Κοιτάζοντας από την Ευρώπη τα τεκταινόμενα στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, η εξωτερική πολιτική είναι συνήθως το πρώτο που μας απασχολεί, καθώς μας επηρεάζει πιο άμεσα. Οι εξελίξεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ όμως αποδεικνύονται τελικά εξίσου σημαντικές όχι μόνο γιατί επηρεάζουν την πορεία της προεδρίας, αλλά και γιατί οι αμερικανικές πολιτικές πρακτικές συνήθως ξεπερνούν τα όρια της χώρας, εμπνέοντας μιμητές ή ενισχύοντας προϋπάρχοντα ρεύματα στην Ευρώπη. Στην περίπτωση του Τραμπ, ασχέτως του πώς κρίνει ο καθένας τις επιμέρους πολιτικές του, η προεδρία του ξεχωρίζει για τον νέο τρόπο διακυβέρνησης, ο οποίος για τους φανατικούς οπαδούς του δείχνει έναν αποφασιστικό και αποτελεσματικό ηγέτη που δεν δεσμεύεται από κανόνες, ενώ για τους επικριτές του είναι σημάδι ενός αυταρχικού κυβερνήτη που ανατρέπει τις συνταγματικές ισορροπίες, καταλύοντας τον δημοκρατικό έλεγχο της εξουσίας.
Κύρια χαρακτηριστικά αυτής της πρακτικής είναι αφενός ο πρωτοφανής για τα μεταπολεμικά δεδομένα αριθμός προεδρικών διαταγμάτων αντί της ψήφισης νέων νόμων, αφετέρου οι συνεχείς προσπάθειες επέκτασης των ορίων της εκτελεστικής εξουσίας, τις οποίες έχουν επανειλημμένως κληθεί να κρίνουν τα δικαστήρια. Η ενεργοποίηση της Εθνοφρουράς για την επιβολή της τάξης σε μεγάλες πόλεις, η παραβίαση ατομικών δικαιωμάτων από τις δυνάμεις ελέγχου της μετανάστευσης (ICE) και η επιβολή δασμών χωρίς απόφαση του Κογκρέσου είναι λίγα μόνο παραδείγματα αυτών των προσπαθειών.
Υπάρχει περίπτωση να ανακοπεί αυτή η πορεία μέσα στο 2026; Από τη μια είναι βέβαιο πως οι προθέσεις του Τραμπ δεν πρόκειται να αλλάξουν, και ότι η προεδρική εξουσία έχει έτσι κι αλλιώς ευρείες δυνατότητες. Από την άλλη, όμως, είδαμε στους τελευταίους μήνες του 2025 σαφή σημάδια ότι ο πρόεδρος δεν είναι πλέον ασταμάτητος: τα δικαστήρια τον ανάγκασαν να ανακαλέσει την Εθνοφρουρά από το Σικάγο και το Λος Αντζελες, ακύρωσαν διορισμούς προσωπικών δικηγόρων του σε θέσεις εισαγγελέων, και φάνηκαν αρνητικά προς την κυβέρνηση για την υπόθεση των δασμών, όπου αναμένουμε την απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου μέσα στον Ιανουάριο.
Σε επίπεδο αντιπολίτευσης, οι Δημοκρατικοί, που αρχικά φαίνονταν αποσυντονισμένοι από την εκλογική ήττα του 2024, συσπειρώθηκαν τον Οκτώβριο στο μπλοκάρισμα του προϋπολογισμού επί 43 ημέρες, αναδεικνύοντας τις κυβερνητικές περικοπές στην επιδότηση της ιατρικής ασφάλισης. Αξιοποιώντας την εντεινόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια τόσο για τον αυταρχισμό του Τραμπ, που εκφράστηκε με ρεκόρ συμμετοχής στα συλλαλητήρια «No Kings» τον Σεπτέμβριο, όσο και για την αποτυχία του να δαμάσει την ακρίβεια, πέτυχαν μια σειρά από σημαντικές εκλογικές νίκες τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, οι οποίες προκάλεσαν δημόσια σχόλια ανησυχίας από στελέχη των Ρεπουμπλικανών, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο το 2026.
Το πιο ενδεικτικό της αλλαγής κλίματος, όμως, ήταν πως οι εσωκομματικές αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν σε δηλώσεις. Η –σπάνια για τα αμερικανικά δεδομένα– «ανταρσία» βουλευτών που πίεσαν για τη δημοσιοποίηση του αρχείου Επσταϊν, η απόρριψη του σχεδίου επαναχάραξης των εκλογικών περιφερειών στην Ιντιάνα, καθώς και η ευθεία ρήξη με τον Τραμπ της φανατικής MAGA βουλευτού Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν δείχνουν πως η κυριαρχία του στο κόμμα δεν είναι πλέον απόλυτη.
Θα ήταν εύκολο βεβαίως να τα προσπεράσει κανείς όλα αυτά, επισημαίνοντας την εντυπωσιακή ικανότητα του ηγέτη των Ρεπουμπλικανών να ανακάμπτει από δυσκολίες και ήττες. Ο χρόνος όμως μετράει πλέον εις βάρος του όχι μόνο γιατί δείχνει μειωμένη ενέργεια και διαύγεια, αλλά και γιατί κάθε Αμερικανός πρόεδρος βλέπει την επιρροή του να φθίνει όσο πλησιάζει το τέλος της δεύτερης θητείας του, ειδικά όταν πέφτει σημαντικά η δημοτικότητά του, όπως συμβαίνει με τον Τραμπ. Οι βουλευτές και γερουσιαστές του κόμματός του ενδιαφέρονται πρωτίστως για τη δική τους πολιτική επιβίωση, η οποία δεν ωφελείται απαραίτητα από τις κινήσεις του απερχόμενου προέδρου. Επιπλέον, οι έως τώρα αργές αντιδράσεις της αντιπολίτευσης και της δικαστικής εξουσίας φαίνεται να έχουν καλύψει το χαμένο έδαφος των προηγούμενων μηνών.
Το 2026 θα είναι μια δύσκολη, μεταβατική χρονιά. Ο Τραμπ δεν το βάζει εύκολα κάτω, και θα πετύχει σίγουρα να υλοποιήσει πολλά ακόμα τμήματα της ατζέντας του, με μακροπρόθεσμο αντίκτυπο. Αν όμως η αυξανόμενη αντίδραση των «ελέγχων και ισορροπιών» αποβεί αποτελεσματική στον περιορισμό των αυθαιρεσιών, τότε –συνδυαζόμενη με μια πιθανώς ηχηρή ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου Νοεμβρίου– μπορεί να αλλάξει ριζικά και το μήνυμα προς τους οπαδούς του τραμπισμού στην Ευρώπη.
*Ο κ. Νικόλας Μολφέτας είναι σύμβουλος Πληροφορικής, έζησε στις ΗΠΑ τα τελευταία δέκα χρόνια και αρθρογραφεί για την αμερικανική πολιτική από το 2020.
