Ο τίτλος στο δελτίο Τύπου ήταν ξεκάθαρος: «Ρεσιτάλ πιάνου στο ΕΑΜ». Μάλιστα, αγαπητοί μουσικόφιλοι αναγνώστες, σήμερα στις 6 το απόγευμα, θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα του Βωμού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ρεσιτάλ πιάνου του Κωνσταντίνου Δεστούνη με έργα Μπετόβεν.
Θαυμάσια ιδέα και οπωσδήποτε θαυμάσια εμπειρία, δεδομένων του χώρου, του καλλιτέχνη, του ρεπερτορίου, αλλά και της ημέρας. Τώρα, αν σας μπέρδεψε κάπως ο τίτλος του δελτίου Τύπου, ρίξτε το φταίξιμο στο πνεύμα της εποχής. Αν και η ελληνική ζωή παλινδρομεί συχνά σε τραυματικές περιόδους του 20ού αιώνα, σας διαβεβαιώνουμε ότι δεν βρίσκεται σε εξέλιξη κάποιο μυστικό σχέδιο ανασύστασης της αντιστασιακής οργάνωσης της Κατοχής.
Πνευματική τεμπελιά ή προσαρμογή στις χαμηλές απαιτήσεις της εποχής; Η λατρεία για τα αρκτικόλεξα λέει για εμάς περισσότερα απ’ όσα πιστεύουμε.
Ακόμη και αν ο αρχαιολογικός συνδικαλισμός φλερτάρει συχνά-πυκνά με τις ακροαριστερές ιδέες, η διακριτική επιχείρηση επιβολής της έχει λιγότερο σχέση με την πολιτική και περισσότερο με ένα «πνευματικό» ρεύμα ιστορικής απονεύρωσης ονομασιών, εννοιών και ιδεών. Το Εθνικό και Αρχαιολογικό Μουσείο ήταν για ολόκληρο τον 20ό αιώνα το «Μουσείο» απηχώντας στο συλλογικό ασυνείδητο το μέγεθος, το κύρος και τη μοναδικότητά του. Η επιρροή του ήταν τόσο ισχυρή που έδωσε το όνομά του στο οικιστικό τόξο που το περιβάλλει, ανάμεσα στα Εξάρχεια και στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. «Πού μένετε;» ρωτάτε τον νέο συνάδελφο στο γραφείο και αυτός απαντάει χωρίς δεύτερη σκέψη: «Στο Μουσείο». Κι εσείς έχετε καταλάβει απολύτως τι εννοεί.
Το ερώτημα είναι αν θα το καταλαβαίνουν και οι γενιές που έρχονται. Ή θα αναφωνούν: «Βρήκα ένα καταπληκτικό διαμέρισμα στο ΕΑΜ!» (…). Η μανία με τα αρκτικόλεξα είναι μια σχετικά νέα τάση στην ελληνική γλώσσα, που (υποτίθεται ότι) απλοποιεί και κωδικοποιεί παραδοσιακές ονομασίες. Δεν λέμε πια ότι διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά ότι είναι καθηγητής στο ΕΚΠΑ (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών). Δεν λέμε ότι θα πάμε να δούμε μια έκθεση στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, αλλά ότι έχει εγκαίνια στο ΕΜΣΤ.
Πνευματική τεμπελιά ή απλώς ευκολία και προσαρμογή στις χαμηλές απαιτήσεις της εποχής; Η υποχώρηση από παραδοσιακές επωνυμίες (το Μουσείο που στα δελτία Τύπου γίνεται «ΕΑΜ», το φαινόμενο «ΕΚΠΑ» κ.ά.) υπαινίσσεται μάλλον το πρώτο, αν όχι κάτι ακόμη πιο προβληματικό: υποδόρια εχθρότητα για τις ιστορικές ονομασίες, για οτιδήποτε υποδηλώνει συνέχεια και παράδοση. Αντιθέτως, η θεαματική επικράτηση του ΕΜΣΤ με τη συντομευμένη εκδοχή του υπαινίσσεται κάτι πιο αθώο: το αρκτικόλεξο λέει «περισσότερα» για την ταυτότητα του μουσείου από την επίσημη επωνυμία του. Οχι ότι αυτό είναι λιγότερο ενδιαφέρον.
