Διαβάζοντας την εξαιρετική δουλειά του Σταύρου Τζίμα για τη «Δίκη της Νυρεμβέργης, 80 χρόνια μετά» (ένθετο «Καθημερινή» της Κυριακής 23/11), ξαναθυμήθηκα την περίπτωση του Αλφρεντ Σπέερ και πώς τελικά απέφυγε τη θανατική ποινή. Ανήκε στον στενό κύκλο του Χίτλερ μαζί με τους Μπόρμαν, Γκέρινγκ, Γκέμπελς, Χίμλερ, οι οποίοι αυτοκτόνησαν ακολουθώντας το παράδειγμα του ηγέτη τους. Ο Σπέερ καταδικάστηκε σε εικοσαετή κάθειρξη, αποφυλακίστηκε το 1966, συνέγραψε τα απομνημονεύματά του με τίτλο «Μέσα στο Γ΄ Ράιχ» που μεταφράστηκε σε 12 γλώσσες και το 1971 έδωσε μακροσκελή συνέντευξη στο περιοδικό Playboy, η οποία ήταν κάτι μεταξύ ψυχογραφήματος και εξομολόγησης μέσα από την εξιστόρηση των όσων έζησε πολύ κοντά στον Χίτλερ.
Οι δικαστές της δίκης της Νυρεμβέργης του αναγνώρισαν ως ελαφρυντικό πως συνέβαλε σημαντικά στη βελτίωση της ζωής των εργατών που βρίσκονταν υπό το καθεστώς της καταναγκαστικής εργασίας, ενώ αναμφίβολα στην επιεική αντιμετώπισή του συνετέλεσε και η παραδοχή από τον ίδιο της ενοχής του. Σημειωτέον πως ο υπουργός Εργασίας Φριτς Ζάουκελ καταδικάστηκε σε θάνατο και απαγχονίστηκε. Ομως αυτό που βάρυνε τον Αλφρεντ Σπέερ ήταν πως με τις τεχνοκρατικές ικανότητές του παρέτεινε τη διάρκεια του πολέμου, καθώς επί των ημερών του ως υπουργού των Εξοπλισμών, η παραγωγή σε όλους τους τομείς της πολεμικής βιομηχανίας απογειώθηκε. Μάλιστα, το καλοκαίρι του 1944 έφτασε στο αποκορύφωμά της. Οπως παραδέχθηκε και ο ίδιος στη συνέντευξή του στο Playboy, «είναι αλήθεια ότι είχαμε κάποιες εντυπωσιακές επιτυχίες, αλλά το μόνο που κατάφεραν ήταν να καθυστερήσουν το αναπόφευκτο». Επειδή η έννοια του αναπόφευκτου είναι αποτέλεσμα πάντα μιας αναδρομικής κρίσης, τότε, σε χρόνο ενεστώτα, οι ναζί πίστευαν πως κερδίζοντας χρόνο αυξάνονταν οι πιθανότητες τα σχεδιαζόμενα νέα όπλα να άλλαζαν τη ροή του πολέμου και να έφερναν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων τους Δυτικούς συμμάχους.
Το ελαφρυντικό στη δίκη της Νυρεμβέργης και η μετέπειτα συνέντευξή του στο Playboy…
Επάνω σε αυτή τη λογική ο Σπέερ συνέλαβε την ιδέα του ολοκληρωτικού πολέμου, μια ιδέα που ασπάστηκε αμέσως ο Γκέμπελς και έτσι αποτέλεσε την κεντρική πολιτική μέχρι σχεδόν το τέλος του πολέμου. Ολη η παραγωγική διαδικασία ήταν ενταγμένη πλέον στην πολεμική προσπάθεια. Κάθε πόρος έπρεπε να διοχετευθεί στην οικονομία του πολέμου. Γρήγορα όμως ανέκυψε μια στρατηγική αντίφαση. Οι απώλειες σε άνδρες στα πεδία των μαχών απαιτούσαν την άμεση αναπλήρωσή τους. Από την άλλη πλευρά, οι ανάγκες της πολεμικής βιομηχανίας σε εργατικά χέρια δεν επέτρεπαν την επιστράτευση Γερμανών εργατών. Παραγωγική στάθμη ισορροπίας δεν υπήρχε. Αυτή η εξίσωση ήταν ανεπίλυτη, καθώς οι σύμμαχοι υπερτερούσαν συντριπτικά και στους δύο τομείς.
Ο Φρέντερικ Αντερσεν, στρατηγός των ΗΠΑ, επισκέφθηκε τον Σπέερ στο κελί του. Αφού συνομίλησαν επί αρκετή ώρα, μετά είπε στους δημοσιογράφους: «Αν ήξερα τι κατάφερνε αυτός ο μπάσταρδος, θα είχα στείλει μια ολόκληρη μοίρα αεροπλάνων για να τον χώσω βαθιά στη γη».
