Όταν στις αρχές της περασμένης εβδομάδας ο απεσταλμένος του Τραμπ πήγε στη Μόσχα και, κλεισμένος για πέντε ώρες με τον Πούτιν, “διαπραγματευόταν”, τα ΜΜΕ το έκαναν πάλι. Πάλι το ίδιο. Κάλυψαν το γεγονός με το ίδιο λεξιλόγιο και την ίδια προσέγγιση που είχαν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν για κανονικές ειρηνευτικές διαδικασίες. Λες και πρόκειται για μια φυσιολογική διαπραγμάτευση, ανάμεσα σε συνομιλητές που κινητοποιούνται από συνηθισμένα κίνητρα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την κάλυψη των παράνομων επιθέσεων σε βάρκες στα ανοιχτά της Καραϊβικής και των ανοιχτών απειλών των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας: λες και είναι μια απλή, συνηθισμένη ένδειξη της αμερικανικής επιθετικότητας, όπως στο Ιράκ, ξέρω γω, ή το Αφγανιστάν στο παρελθόν. Το ίδιο γίνεται για όλες τις ειδήσεις που βγαίνουν από το σημερινό Λευκό Οίκο. Αυτό που συμβαίνει είναι λάθος.
Φυσικά, όποιος νομίζει ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να φέρουν την ειρήνη στην Ουκρανία ή να σταματήσουν το εμπόριο ναρκωτικών που στηρίζει το καθεστώς Μαδούρο είναι αφελής. Πάντα οι κυβερνήσεις είχαν και άλλα, μυστικά κίνητρα και προτεραιότητες. Αλλά στην περίπτωση αυτής της κυβέρνησης, υπάρχουν δύο άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την πολιτική της, που είναι πρωτοφανείς. Πρώτον, το νούμερο ένα, κυριότερο και ενίοτε το μόνο κίνητρο κάθε πολιτικής Τραμπ είναι το προσωπικό οικονομικό κέρδος. Δεύτερον, στις ελάχιστες περιπτώσεις που αυτό δεν ισχύει, το ένα άλλο κίνητρο που μπορεί να κρύβεται πίσω από τις πολιτικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, είναι κάτι τυχαίο που είδε ο Τραμπ στην τηλεόραση πριν από λίγο.
Υπάρχουν και εξαιρέσεις, βέβαια, αποχαλινωμένων φανατικών που προωθούν ανενόχλητοι ακραίες ατζέντες σε θέματα όπως η μετανάστευση και η δημόσια διοίκηση. Αλλά σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις πρέπει να θυμόμαστε ότι, βασικά, αυτά είναι τα κίνητρα: το προσωπικό κέρδος του Προέδρου, χρήμα ζεστό στην τσέπη, και κάτι που είδε στην τηλεόραση ή που κάποιος του είπε, και το έχαψε, και αποφάσισε να δράσει.
Για το πρώτο τα έχουμε ξαναπεί. Ο Τραμπ έβαλε δασμούς 39% στην Ελβετία. Μετά, Ελβετοί επιχειρηματίες τον επισκέφτηκαν στο Λευκό Οίκο, και του πήγαν δώρο ένα Rolex και μια κανονική, αληθινή μπάρα χρυσού. Οπότε ο Τραμπ μείωσε τους δασμούς στην Ελβετία στο 15%. Το Κατάρ χάρισε στον Πρόεδρο ένα ολόκληρο αεροπλάνο. Ο Τραμπ του έδωσε σε αντάλλαγμα μια ολόκληρη στρατιωτική βάση για την εκπαίδευση των στρατιωτών του, σε αμερικανικό έδαφος. Εταιρείες τεχνολογίας του έδωσαν λεφτά για το πάρτι της ορκωμοσίας του, και για να χτίσει μια καινούργια γιγάντια αίθουσα εκδηλώσεων στο Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ έβαλε εξαιρέσεις στους δασμούς, και χαλάρωσε τους περιορισμούς για εξαγωγές σε προϊόντα τεχνολογίας. Εκατοντάδες καταδικασμένοι εγκληματίες και συγγενείς τους τον πληρώνουν ανοιχτά -ενίοτε σε κρυπτονομίσματα- και αυτός δίνει χάρη και αποφυλακίζει τους εγκληματίες. Καθώς ο στρατός των ΗΠΑ βομβαρδίζει βάρκες ψαράδων στην Καραϊβική, τους οποίους κατηγορούν χωρίς στοιχεία και χωρίς καμία νόμιμη διαδικασία ότι μεταφέρουν ναρκωτικά, ο Τραμπ δίνει χάρη στον Χουαν Ορλάντο Ερνάντες, τον πρώην Πρόεδρο της Ονδούρας, που ήταν κανονικός έμπορος ναρκωτικών, καταδικασμένος σε 45 χρόνια φυλάκιση επειδή διευκόλυνε την είσοδο 400 τόνων κοκαΐνης στις ΗΠΑ.
Και υπάρχει και ο άλλος παράγοντας.
