Αναμφίβολα οι νέες συμφωνίες της Ελλάδας με τις ΗΠΑ για τη μεταφορά αμερικανικού LNG από την Αλεξανδρούπολη και μέσω του Κάθετου Διαδρόμου που περνάει από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία έως τη Μολδαβία και την Ουκρανία είναι πολύ θετικές για τη χώρα μας. Αν προχωρήσουν, η Ελλάδα αποκτά σημαντικό ρόλο στην πλήρη απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, ενώ ενισχύει τη γεωστρατηγική της σημασία στην περιοχή. Ακόμη μεγαλύτερης σημασίας, όμως, είναι οι συμφωνίες με ExxonMobil και Chevron για την έναρξη γεωτρήσεων στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης για τη διερεύνηση κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Διότι ανοίγουν, επιτέλους, μια νέα σελίδα για την αναζήτηση ενεργειακών κοιτασμάτων που θα ενισχύσουν την ασφάλεια και την οικονομική αυτονομία της Ελλάδας.
Σημειώνεται ότι από το 2011 η ελληνική πλευρά, επί υπουργίας Γιάννη Μανιάτη –στην κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου–, έχει δημιουργήσει ένα σύγχρονο πλαίσιο για την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στη χώρα. Ο ίδιος υπουργός μάλιστα προχώρησε και επί κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου το 2012 και το 2013 και σε διεθνή διαγωνισμό για 20 θαλάσσια οικόπεδα στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης, αλλά και σε σεισμικές έρευνες που συγκέντρωσαν δεδομένα για το υποθαλάσσιο υπέδαφος της περιοχής.
Ωστόσο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν πολύ διστακτική στην προώθηση της έρευνας για την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, καθώς πεποίθηση του πρωθυπουργού ήταν ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ήταν ενεργειακοί πόροι του παρελθόντος και ότι η χώρα θα έπρεπε να επικεντρωθεί στην ενέργεια του μέλλοντος, στις ανανεώσιμες πηγές, δηλαδή τα αιολικά και τα ηλιακά πάρκα, με την αξιοποίηση και των μεγάλων μπαταριών αποθήκευσης ρεύματος. Γι’ αυτό, εξάλλου, και η κυβέρνηση εγκατέλειψε με μεγάλη σπουδή τα εργοστάσια παραγωγής ρεύματος από λιγνίτη και έριξε όλες τις δυνάμεις στις ΑΠΕ, επιδοτώντας με πολύ υψηλές τιμές την παραγωγή ρεύματος από ιδιωτικά αιολικά πάρκα.
Το κλίμα άλλαξε διεθνώς μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που εκτόξευσε στα ύψη τις τιμές του φυσικού αερίου και οδήγησε στο εμπάργκο της Ευρώπης προς το ρωσικό αέριο. Οι νέες υψηλές τιμές του ρεύματος οδήγησαν στην επιβράδυνση της μετάβασης σε οικολογικότερες μορφές ενέργειας, ενώ κυρίαρχο ρόλο για την ενεργειακή στροφή και πάλι στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο έπαιξε η αλλαγή ηγεσίας στην Ουάσιγκτον και η εκλογή του προέδρου Τραμπ με το σύνθημα «Drill, baby, drill». Οι νέες εξελίξεις οδήγησαν σε αλλαγή πλεύσης της ελληνικής κυβέρνησης, που έως τότε αρνιόταν ακόμη και να συζητήσει για το ενδεχόμενο της εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων.
Πάντως, ακόμη κι αν έχουμε χάσει αρκετά χρόνια στον τομέα των εξορύξεων, οι γεωτρήσεις που θα αρχίσουν να γίνονται από το 2026-2027 στο Ιόνιο και στη νότια Κρήτη από τους δύο αμερικανικούς κολοσσούς ανοίγουν ένα σημαντικό παράθυρο ευκαιρίας για τη χώρα. Κι αν είναι επιτυχείς, θα ενισχύσουν σημαντικά την ενεργειακή αυτονομία της Ελλάδας και θα δημιουργήσουν μοναδική ευκαιρία ανάπτυξης και στήριξης της κοινωνίας που τόσο έχει ταλαιπωρηθεί με τα μνημόνια και τα μέτρα σκληρής λιτότητας.
Για να έχει κανείς μια ρεαλιστική άποψη για τις δυσκολίες που έχουν αυτές οι εξορύξεις, να σημειώσω ότι η Νορβηγία, που είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου στην Ευρώπη (παράγει φυσικό αέριο περίπου 100 δισ. ευρώ τον χρόνο), «χτύπησε» σημαντικό κοίτασμα φυσικού αερίου έπειτα από 14 άκαρπες προσπάθειες. Η καθεμία από τις οποίες κοστίζει σήμερα ακόμη και 100 εκατ. ευρώ εάν πραγματοποιείται σε μεγάλο βάθος, π.χ. 1.000 μέτρων.
Η ιστορία δείχνει ότι σε στρατηγικά θέματα, όπως είναι η ενεργειακή πολιτική μιας χώρας, που αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την οικονομική ανάπτυξη, επιβάλλεται να υπάρχει συνεννόηση, συνεργασία και συνεχής διαβούλευση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων και ειδικών επιστημόνων κι όχι αυθαίρετες κυβερνητικές αποφάσεις που θα λαμβάνονται στο πόδι από τη μια ή την άλλη κυβερνητική πλειοψηφία.
Αν, π.χ., η Ελλάδα είχε τηρήσει την ίδια στρατηγική από το 2011, και οι επόμενες κυβερνήσεις ήταν λιγότερο φοβικές, οι αμερικανικοί κολοσσοί αλλά και άλλες πετρελαιοπαραγωγοί εταιρείες, όπως η γαλλική Total, που αποχώρησαν εν τω μεταξύ διότι δεν έβλεπαν πολιτική βούληση για εξορύξεις, θα μπορούσαν ήδη να είχαν κάνει έρευνες. Και η χώρα να είχε ήδη προχωρήσει στη διαδικασία εξόρυξης φυσικού αερίου που θα βοηθούσε στην ενεργειακή αυτονομία της.
Σημειώνεται ότι η Νορβηγία έχει δημιουργήσει από τα έσοδα του φυσικού αερίου που παράγει ένα ταμείο υδρογονανθράκων που ξεπερνάει πλέον το 1 τρισ. ευρώ. Τα έσοδα που κατατίθενται κάθε χρόνο στο ταμείο δεν δαπανώνται για επιδόματα ή καταναλωτικές ανάγκες των Νορβηγών που ζουν σήμερα στη χώρα, αλλά επενδύονται για τη στήριξη των συντάξεων και του κοινωνικού κράτους των επόμενων γενιών.
