Οι ψηλές ολοκαίνουργιες πολυκατοικίες στα δρομάκια πίσω από το Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς μαρτυρούν την εκ νέου πρόθεση αστικοποίησης μιας παλιάς εργατικής συνοικίας. Γύρω στο 2000 ήταν σύνηθες να βλέπει κανείς τα νέα κτίρια κατοικιών, λοφτ με μίνιμαλ σχεδιασμό, αρχικά γύρω από το Γκάζι και σταδιακά προς το Ρουφ. Ηταν μια απόπειρα διατύπωσης ενός σχεδίου εποίκησης μιας εκ των φτωχότερων –τα παλιά χρόνια– περιοχών κοντά στο κέντρο της Αθήνας.
Ας διαβάσει κανείς τη «Βιοτεχνία υαλικών» του Μένη Κουμανταρέα (πρώτη έκδοση 1975) για να δει το κοινωνικό κλίμα, τη σειρά των μικρών σπιτιών, τη γειτονιά του μεροκάματου.
Είχα μόλις εξέλθει από την εξαίρετη έκθεση «Πρωτόλεια» στο Μουσείο Μπενάκη, όπου η μέθεξη με τα έργα του Σπύρου Βασιλείου, του Γιάννη Τσαρούχη, του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, του Γιάννη Μόραλη, της Βάσως Κατράκη, του Τάσσου, της Χρύσας Ρωμανού κ.ά. είχε λειτουργήσει ως ένα ψυχικό υπόστρωμα. Βγαίνοντας ήμουν περισσότερο έτοιμος να νιώσω κάτι βαθύ, απλό και ουσιαστικό παρά τις νέες αποβάσεις του real estate.
Στη γειτονιά του Ρουφ προς το Γκάζι υπάρχει σε εξέλιξη μια αντικατάσταση κοινωνικού υποδείγματος.
Ωστόσο, η γειτονιά φαίνεται να αλλάζει, για πολλούς προς το καλύτερο. Υπάρχει μια ορατή στροφή προς εκείνη την ομογενοποιημένη αισθητική των νέων κατασκευών. Είτε χτίζει κανείς στην Αλεξανδρούπολη ή στο Περιστέρι, στην Καλαμάτα ή στη Νέα Ερυθραία, μικρή η διαφορά. Υπάρχει ένα καλούπι ινσταγκραμικής τυποποίησης.
Αυτή η γειτονιά του Ρουφ προς το Γκάζι είχε στο παρελθόν ως επί το πλείστον ισόγειες μονοκατοικίες και διπλοκατοικίες κατά κανόνα χαμηλών και μικρομεσαίων εισοδημάτων. Η εκκλησία του Αγίου Βασιλείου, χτισμένη το 1930, δείχνει το μέτρο της παλιάς ενορίας. Σήμερα, βλέπει κανείς στα μικρά στενά τα ισόγεια σπιτάκια των αρχών του 20ού αιώνα δίπλα στις ψηλές νέου τύπου πολυκατοικίες, χρώματος γκρι με γυάλινα στηθαία. Υπάρχει σε εξέλιξη μια αντικατάσταση κοινωνικού υποδείγματος.
Με μια προβολή της φαντασίας θα προτιμούσα να έβλεπα σε εφαρμογή ένα πολεοδομικό σχέδιο συγκεκριμένης κοινωνικής και αισθητικής φιλοσοφίας γι’ αυτήν τη γειτονιά. Η παλιά συνοικία δίπλα στο Μουσείο Μπενάκη θα μπορούσε να είναι ένα παράδειγμα ήπιας κατοικίας, με μικρούς κήπους, χαμηλές πολυκατοικίες και αποκαταστάσεις κάποιων από τα παλιά σπίτια.
Αν αρέσει σε κάποιους ο εξευγενισμός των λαϊκών συνοικιών, εδώ θα μπορούσαμε να έχουμε ένα αθηναϊκό Νότινγκ Χιλ, ή να ήμασταν πιο κοντά στην αθηναϊκή παράδοση, μια ευχάριστη και πιο ρεαλιστική μείξη παλιού και καινούργιου με μικρά κτίρια, ελκυστική κλίμακα και αίσθημα ασφάλειας και γαλήνης. Η γειτονιά άλλαξε πολύ τα τελευταία τρία χρόνια και θα αλλάξει κι άλλο. Αναρωτιέμαι τι χαρακτήρα θα έχει και τι ζωή θα προσφέρει σε δέκα χρόνια από τώρα…
