως ο βραβευμένος με το Νομπέλ Λογοτεχνίας του 2025 Λάσλο Κρασναχορκάι. Στο νέο του σατιρικό μυθιστόρημα επιστρέφει σε μια καρναβαλική Ουγγαρία. Ολοι είναι βυθισμένοι στο τέλμα, ο γερο-βασιλιάς με το εξοχικό του σπιτάκι αλλά και οι φιλοξενούμενοί του που εμφανίζονται από το πουθενά. Και πού να βρίσκεται το Φραντζολάκι, το σκυλί-φύλακας του 91χρονου κεντρικού ήρωα; Τίτλος του: «Πάει και το Φραντζολάκι».
