Το καλό με τον Πούτιν είναι ότι δεν εννοεί αυτά που λέει. Μία εβδομάδα πριν από την εισβολή στην Ουκρανία η κ. Ζαχάροβα μιλούσε για αστεία υπόθεση. Η Ευρώπη την πίστευε σε αντίθεση με την Αμερική που επέμενε πως επίκειται η εισβολή. Η οποία εντέλει έγινε, απλώς βαφτίστηκε «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Δεν ξέρω αν ο Πούτιν πίστευε πως η εισβολή είναι θέμα ημερών, πάντως αποδείχθηκε ότι και σ’ αυτό το σημείο τον διέψευσε η πραγματικότητα. Ο πόλεμος συνεχίζεται ακόμη και ο Πούτιν δεν δείχνει κανέναν ιδιαίτερο ζήλο για να τον σταματήσει. Λέει ότι θέλει διαπραγματεύσεις, εννοεί όμως ότι απαιτεί εκ μέρους του αντιπάλου του, τον οποίον ήδη αντιμετωπίζει ως ηττημένο, τους όρους που ο ίδιος έχει θέσει. Αστεία χαρακτήρισε τις προάλλες την υπόθεση ότι μετά την Ουκρανία μπορεί να εισβάλει σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Ας ελπίσουμε ότι δεν είναι όσο αστεία ήταν και η υπόθεση της εισβολής στην Ουκρανία. Πάντως ο καλύτερος τρόπος συνομιλίας με τον Πούτιν είναι να ξεκινήσεις από τη βεβαιότητα ότι δεν εννοεί αυτά που λέει.
Δεν είμαι ειδικός και δεν γνωρίζω αν έχει τις δυνάμεις η Ρωσία να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο σε μια χώρα του ΝΑΤΟ όπως η Πολωνία. Μπορεί βέβαια να συνεχίσει και να εντείνει τον υβριδικό πόλεμο τον οποίον έχει ήδη ξεκινήσει. Εκείνο που ξέρουμε είναι ότι η Ουκρανία έχει σχεδόν εξαντλήσει τις δυνατότητές της να αμυνθεί. Δεν είναι μόνον ότι ο βασικός της σύμμαχος η Αμερική του Τραμπ αδιαφορεί για την τύχη της. Τον ενδιαφέρει περισσότερο ο πλούτος της Ρωσίας και ο Πούτιν έχει αποδείξει ότι αντιλαμβάνεται τις ευαισθησίες του προβάλλοντας σε κάθε κρίσιμη περίπτωση τη σχέση του με την Κίνα. Ο Τραμπ αδιαφορεί και για την τύχη του ΝΑΤΟ, και για την τύχη της Ευρώπης, όπως και ο Πούτιν. Και οι δύο πολύ θα ήθελαν να διαλύσουν τους δύο μεγάλους οργανισμούς, οικοδομήματα τουΖελέ μεταπολεμικού κόσμου τον οποίον θέλουν να μετασχηματίσουν σε κάτι «άλλο». Ποιο είναι αυτό το «άλλο» είναι άγνωστο. Η Ουκρανία μπορεί να συνεχίζει ακόμη να αντιστέκεται, όμως αν την εγκαταλείψει ο μεγαλύτερος σύμμαχός της, η Αμερική, θα καταρρεύσει. Η Ευρώπη δεν έχει τη δυνατότητα να την κρατήσει όρθια. Αργησε πολύ να αντιδράσει και τώρα πια είναι αργά. Το σύμφωνο που υπέγραψε ο Ζελένσκι με τον Μακρόν προβλέπει την παράδοση των πρώτων αεροπλάνων στην Ουκρανία εντός δεκαετίας. Κοινώς σε μιαν άλλη Γαλλία, μιαν άλλη Ουκρανία, σ’ έναν άλλον κόσμο.
