Ας υποθέσουμε, ή ας ευχηθούμε, ότι οι σημερινές συνομιλίες ανάμεσα στην Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν αίσιο τέλος. Ας υποθέσουμε ότι η Ουκρανία θα δεχθεί να αποχωρήσει από τις περιοχές που η Ρωσία θεωρεί ότι θα τις κατελάμβανε αν συνεχιστεί ο πόλεμος. Ας υποθέσουμε, τέλος, ότι η Ρωσία θα δεχθεί τους όρους ειρήνευσης που θα έχει συμφωνήσει η Ουκρανία με τις ΗΠΑ. Εξάλλου ο Ζελένσκι το έχει πει σαφώς: η ειρήνη εξαρτάται από τον Τραμπ.
Ποια θα είναι η συνέχεια, νομίζω ότι κανείς δεν είναι σε θέση να το προβλέψει. Πολλώ δε μάλλον κάποιος σαν και μένα, που δεν είμαι ειδικός στα γεωπολιτικά. Πόσο ανθεκτική θα είναι αυτή η ειρήνη; Ποια θα είναι η τύχη του Ζελένσκι και της δημοκρατίας στην Ουκρανία, η οποία μαστίζεται από τη διαφθορά; Η οποία διαφθορά σίγουρα θα γιγαντωθεί στην περίοδο της ανασυγκρότησης της ρημαγμένης χώρας; Ποιες συνέπειες θα έχει στις διεθνείς ισορροπίες η αποδοχή της κατάληψης μέρους ανεξάρτητου κράτους από κάποιο άλλο; Η Ρωσία του Πούτιν θα περιοριστεί στην εισβολή στην Ουκρανία ή θα επιχειρήσει να καταλάβει και άλλες χώρες που κάποτε ανήκαν στη Σοβιετική αυτοκρατορία και τώρα έχουν ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ενωση; Ακόμη παρακάτω. Οι φόβοι της Γερμανίας για πόλεμο με τη Ρωσία θα αποδειχθούν ρεαλιστικοί ή μήπως είναι σύμπτωμα παράνοιας της μεγάλης χώρας που συνειδητοποίησε ότι είναι απροετοίμαστη για οποιαδήποτε πολεμική επιχείρηση; Και, τέλος, ποιες θα είναι οι συνέπειες του ιστορικού παράδοξου, που μέχρι πριν από μια δεκαετία, πριν από την πρώτη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έμοιαζε αδιανόητο. Οτι η Ρωσία, δηλαδή, η οποία ως υπερδύναμη αποδείχθηκε ελλειμματική, θα κατάφερνε έπειτα από τέσσερα χρόνια να καταλάβει μέρος της Ουκρανίας χάρη στη βοήθεια της Αμερικής.
Πέρα απ’ όλ’ αυτά, εκείνο που αναδείχθηκε μέσα στα τέσσερα χρόνια που κράτησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ενωσης να παρέμβει στις εξελίξεις. Αδυναμία τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μέση Ανατολή. Χωρίς τις ΗΠΑ η Ευρώπη δεν ήταν σε θέση να στηρίξει την Ουκρανία. Και το χειρότερο. ΗΠΑ και Ρωσία απέκλεισαν την Ευρώπη από τις διαπραγματεύσεις για την ειρήνευση, παρότι αυτές οι διαπραγματεύσεις αφορούσαν μια χώρα που βρίσκεται σε ευρωπαϊκό έδαφος και η οποία επιθυμεί να γίνει δεκτή στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο αποκλεισμός της Ευρώπης, ο οποίος συνεχίζεται έως σήμερα ακόμη, οφείλεται –εκτός από τον κυνισμό του Πούτιν και του Τραμπ– και στην αδυναμία της πολιτικής τάξης της Ενωσης να διαφυλάξει το κύρος της. Φαντάζεσθε την Ευρώπη του Κολ και του Μιτεράν να δεχόταν τέτοια συμπεριφορά; Για να είμαι ειλικρινής, μου αρέσει να μην τους φαντάζομαι, ακόμη κι αν αυτό που σκέφτομαι είναι μια απλή υπόθεση η οποία, ως γνωστόν, ως υπόθεση δεν έχει καμιά απολύτως ιστορική αξία. Τώρα οι δύο «υπερδυνάμεις» χρειάζονται την Ευρώπη για να αναλάβει τον ρόλο της χωροφυλακής στην περίοδο που θα ακολουθήσει τη συνθήκη ειρήνης στην Ουκρανία.
Η Ε.Ε. έχει αποδειχθεί κατώτερη των προσδοκιών μας. Ομως, και μόνον γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε. Τη χρειάζεται ο κόσμος μας, τη χρειάζεται ο δυτικός πολιτισμός, τη χρειάζεται η δημοκρατία.
Απορία αφελούς: Αφού ο Τραμπ και ο Πούτιν θεωρούν την Ευρωπαϊκή Ενωση μια εκφυλισμένη πολιτική δύναμη, τότε γιατί θέλουν τη διάλυσή της; Ο,τι κι αν λένε, κάτι σημαίνει γι’ αυτούς. Μπερδεμένη στην υπερτροφική της γραφειοκρατία, ελάχιστα εξοπλισμένη, με πολιτική ηγεσία που γεννιέται από τη μετριοκρατία των ελίτ, με δημοκρατίες που ζουν υπό το φάσμα του λαϊκισμού, χωρίς κοινή εξωτερική πολιτική, η Ευρώπη μπορεί να μην έχει πια τη δυνατότητα να προκαλέσει δύο παγκοσμίους πολέμους, διατηρεί όμως μια υπόσταση η οποία στον έκκεντρο κόσμο μας κρατάει πολιτισμική και πολιτική οντότητα, τη δημοκρατική Δύση. Το ιστορικό και πολιτισμικό μαγνητικό πεδίο που την περιβάλλει, της επιτρέπει να αντιμετωπίζει τις σημερινές «υπερδυνάμεις» με τη γνώση ότι καμιά τους δεν είναι σε θέση να κυριαρχήσει στον κόσμο. Προς το παρόν, ό,τι κι αν λέει ο Τραμπ και ο Πούτιν για την Ευρώπη δεν ξεπερνάει τη ρητορική της παρενόχλησης.
Για σκεφθείτε πώς θα ήταν ο κόσμος μας χωρίς την Ευρωπαϊκή Ενωση, στην οποία αρέσει να αυτομαστιγώνεται. Θα είχε καταρρεύσει το Σιδηρούν Παραπέτασμα χωρίς τη γειτνίαση με τις δυτικές δημοκρατίες; Εξ ου και η εχθρότητα της Ρωσίας προς την Ουκρανία. Εξ ου και η αλαζονεία της Αμερικής. Εξ ου και η αναγκαιότητα της ενίσχυσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, της δημιουργίας ενός οιονεί παραπετάσματος το οποίο θα την προστατεύει από τις απολυταρχίες που την απειλούν, κυρίως τον αυτοκρατορικό ιδεασμό της Ρωσίας.
Ναι, η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει αποδειχθεί κατώτερη των προσδοκιών μας. Ομως και μόνον γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε. Τη χρειάζεται ο κόσμος μας, τη χρειάζεται ο δυτικός πολιτισμός, τη χρειάζεται η δημοκρατία. Φτάνει οι ελίτ της να βρουν τρόπο να δημιουργήσουν έναν ευρωπαϊκό πατριωτισμό.
