Πριν από περίπου δύο χρόνια ο διευθυντής του σχολείου των Φυλακών Νέων Αυλώνα, Πέτρος Δαμιανός, μου περιέγραφε την κοινή πορεία των μαθητών του προτού βρεθούν εκεί, έγκλειστοι. Σχεδόν όλοι είχαν στο ιστορικό τους τουλάχιστον δύο, ορισμένοι ακόμη και τέσσερις αλλαγές σχολικού περιβάλλοντος. Χωρίς επιπλέον πλαισίωση ή προσπάθειες υποστήριξης των παραβατικών εφήβων, το ένα σχολείο απλώς μετέθετε μέρος της ευθύνης αλλά και του «προβλήματος» στην αυλή του άλλου. Αυτός ο μηχανισμός της «περιστρεφόμενης πόρτας» δεν απέδιδε. Το μέτρο προφανώς δεν ήταν αρκετό για να συνετίσει και η παραβατική συμπεριφορά μέσα σε λίγα χρόνια σε κάποιες περιπτώσεις οξυνόταν.
«Μπλέκει μετά με την αστυνομία, μπλέκει με τα ανακριτικά γραφεία, με τους εισαγγελείς. Μια-δυο φορές πιθανόν να του δώσουν ευκαιρία για να συνετιστεί, αλλά δεν θα συνετιστεί και θα χειροτερέψει η κατάσταση και κάποια στιγμή, θα βρεθεί στη φυλακή. Εγώ δεν λέω ότι όλα τα παιδιά που θα έχουν αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος θα έρθουν στη φυλακή. Λέω, όμως, ότι όλα όσα ήρθαν στη φυλακή προέρχονται από αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος», τόνιζε ο κ. Δαμιανός σε εκείνη τη συνάντησή μας.
Χθες, το 15ο Γυμνάσιο Κυψέλης βρισκόταν υπό κατάληψη. Οι μαθητές ζητούσαν συχνότερη παρουσία ψυχολόγου και κοινωνικού λειτουργού, καθώς και πιο εκτενή έλεγχο των ανηλίκων που αλλάζουν σχολικό περιβάλλον. Αντιδρούσαν γιατί μια 16χρονη είχε μαχαιρώσει μια 14χρονη κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Το περιστατικό φέρεται να συνέβη κατά την πρώτη ημέρα της 16χρονης στο νέο της σχολείο, καθώς προερχόταν από αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος, λόγω άλλων παραβατικών συμπεριφορών.
Η αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος θεωρείται συχνά στην εκπαιδευτική κοινότητα το πιο αυστηρό, το έσχατο μέτρο. Οτι αρκεί για να ταρακουνήσει έναν ανήλικο και να συμμαζέψει τις αντιδράσεις του. Σε ένα νέο χώρο, άγνωστος μεταξύ αγνώστων, ο παραβατικός έφηβος υποτίθεται ότι δεν θα νιώσει την ίδια άνεση να επιτεθεί, να επιβληθεί ή να προσβάλει. Θα είναι «έξω από νερά του». Μακάρι να λύνονταν αυτές οι τόσο περίπλοκες υποθέσεις έτσι απλά.
Εδώ και χρόνια επισημαίνεται στο θέμα της εφηβικής παραβατικότητας το μεγάλο κενό στην πρόληψη. Η Θεώνη Κουφονικολάκου, βοηθός Συνηγόρου του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, είχε επισημάνει στην «Κ» ότι συχνά διαπιστώνεται η επιβολή παιδαγωγικών μέτρων, ιδίως αποβολών, χωρίς αντίστοιχη ενεργοποίηση μηχανισμών πρόληψης της βίας και υποστήριξης των παιδιών-οικογενειών σε κίνδυνο. Η επιβολή πειθαρχικών ποινών από μόνη της, πάντως, δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει το ζήτημα.
