Τι είναι ο άνθρωπος; Γιατί υπάρχουμε; Τι είναι η ψυχή; Τι είμαστε χωρίς τους άλλους; Αυτές είναι ερωτήσεις που το άτομο σκέφτεται ξαπλωμένο και μόνο, τις νύχτες που ο ύπνος δεν κολλάει. Όχι όταν κάθεται να δει μια σειρά στην τηλεόραση, για να χαλαρώσει. Αλλά αυτές ακριβώς οι ερωτήσεις είναι το θέμα μιας πρόσφατης τηλεοπτικής σειράς που έφτιαξε (μαζί με άλλους, ασφαλώς) ο δημιουργός του “Breaking Bad” και του “Better Call Saul”. Η σειρά λέγεται “Pluribus” και η πρώτη της σεζόν προβάλλεται από το Apple TV+. Καθώς μια νέα χρονιά ξεκινά στον παλαβό μας κόσμο, και πριν οι αργίες τελειώσουν και η ορμή της καθημερινότητας σας τραβήξει πίσω στα πεζά και τα τετριμμένα, σας προτείνω να δοκιμάσετε να τη βρείτε και να την παρακολουθήσετε. Όχι επειδή είναι ένα ωραίο και καλογραμμένο καλλιτεχνικό δημιούργημα, ή επειδή η αργόσυρτη πλοκή και η αισθητική της είναι ένα ευπρόσδεκτο διάλειμμα στην καταιγίδα των timelines και του doomscrolling, αλλά κυρίως επειδή σας καλεί, ευγενικά και ήπια, να αντιμετωπίσετε αυτά τα δύσκολα ερωτήματα. Να τα αναλογιστείτε για λίγο.
Η υπόθεση της σειράς είναι η εξής: ένας εξωγήινος ιός φτάνει στη Γη και πολύ γρήγορα μολύνει ολόκληρη την ανθρωπότητα. Κάποιοι πεθαίνουν, αλλά οι υπόλοιποι επιβιώνουν και είναι υγιέστατοι, με μια διαφορά: πλέον έχουν μετατραπεί σε έναν ενιαίο, συμβιωτικό οργανισμό. Είναι όλες και όλοι ένα -εξ ου και ο τίτλος της σειράς, που προέρχεται από το λατινικό “E Pluribus Unum”, το εθνικό γνωμικό των ΗΠΑ. Ξαφνικά κάθε άτομο, κάθε ξεχωριστός άνθρωπος, έχει όλη τη γνώση, τις εμπειρίες, τις μνήμες κάθε άλλου ατόμου. Κάθε συναίσθημα που αισθάνεται κάποιος, το αισθάνονται όλοι. Δεν χρειάζεται να μιλάει κανένας με κανέναν -όλες οι σκέψεις μοιράζονται, όλα τα μεμονωμένα άτομα της ανθρωπότητας είναι μέρος ενός όλου. Και, ως εκ τούτου, είναι όλες και όλοι ευτυχισμένοι και χαρούμενοι. Ακαριαία παύουν να υπάρχουν εντάσεις και διαφωνίες, δεν υπάρχουν τριβές, δομές, επαγγέλματα, λεφτά, θεσμοί, κράτη, δεν χρειάζεται τίποτε από αυτά. Δεν σας αποκαλύπτω τίποτε τρομερό από την υπόθεση με τούτα, είναι μόνο το βασικό πλαίσιο, που εξιστορείται στο πρώτο επεισόδιο. Η πλοκή της σειράς και η δραματουργική της υπόσταση εδράζονται στο ότι στον κόσμο αυτό έχουν απομείνει και 12 άνθρωποι που έχουν ανοσία στον ιό. Που δεν έχουν γίνει μέρος του όλου, δεν αισθάνονται όσα οι υπόλοιποι, εξακολουθούν να είναι ακριβώς όπως πριν, αυτόνομοι, ελεύθεροι και, φυσικά, δυστυχισμένοι. Μία από τους 12, η Κάρολ, η πρωταγωνίστρια της σειράς -και η μόνη αμερικανίδα- βγαίνει, ασφαλώς, στην Αντίσταση. Πώς θα αντιμετωπιστεί η εξωγήινη απειλή; Πώς θα νικήσουμε, εμείς οι άνθρωποι; Πώς θα επαναφέρουμε τον κόσμο στην πρότερη, “κανονική” του κατάσταση, με τα αυτόνομα και ελεύθερα άτομα, με τα κράτη, τους πολέμους και τη φτώχεια; Η προσπάθεια της (περίπλοκης, ατόφια ανθρώπινης, γεμάτης ελαττώματα) ηρωίδας είναι που εξιστορείται στα εννέα επεισόδια της σεζόν, με διάφορα σκαμπανεβάσματα και αναποδιές, ασφαλώς. Αλλά στον βασικό πυρήνα ολόκληρης της ιστορίας, καθώς παρακολουθούμε τις περιπέτειες της Κάρολ για να μάθει περισσότερα για τους καλοκάγαθους, ευγενικούς και ευτυχισμένους πρώην συνανθρώπους της και νυν εισβολείς, είναι ένα βασικό ερώτημα: εσείς τι θα κάνατε στη θέση της;
Θα μένατε αυτόνομοι, ελεύθεροι, παλεύοντας να επαναφέρετε τον κόσμο μας ως έχει, ή θα δεχόσασταν να γίνετε κι εσείς μέρος του ευτυχισμένου, ενιαίου όλου, όταν σας δινόταν η δυνατότητα;