Σήμερα έχουμε να κάνουμε με ένα σύμπλεγμα από δυνάμεις οι οποίες πολεμούν τις δυτικές δημοκρατίες και συμμαχούν ακόμη και με όσους εχθρεύονται τον δυτικό πολιτισμό.
Στον ελληνικό μας μικρόκοσμο μπορεί να μην υπάρχει ρωσόφιλο κόμμα, όμως το φιλορωσικό αίσθημα είναι ριζωμένο σε όλο το πολιτικό φάσμα. Αταβιστικό αντανακλαστικό σε συνδυασμό με τον αντιδυτικισμό της περιώνυμης ιδιοπροσωπείας μας. Τα επιχειρήματα είναι μάλλον προβλέψιμα. Κατ’ αρχάς η άποψη ότι για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ευθύνεται η δεύτερη αφού, αν εντασσόταν στο ΝΑΤΟ ή την Ε.Ε., θα περιόριζε τον «ζωτικό χώρο» της πρώτης. Κοινώς χρησιμοποιούν επιχείρημα αντίστοιχο με αυτό που χρησιμοποίησε ο Χίτλερ για να ξεκινήσει τον Πόλεμο. Στην αρχή ήταν η Σουδητία, ακολούθησε το Μόναχο και μετά ο πόλεμος έγινε παγκόσμιος. Ο Πούτιν θεωρεί ότι η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης είναι η μεγαλύτερη καταστροφή του 20ού αιώνα, όπως και, τηρουμένων των αναλογιών, ο Χίτλερ θεωρούσε τη Συνθήκη των Βερσαλλιών. Δεν θέλω να εξομοιώσω τον Πούτιν με τον Χίτλερ και γι’ αυτό χρησιμοποιώ τις αναλογίες. Οι διαφορές είναι μεγάλες, όπως και οι διαφορές του κόσμου που προέκυψε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με τον σημερινό. Βασικό επιχείρημα των ρωσόφιλων: ο κόσμος ήταν πολύ πιο ισορροπημένος όσο υπήρχε η ΕΣΣΔ που εξισορροπούσε τις ιμπεριαλιστικές βλέψεις της Αμερικής. Κοινώς ήταν καλύτερος, τουλάχιστον για όσους ζούσαν εκτός Σιδηρού Παραπετάσματος.
Σήμερα όμως δεν έχουμε να κάνουμε με δύο υπερδυνάμεις των οποίων οι διαφορές είναι, τρόπος του λέγειν, ιδεολογικές. Σήμερα έχουμε να κάνουμε με ένα σύμπλεγμα από δυνάμεις οι οποίες πολεμούν τις δυτικές δημοκρατίες και συμμαχούν ακόμη και με όσους εχθρεύονται τον δυτικό πολιτισμό. Η ορθόδοξη Ρωσία με το σιιτικό Ιράν και την ομπρέλα της Κίνας. Κι από την άλλη ένας αλλοπρόσαλλος ηγέτης ο οποίος αισθάνεται παντοδύναμος, περιφρονεί τους συμμάχους του Ευρωπαίους και επιλέγει για συνομιλητή τον εν δυνάμει εχθρό του, τον Πούτιν. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις έχεις να διαλέξεις με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις. Το ζητούμενο δεν είναι ιδεολογικό. Είναι υπαρξιακό.
Η εμπειρία της φρίκης του Β΄ Παγκοσμίου δεν επέτρεψε στη σύγκρουση των υπερδυνάμεων να γίνει θερμή. Είχαμε να κάνουμε με δυο οργανωμένα μπλοκ. Ο καθένας ήξερε τη θέση του, κι όταν ο καθένας ξέρει τη θέση του το δίκαιο διατηρεί τα δικαιώματά του. Στη σημερινή ρευστότητα ελλοχεύει το Χάος. «Ακρισία δε και ταραχή έτι πλείων μετά την μάχην εγένετο ή πρόσθεν…». Ετσι κλείνει ο Ξενοφών τα «Ελληνικά» του.