Πρίν από λίγες εβδομάδες ο Ντόναλντ Τραμπ πόσταρε στα σόσιαλ μίντια (όπου πλέον διεξάγεται η πολιτική), ότι οι ΗΠΑ “θα ξαναρχίσουν τις πυρηνικές δοκιμές” επειδή, λέει, κι άλλες χώρες που έχουν πυρηνικά όπλα κάνουν δοκιμές, και οι ΗΠΑ δεν πρέπει να μείνουν πίσω. Το θυμάστε; Πολύς κόσμος πανικοβλήθηκε τότε, και πολλές αναλύσεις προανήγγειλαν την άφιξη ενός νέου, επικίνδυνου ψυχρού πολέμου. Κάτι που οι περισσότερες από τις ειδήσεις παράβλεψαν, ωστόσο, είναι το εξής: η ανακοίνωση του Τραμπ δεν έβγαζε κανένα νόημα. Στην εποχή μας καμία χώρα δεν κάνει “πυρηνικές δοκιμές”, με την έννοια των δοκιμαστικών εκρήξεων πυρηνικών κεφαλών. Τα τελευταία 25 χρόνια έχει καταγραφεί μόνο μία: από τη Βόρεια Κορέα το 2017. Αυτό που κάνουν κάποιες από τις εννέα χώρες που έχουν πυρηνικά όπλα, είναι δοκιμές των πυραύλων που, σε περίπτωση πολέμου, θα μπορούσαν να μεταφέρουν ατομικές βόμβες. Τέτοιες δοκιμές, όντως, συμβαίνουν. Αλλά κοιτάξτε να δείτε: και οι ΗΠΑ κάνουν τέτοιες δοκιμές, συνέχεια. Δεν σταμάτησαν ποτέ. Είχαν κάνει μία λίγες μέρες πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ. Οπότε τι ανακοίνωσε ο Τραμπ; Από τις συνεντεύξεις που ακολούθησαν φάνηκε ότι δεν εννοεί δοκιμές πυραύλων, αλλά κανονικές υπόγειες πυρηνικές εκρήξεις, σαν αυτές που έκανε πριν από δεκαετίες η χώρα του στην έρημο της Νεβάδας. Μοιάζει να νομίζει ότι άλλες χώρες κάνουν τέτοιες δοκιμές, μολονότι αυτό δεν ισχύει. Αυτό είναι ένα κρίσιμο δεδομένο που πολλοί γεωπολιτικοί αναλυτές παραβλέπουν: συχνά ο Τραμπ αποφασίζει και ανακοινώνει πολιτικές και μέτρα ανάλογα με κάτι που κάποιος του είπε, ή με κάτι που είδε μόλις στην τηλεόραση, που μπορεί να μην ισχύει ή να υποστηρίζεται από στοιχεία.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα από την ανάρτηση για τα πυρηνικά, ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ θα “λάβουν μέτρα κατά της Νιγηρίας”, απειλώντας ευθέως ακόμα και με στρατιωτική εισβολή στη χώρα, επειδή εκεί “ισλαμιστές τρομοκράτες” διεξάγουν “γενοκτονία κατά των χριστιανών”. Φυσικά, τίποτε τέτοιο δεν παρατηρείται στη Νιγηρία, μια χώρα που μαστίζεται και από τη βία, και από την ισλαμιστική τρομοκρατία, αλλά όπου καμία συστηματική επίθεση ισλαμιστών εναντίον χριστιανών δεν συμβαίνει. Γιατί πόσταρε μια τόσο σοβαρή ευθεία απειλή επίθεσης σε άλλη χώρα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ; Μα επειδή, από ό,τι αποδείχτηκε, είχε δει ένα σχετικό “ρεπορτάζ” (fake news δηλαδή) στο κανάλι FOX News το ίδιο απόγευμα. Ο μύθος ότι ισλαμιστές κυνηγάνε χριστιανούς σε διάφορες χώρες, όπως και ο εξίσου ρατσιστικός μύθος ότι η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής κυνηγάει τη λευκή μειονότητα εκείνης της χώρας, είναι εξαιρετικά διαδεδομένοι στην αμερικανική ακροδεξιά, και αναπαράγονται τακτικά από τα τηλεοπτικά και διαδικτυακά ακροδεξιά μίντια. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ από την πρώτη του θητεία κι όλας αδιαφορούσε για τις εκθέσεις των κρατικών υπηρεσιών, δεν διάβαζε τα σχετικά σημειώματα, ούτε άκουγε τις ενημερώσεις των ειδικών, και αντ’ αυτού προτιμούσε να ενημερώνεται για το τι συμβαίνει στον κόσμο από την τηλεόραση, και μάλιστα μόνο από κανάλια που κολακεύουν ολημερίς τον ίδιο προσωπικά. Αυτό συμβαίνει και σήμερα. Αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουν δύο ομάδες ανθρώπων, κατά τη γνώμη μου. Πρώτον, οι γεωπολιτικοί αναλυτές, που ακόμα αντιμετωπίζουν την κυβέρνηση Τραμπ με το λεξιλόγιο και τις υποθέσεις που χρησιμοποιούσαν για προηγούμενες, κανονικές κυβέρνήσεις. Και δεύτερον, αυτό είναι κάτι που πρέπει να χωνέψουν και οι άλλες κυβερνήσεις, όπως η δικιά μας. Αντί να ψάχνουμε συμμάχους που “έχουν το τηλέφωνο του Τραμπ” και “μπορούν να επηρεάσουν τον Πρόεδρο”, ίσως θα ήταν πιο αποτελεσματικό να βρίσκαμε και επιδραστικούς συνομιλητές στο newsroom του FOX News. Ή να του πάμε δώρο καμιά μπάρα χρυσού.
