Ενας είναι ο λαϊκισμός, αλλά έχει πολλά πρόσωπα. Μπορεί να είναι αριστερός. Στην Ελλάδα τον ξέρουμε καλά διότι τον ζήσαμε την περίοδο 2010-2015 και τον πληρώσαμε ακριβά το πρώτο εξάμηνο του 2015. Μπορεί να είναι δεξιός σαν αυτόν που ζουν τώρα στις ΗΠΑ και δυστυχώς θα τον πληρώσουμε όλοι μας. Μπορεί να είναι και χαροκαμένος σαν αυτόν που τώρα ξεπροβάλλει.
Η κ. Μαρία Καρυστιανού έχει τη συμπάθεια όλων για το μέγιστο κακό που της έτυχε. Οι περισσότεροι ασπάζονται τον σκοπό της. Θέλει δικαιοσύνη, διαφάνεια στα κρατικά πράγματα και ουχί μπαζώματα για προεκλογικούς λόγους, εξεταστικές-τσίρκο, νόμους περί ανευθυνότητας των πολιτικών. Το επέκεινα της τραγωδίας των Τεμπών έδειξε την καχεκτικότητα των θεσμών και την αλόγιστη παράχρησή τους από την κυβέρνηση. Η φωνή της, παρά τις υπερβολές, είναι χρήσιμη ως υπενθύμιση του παλιού αιτήματος στη χώρα.
Μέχρι εκεί όμως. Κατά κανόνα τα κόμματα διαμαρτυρίας δεν βελτιώνουν τη δημοκρατία, τη βλάπτουν. Το πρόβλημα δεν είναι η μονοθεματικότητά τους, αλλά το ανεπεξέργαστο των θέσεών τους. Είναι χρήσιμο να στελεχώνονται τα κόμματα με «καλούς» ανθρώπους –ό,τι κι αν είναι αυτό–, αλλά δεν αρκεί. Η ηθική από τη φύση της είναι ρευστή κι ένας ηθικός χωρίς εξουσία μπορεί να γίνει ανήθικος τη στιγμή που θα την αποκτήσει. Η μεταμόρφωση δεν γίνεται μόνο για λόγους προσωπικού πλουτισμού, αλλά από την τύφλα του φανατισμού. Πολλά από τα εγκλήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας ξεκίνησαν με καλό σκοπό. Αρκεί να δούμε πώς κατάντησε το αίτημα της ισότητας από τον κομμουνισμό.
Το πρωταρχικό αίτημα της κ. Καρυστιανού για δικαιοσύνη και διαφάνεια δεν μπορεί να παραχθεί από «καλούς» ανθρώπους· ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Η δημοκρατία, η ευνομία, η προστασία των αδυνάμων, όλα αυτά που φτιάχνουν μια καλή κοινωνία, είναι αποτέλεσμα της λειτουργίας θεσμών και της διαρκούς ενδυνάμωσής τους. Αυτοί δεν φτιάχνονται μονομιάς, δεν θεσμίζονται με ένα νόμο κι ένα άρθρο. Χρειάζονται διαρκείς προσπάθειες και αιώνια επαγρύπνηση, η οποία κατά τον Τόμας Τζέφερσον είναι «το τίμημα της Δημοκρατίας».
Εχει λεχθεί πολλάκις πως η αρετή του λαϊκισμού είναι ότι διατυπώνει με πιο καθαρό τρόπο τα αιτήματα της κοινωνίας. Το μεγάλο πρόβλημά του είναι πως δεν δίνει λύσεις, απλώς βρίσκει ενόχους. Ενα άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι ότι προσθέτει θόρυβο στη συζήτηση και τελικώς καθιστά τις λύσεις πιο επίπονες. Κι αυτό το ξέρουμε διότι το ζήσαμε. Ολες οι χώρες που βρέθηκαν στη δίνη της κρίσης χρειάστηκαν δύο χρόνια και ένα μνημόνιο για να βγουν. Πλην Ελλάδος, που πίστεψε σε διακηρύξεις των Ζαππείων ή της Θεσσαλονίκης.
