Τις τελευταίες ημέρες ζούμε ένα παράδοξο. Ενας ετερόκλητος συνασπισμός, που φτιάχτηκε από πολύ διαφορετικά οικοδομικά υλικά, ξαφνικά θυμήθηκε να επιτεθεί άγρια στην Ευρώπη.
Το ίδιο το Κρεμλίνο, αλλά και τα ηχεία αντήχησής του στην Ευρώπη και στο Διαδίκτυο, οι σκληροί ιδεολόγοι του MAGA που σκεπάζουν τις ψύχραιμες φωνές στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο Πεντάγωνο, οι δισεκατομμυριούχοι των τεχνολογικών πλατφορμών με επικεφαλής τον διάσημο, συστηματικό διασπορέα τρελών ειδήσεων, όλοι αυτοί μαζί αποφάσισαν ότι το μείζον πρόβλημα στον σύγχρονο κόσμο είναι η ενωμένη Ευρώπη.
Προσοχή, όχι για ενδεχόμενες ατέλειες, παθογένειες και λάθη (που υπάρχουν και είναι πολλά), αλλά βάλλοντας ευθέως στον πυρήνα, στην καρδιά του raison d’être της ίδιας της ύπαρξής της. Βασικό τους επιχείρημα ότι η Ε.Ε. έχει παρακμάσει και ότι η μόνη λύση στα προβλήματα της Ευρώπης είναι η επιστροφή στα ανεξάρτητα κράτη, που θα την καταργήσουν στην πράξη. Τους διαφεύγει κάτι απλό. Η Ε.Ε. ήταν η απάντηση στον όλεθρο του πολέμου και στα εκατομμύρια των νεκρών που προκάλεσαν ακριβώς τα ανεξάρτητα, στρατιωτικοποιημένα κράτη που αιματοκύλησαν την ήπειρο δύο φορές τον περασμένο αιώνα. Από τότε που ξεκίνησε η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν έπεσε τουφεκιά στην επικράτεια της Ε.Ε.
Επικουρικό επιχείρημά τους ότι η Ε.Ε. αποσυντίθεται στον πολιτισμικό της ιστό λόγω της μετανάστευσης. Εδώ η άποψη προβάλλεται ως γεγονός, αλλά παραγνωρίζει ότι τα προβλήματα της μετανάστευσης και της έλλειψης ενσωμάτωσης προέκυψαν ακριβώς από την απουσία ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση. Επιτέλους, έπειτα από δεκαετίες αποτυχιών, τώρα η Ευρώπη για πρώτη φορά αποκτά ένα ισχυρό, ολιστικό και συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο με το νέο Σύμφωνο που θα τεθεί σε ισχύ του χρόνου. Ηδη και μόνο με την προσδοκία της επερχόμενης ευρωπαϊκής λύσης, οι μεταναστευτικές ροές μειώνονται σημαντικά. Λοιπόν, από πού άραγε προκύπτει ότι το οργανωμένο μέλλον θα είναι χειρότερο από το άναρχο παρελθόν; Ή ότι οι μεμονωμένες χώρες θα έχουν περισσότερα μέσα, πόρους και εργαλεία από τη συνδυασμένη ισχύ των «27»;
Τέλος, οι ετερόκλητοι ευρωσκεπτικιστές ενοχλούνται απίστευτα από τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την ψηφιακή διακυβέρνηση, που θέλουν να βάλουν τάξη στο πώς οι τεχνολογικές πλατφόρμες επηρεάζουν τον τρόπο που σκεπτόμαστε, αγοράζουμε, ερωτευόμαστε και φυσικά ψηφίζουμε. Θέλουν τους χειριστές των αλγορίθμων ανεξέλεγκτους να καθοδηγούν το τι βλέπουμε στα social media, ποια προϊόντα και υπηρεσίες μάς «ταιριάζουν», να υποκλέπτουν τα προσωπικά μας δεδομένα χωρίς την έγκρισή μας για να τα πουλάνε σε όποιον πληρώνει και φυσικά να μας εμποδίζουν να βλέπουμε ποιος χρηματοδοτεί τις πολιτικές διαφημίσεις που καθορίζουν το ποιος θα μας κυβερνήσει. Η Ε.Ε. όμως είναι –και θα παραμείνει– μια ένωση δημοκρατιών που πάντα θα προτάσσει το κοινό συμφέρον των πολλών από τα εμπορικά κέρδη των λίγων.
Πώς πρέπει να αντιδράσει η Ε.Ε. μπροστά σε αυτό το καινοφανές κύμα επιθέσεων; Πρώτον, με ψυχραιμία. Οποιαδήποτε αντίδραση στον ίδιο τόνο θα ήταν λάθος. Ειδικότερα, η διατήρηση των διατλαντικών δεσμών αποτελεί για την Ε.Ε. υψίστη, απόλυτη προτεραιότητα. Ευρώπη και Αμερική είμαστε το κέντρο βάρους του κόσμου, ταγμένοι από την Ιστορία στην ίδια πλευρά. Δεν πρέπει να πάψουμε να διαχωρίζουμε τους καλούς από τους κακούς που μας περιβάλλουν.
Δεύτερον, με αυτοπεποίθηση. Το ευρωπαϊκό μοντέλο συνεργασίας έχει δικαιωθεί από την Ιστορία. Κατοχύρωσε την ειρήνη για 80 χρόνια. Eθαψε τις δικτατορίες και συνέβαλε στην άνθηση των δημοκρατιών. Πολλαπλασίασε το βιοτικό μας επίπεδο. Μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου συμφιλίωσε οριστικά την Ιστορία με τη γεωγραφία της ηπείρου.
Τρίτον, με στοιχεία. Να συνεχίζουμε να θυμίζουμε αυτά που πολλοί ξεχνούν: Eχουμε τη μεγαλύτερη και καλύτερα ρυθμισμένη εσωτερική αγορά στον κόσμο, το δεύτερο παγκόσμιο νόμισμα αναφοράς, παράγουμε σχεδόν το 20% του παγκόσμιου πλούτου, είμαστε παγκόσμιοι πρωταθλητές των ελευθεριών και δικαιωμάτων, έχουμε δωρεάν υγεία και παιδεία για όλους, σεβόμαστε και προστατεύουμε τις γυναίκες, προσέχουμε τους ηλικιωμένους και δεν έχουμε τη θανατική ποινή.
Iσως τελικά αυτή να είναι και η πραγματική εξήγηση του γιατί όλοι αυτοί ξαφνικά χτυπάνε την Ευρώπη. Γιατί ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, που για εμάς είναι τιμή και περηφάνια, γι’ αυτούς είναι απειλή. Γιατί κλονίζει την πρωτοκαθεδρία τους και θέτει όρια στον αυξανόμενο αυταρχισμό τους.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος να υπερασπιζόμαστε το τι πετύχαμε, να βελτιωνόμαστε συνεχώς, όχι να παραδίδουμε τα όπλα μας.
*Ο κ. Μαργαρίτης Σχοινάς ήταν εκπρόσωπος (2014-2019) και αντιπρόεδρος (2019-2024) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
