Υπάρχει μια σπουδαία λέξη που κρύβει μια πολύτιμη δύναμη: έγνοια. Είναι η φροντίδα που παρακινείται από την αίσθηση της ευθύνης. Αν δεν νοιάζεσαι, δεν κάνεις προσπάθεια, κι αν κάνεις, δεν θα ‘χει διάρκεια. Η έγνοια μετουσιώνει τις αποφάσεις σε πράξη. Τα καθ’ ημάς δημόσια πράγματα δεν σφραγίζει η έγνοια, αλλά η παντελής έλλειψή της.
Δεν είναι ότι δεν επισημαίνεται ένα πρόβλημα – το αντίθετο συμβαίνει. Οταν, για παράδειγμα, έβαζαν τους συρμούς να τρέχουν με 160 χλμ./ώρα χωρίς να υπάρχει ηλεκτρονικό σύστημα ασφαλείας και περηφανεύονταν για τα «τρένα-βέλη», είχε μαλλιάσει η γλώσσα των μηχανοδηγών να προειδοποιούν ότι κάποιο μεγάλο κακό θα πάθουμε. Κι επειδή οι έχοντες την εξουσία δεν είχαν την έγνοια, 57 νέοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Είχε, πάλι, μαλλιάσει η γλώσσα των ελεγκτών και των αεροπορικών εταιρειών ότι τα συστήματα επικοινωνίας του ελληνικού εναέριου χώρου είναι παλιά και κάποια στιγμή θα «πέσουν». Λεφτά υπήρχαν – πάνω από 200 εκατ. ευρώ έσοδα ετησίως από το Eurocontrol, για να εκσυγχρονίζονται αυτές οι υποδομές. Ελειψε η έγνοια.
Η ίδια έλλειψη σφραγίζει το θέμα των ημερών, το αγροτικό πρόβλημα της χώρας. Επί 10ετίες, ακόμα και στα τελευταία 7 χρόνια διακυβέρνησης, κατά τα οποία η Κοινή Αγροτική Πολιτική περνά κυρίως στην ευθύνη των κρατών-μελών, ουδείς νοιάστηκε για μια πολιτική ανάπτυξης της αγροτικής οικονομίας. Υπάρχει μόνο ένα σχέδιο για τα χρόνια 2023-27, που συντάχθηκε «για τα μάτια», προκειμένου να εγκριθεί από τη γραφειοκρατία της Κομισιόν και να μπορούμε να παίρνουμε λεφτά από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Ουδείς καταλαβαίνει τι λέει, ουδείς το θυμάται, ουδείς ασχολείται με αυτό. Το κράτος αρκείται να μοιράζει επιδοτήσεις και μερικές φορές –όταν λειτουργεί ως λάφυρο του νικητή των εκλογών– συμμετέχει σε ρεμούλα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ξεχνούν ότι η εξουσία συνεπάγεται ευθύνη και νομίζουν ότι είναι για να την απολαμβάνουν.
Η έγνοια λείπει. Γι’ αυτό, άλλωστε, για πολλά και σημαντικά οι μηχανισμοί κινούνται στο παρά 5΄, την τελευταία στιγμή, δηλαδή τότε που η σπατάλη και η διαφθορά εύκολα στήνουν πάρτι.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η υδροδότηση της Αθήνας. Δεν ήταν κάτι απρόβλεπτο – κάθε άλλο. Τελευταίο μεγάλο έργο ήταν το φράγμα του Εύηνου και η σήραγγα μεταφοράς νερού προς τον ταμιευτήρα Μόρνου, που ολοκληρώθηκε το 2001. Από τότε ήταν γνωστό, προβλεπόταν, ότι το 2030 θα απαιτούνταν νέα μέτρα για να μη διψάσουμε. Και όλα τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί επί του θέματος προειδοποιούσαν ότι αυτά τα νέα μέτρα γίνονταν αναγκαία ακόμη νωρίτερα, λόγω της μεγάλης ξηρασίας που είχε επέλθει. Οι έχοντες την εξουσία δεν νοιάστηκαν. Αφησαν τον χρόνο να κυλήσει και τις αποφάσεις να ληφθούν τελευταία στιγμή, όταν ήδη βρισκόμασταν σε φάση κρίσης. Ολα θα γίνουν άρπα κόλλα, προκύπτουν σοβαρά θέματα περιβαλλοντικών επιπτώσεων και υψηλού κόστους, οι διαδικασίες συμπτύσσονται και οι απευθείας αναθέσεις επελαύνουν – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το δημόσιο χρήμα και τη διαφάνεια. Αν καμιά φορά, με όσα συχνά πυκνά συμβαίνουν, σκεφτόμαστε ότι σ’ αυτή τη χώρα από τύχη ζούμε, είναι που λείπει η έγνοια, η συναίσθηση της ευθύνης που συνεπάγεται η εξουσία. Που κάποιοι νομίζουν ότι η εξουσία είναι για να την απολαμβάνουν.
