Αυτό δεν θα μπορούσε να το πει ούτε ένας απλός, καθημερινός πολίτης. Σε τελική ανάλυση αυτός καθορίζει τη συμπεριφορά του σύμφωνα με τους κείμενους νόμους και τον φόβο της τιμωρίας. Αν η ηθική του και η πνευματική του συγκρότηση συμβάλλουν στον αυτοπεριορισμό του, ακόμη καλύτερα. Ομως καμιά κοινωνία δεν μπορεί να αρκεστεί στην παιδεία και στο ηθικό ανάστημα των πολιτών της. Θεσπίζει νόμους, κανόνες, ρυθμίσεις και ποινές για τους παραβάτες. Φυσικά η παγκόσμια κοινότητα δεν είναι μια μεγεθυμένη κοινωνία· τηρουμένων των αναλογιών, όμως, υπάρχουν και εκεί κανόνες που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ των μελών της. Τις σχέσεις των κρατών.
Ο πρόεδρος Τραμπ, με την οίηση του πλανητάρχη, έθεσε εαυτόν όχι μόνον εκτός του θεσμικού πλαισίου της πατρίδας του, αλλά και εκτός του διεθνούς δικαίου. Οπως δήλωσε στους New York Times στις 7 Ιανουαρίου, ο αυτοπεριορισμός του επαφίεται στην καλή του θέληση. Στη συνείδησή του και στην ηθική του. Στο μυαλό του. Και ολοκλήρωσε τον συλλογισμό του με τη δήλωση-διακήρυξη «δεν χρειάζομαι το διεθνές δίκαιο». Αν αυτή τη δήλωση την έκανε ένας ηγέτης μιας μικρής χώρας, ουδείς θα ασχολείτο μαζί του. Συνήθως τέτοιου είδους ηγέτες δεν κάνουν παρόμοιες δηλώσεις. Δείχνουν με τη συμπεριφορά τους την περιφρόνηση προς το διεθνές δίκαιο και για αυτόν τον λόγο έχουν καταστήσει τα κράτη τους παρίες της διεθνούς κοινότητας.
Η συνείδηση και η ηθική του Τραμπ σε τι ατραπούς θα τον οδηγήσουν; Τα θεσμισμένα αναχώματα της εκτελεστικής εξουσίας που υπάρχουν στις ΗΠΑ θα λειτουργήσουν;
Ομως όταν ο πλανητάρχης φέρει ένα τέτοιο μήνυμα, οφείλουμε όλοι να ανησυχούμε για έναν απλό λόγο: Τι θα γίνει αν η συνείδησή του και η ηθική του δεν είναι συντονισμένες με τους κανόνες που ρυθμίζουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών; Και τι θα γίνει αν και άλλοι ηγέτες υιοθετήσουν μια παρόμοια αντίληψη; Παρακάμπτω, αν και κεφαλαιώδες, το ζήτημα τού πώς έχουν διαμορφωθεί η συνείδηση και η ηθική του συγκεκριμένου προέδρου. Το αναφέρω, διότι στην ίδια συνέντευξη ο Ντόναλντ Τραμπ, θίγοντας το ζήτημα της Γροιλανδίας, φανέρωσε τη συλλογιστική με την οποία προσεγγίζει τις καταστάσεις. Είπε: «Η ιδιοκτησία σού δίνει κάτι που δεν μπορείς να διασφαλίσεις με μίσθωση ούτε με συνθήκη». Ο επιχειρηματίας Τραμπ διεμβολίζει τον πρόεδρο Τραμπ. Μόνον που διαφορετικοί ρόλοι απαιτούν και διαφορετικές εκτιμήσεις και διαφορετικές λύσεις στα προβλήματα. Και άλλοι πρόεδροι των ΗΠΑ εποφθαλμιούσαν τη Γροιλανδία. Ουδείς όμως αποτόλμησε την αγορά της ή τη βίαιη προσάρτησή της. Η συνείδηση και η ηθική του νυν προέδρου των ΗΠΑ σε τι ατραπούς θα τον οδηγήσουν; Τα θεσμισμένα αναχώματα της εκτελεστικής εξουσίας που υπάρχουν στις ΗΠΑ θα λειτουργήσουν;
Οπως σημειώνει ο Ε. Χ. Καρ, «…είναι αιώνια η διαμάχη ανάμεσα σε εκείνους που φαντάζονται τον κόσμο ώστε να ταιριάζει στην πολιτική τους και σε εκείνους που προσαρμόζουν την πολιτική τους ώστε να ταιριάζει με τις αλήθειες του κόσμου». (Η εικοσαετής κρίση 1919-1939, σελ. 41).
