Είδαμε στα προηγούμενα σημειώματα συνοπτικά τι έχουμε να περιμένουμε μέσα στο 2026, στο πεδίο των επιστημών και της τεχνολογίας. Θα συνεχίσουμε σε αυτό το πνεύμα έως το κλείσιμο και αυτής της εβδομάδας, κάνοντας μια στάση στις νευροεπιστήμες και σε μερικές απρόσμενες ανακαλύψεις που έγιναν τη χρονιά που μόλις έφυγε όσον αφορά τον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Ο εγκέφαλος περιλαμβάνει 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι συνδέονται με περίπου 100 τρισεκατομμύρια συνάψεις. Απίστευτο; Ναι· ακόμα πιο απίστευτες είναι οι ανακαλύψεις που έγιναν μέσα στο 2025. Σταχυολογούμε μερικές:
Από ποια ηλικία αρχίζουμε να έχουμε αναμνήσεις; Κατά κανόνα, από την προσχολική ηλικία. Πρόσφατες έρευνες, όμως, έδειξαν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δημιουργεί αναμνήσεις πολύ πιο πριν, απλώς δεν έχουμε πρόσβαση σε αυτές. Η έννοια «κλειδί» εδώ είναι ο ιππόκαμπος. Ο ιππόκαμπος αποτελεί δομικό τμήμα του ανθρώπινου εγκεφάλου το οποίο συμμετέχει στη μεταφορά πληροφοριών από τη βραχυπρόθεσμη μνήμη στη μακροπρόθεσμη και την πλοήγηση στον χώρο. Πρόσφατες, λοιπόν, έρευνες πάνω στον ιππόκαμπο των βρεφών έδειξαν ότι αποθηκεύουν αναμνήσεις σε ηλικία ενός μόλις έτους. Οταν μεγαλώνουμε, τις χάνουμε. Αυτές όμως είναι εκεί, μέσα μας.
Υπάρχει ένα ακόμα παράδοξο με τον εγκέφαλο των νεογνών: παρουσιάζει υψηλό ποσοστό μιας πρωτεΐνης η οποία, στους ενηλίκους, δείχνει τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Η πρωτεΐνη Τ βοηθά στη σταθεροποίηση της δομής των εγκεφαλικών κυττάρων, όμως υφίστανται χημικές μεταβολές που τα οδηγούν σε μια μεταξύ τους διαπλοκή η οποία συνδέεται με την εν λόγω νόσο. Το γεγονός ότι υγιή νεογνά παρουσιάζουν υψηλό δείκτη από αυτές τις πρωτεΐνες (οι οποίες προοδευτικά μειώνονται), υποδηλώνει ότι ανάλογες μεταβολές στους ενηλίκους μπορούν να αποφεύγονται ή και να αναστρέφονται.
Ατρακτοειδής έλικα: Περιοχή στον ανθρώπινο εγκέφαλο η οποία, όπως ανακάλυψαν μέσα στο 2025 οι επιστήμονες, έχει τη φοβερή ιδιότητα να μεταδίδει ένα «σήμα πραγματικότητας»: είναι η στιγμή που ο εγκέφαλός μας «λέει» αν κάτι είναι πραγματικό ή όχι. Οταν αυτό δεν λειτουργεί σωστά, οδηγούμαστε σε παραισθήσεις.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος ακτινοβολεί: Οπως ανακαλύφθηκε πρόσφατα, ο ζωντανός ιστός παράγει φως το οποίο αποτελείται από βιοφωτόνια. Πρόκειται για παράπλευρη συνέπεια της κατανάλωσης ενέργειας. Για πρώτη φορά σε πρόσφατο πείραμα, επιστήμονες ανίχνευσαν βιοφωτόνια τα οποία εξέπεμπε ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Η εκπομπή των βιοφωτονίων άλλαζε ανάλογα με την πνευματική εργασία που έκανε ο άνθρωπος εκείνη τη στιγμή. Σχετίζονται τα βιοφωτόνια με τη γνώση και την αντίληψη; Αυτό το ερώτημα ακόμη δεν έχει απαντηθεί.
Οπως επίσης δεν έχει απαντηθεί το μέγα ερώτημα: Πώς ο εγκέφαλος δημιουργεί τη συνείδηση; Μέσα στο 2025 δύο κυρίαρχες θεωρίες κονταροχτυπήθηκαν. Θα τις δούμε στο αυριανό σημείωμα.