Είναι μια ερώτηση, βεβαίως, που μοιάζει απλή. Την έκανα στο κλειστό γκρουπ που έχουμε με τους πιο πιστούς αναγνώστες στο WhatsApp, και το 79% επέλεξαν το πρώτο. Είμαστε άνθρωποι, έχουμε μάθει από τις ταινίες και από την ιστορία ότι δουλειά μας είναι να υπερασπιζόμαστε αυτό που έχουμε (οικογένεια, γειτονιά, κοινότητα, χώρα, περιουσία) από εξωτερικούς κινδύνους και εχθρούς, αληθινούς ή φανταστικούς. Ωστόσο, πέρα από αυτή την πρώτη ανάγνωση, χωράνε πολλοί αστερίσκοι. Να υπερασπιστούμε τι ακριβώς; Τι σημασία έχει η περιουσία όταν όλοι μπορούν να μοιράζονται τα πάντα, και ως εκ τούτου καθένας ξεχωριστά να έχει τα πάντα; Τι σημασία έχουν οι κοινότητες ή οι χώρες ή οι ξεχωριστές ιστορίες που συμφωνούμε να πιστεύουμε κατά ομάδες, για να χωριζόμαστε και να νιώθουμε ότι ανήκουμε, αν μπορούμε να ανήκουμε όλες και όλοι μαζί στην ίδια κοινότητα, να μοιραζόμαστε την ίδια ιστορία; Τι είναι πραγματική ελευθερία; Ο σημερινός τρόπος ζωής, με την ελευθερία των επιλογών (φτάνει να μην πάνε κόντρα στους νόμους) την ελευθερία των κινήσεων (φτάνει να έχουμε διαβατήριο), την ελευθερία της αυτοδιάθεσης (φτάνει να είμαστε εκεί που μας θέλει και για όση ώρα μας θέλει το αφεντικό), ή η απόλυτη, ανέφελη, εξωγήινη συμβίωση/συνύπαρξη; Είναι ένα φιλοσοφικό ερώτημα στο οποίο ο καθένας και η καθεμία μπορεί να τοποθετηθεί ανάλογα με το αν συμφωνεί περισσότερο με μια χομπσιανή αντίληψη για τη φύση της ανθρωπότητας, ή αν είναι πιο κοντά στις ιδέες του Τζον Λοκ και του Ζαν Ζακ Ρουσό, ή οπουδήποτε αλλού στο φιλοσοφικό φάσμα. Όπως και να ‘χει, όμως, τελικά τέτοιες σκέψεις αναπόφευκτα οδηγούν και στο ερώτημα: είναι ο τρόπος με τον οποίο ως είδος έχουμε επιλέξει να υπάρχουμε σήμερα άξιος υπεράσπισης; Είναι όντως ο καλύτερος δυνατός; Αν ναι, γιατί υπάρχει φτώχεια; Γιατί υπάρχει μίσος, γιατί άνθρωποι δολοφονούν άλλους ανθρώπους; Μια ματιά στη Γάζα ή στη Μαριούπολη ρίξτε και απαντήστε: αυτό είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε; Υπάρχει λύση μέσα από τις υπάρχουσες, ατελείς δομές, ή μια ριζική ανατροπή (ένας εξωγήινος ιός, οι βάρβαροι) θα ήταν μια κάποια λύσις;
Σας είχα γράψει κάποτε εκείνη την ιστορία για μια ατόλη του Ειρηνικού όπου τη δεκαετία του 1940 έφτασε το αμερικανικό ναυτικό. Οι αξιωματικοί, στο πλαίσιο δράσεων ενημέρωσης και συμφιλίωσης με τους ντόπιους (καθότι ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τα νησιά για ασκήσεις) οργάνωσαν προβολές ταινιών του Χόλιγουντ, για να γνωρίσει ο πληθυσμός τον πολιτισμό και την κουλτούρα των πανίσχυρων ΗΠΑ. Οι ντόπιοι έβγαιναν από τις προβολές σοκαρισμένοι, κάποιοι έκαναν εμετό, άλλοι αρρώστησαν από τον αποτροπιασμό και το σοκ. Δεν πίστευαν αυτά που έβλεπαν σε αυτές τις ταινίες. Εκείνοι οι άνθρωποι ζούσαν με ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο ύπαρξης, σε κοινότητες άναρχες μα ειρηνικές, χωρίς πλούτο και τεχνολογία, αλλά και χωρίς φτώχεια. Κανείς τους δεν είχε δει ποτέ ανθρώπους να συμπεριφέρονται με τόση βία και ποτέ στη ζωή τους δεν είχαν ξαναδεί ανθρώπους να σκοτώνουν και να κακοποιούν άλλους ανθρώπους επίτηδες. Αυτή την ιστορία μου θύμισε το Pluribus. Να μια εναλλακτική μορφή ύπαρξης, μας λέει η σειρά. Πίσω από τις αυτονόητες αντιστάσεις και την ταύτιση με την ηρωίδα μιας παραδοσιακά φτιαγμένης ιστορίας, να και μια αφορμή ήπιας, θεωρητικής αμφισβήτησης της κατάστασης του κόσμου μας ως έχει.
