Είμαστε στο 1945. Φανταστείτε έναν άνθρωπο που ζει στην πόλη, παιδί μικρομεσαίων, με τεχνική μόρφωση και υψηλό δείκτη νοημοσύνης, ο οποίος μόλις έχει πιάσει δουλειά σε κάποια μεγάλη βιομηχανία ή άλλη εταιρεία του δυτικού κόσμου. Είναι εικοσιπεντάρης, έχει ένα πτυχίο το οποίο του έδωσε τη δυνατότητα να βρει την καλή δουλειά και –εκτός συγκλονιστικού απροόπτου– με αυτό το εφόδιο θα κάνει σπίτι παιδιά και εγγόνια.
Μεταφερόμαστε στο 2025. Ο ίδιος νέος στα 25 μπορεί να έχει πτυχίο, μεταπτυχιακό, κάποια εργασιακή εμπειρία, μιλάει 2-3 γλώσσες. Το εισόδημα που του εξασφαλίζει η εργασία που θα βρει στην αντίστοιχη βιομηχανία ή εταιρεία φτάνει ίσα ίσα για να πληρώσει ενοίκιο και τα χρειώδη (του 2025 είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα του 1945), ενώ η σκέψη για οικογένεια είναι κάτι που εκ των πραγμάτων θα έλθει σε επόμενη φάση, για πολλούς λόγους, μεταξύ άλλων και οικονομικούς.
Ο νέος αυτός το 2025 είναι καταδικασμένος να «ξεμάθει» αυτά που ήξερε και να βρει χώρο στη νέα οικονομία, όποια και αν είναι αυτή. Στην Ελλάδα, είναι προφανές ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πουθενά αλλού χώρος για αξιοπρεπή εισοδήματα παρά μόνο στον τουρισμό. Στην Ευρώπη το μοντέλο της μισθωτής εργασίας βρίσκεται υπό ακραία πίεση, διότι απλούστατα το τρένο της τεχνολογίας και της καινοτομίας που θα μπορούσε να παραγάγει υπεραξίες, έχει σχεδόν χαθεί.
Οι ανατροπές που φέρνει στον τρόπο με τον οποίο αναπαράγονται οι ανθρώπινες κοινωνίες δεν περιορίζονται, βέβαια, στον δυτικό μικρόκοσμο, απλά εδώ μπορούμε (ακόμη) να τα συζητάμε ελεύθερα. Και αυτή η τελευταία λεπτομέρεια, δηλαδή η δημοκρατική υπόσταση, δεν είναι τίποτε άλλο από το θεμέλιο της Δύσης όπως την ξέρουμε. Αλλιώς, είναι και η Ευρώπη μια δυτική απόληξη της Ασίας, μάλιστα με όχι αξιοζήλευτα χαρακτηριστικά.
Σε μια μάλλον σπάνια ιστορική καμπή, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις συμβαίνουν ενώ παράλληλα αλλάζει και η δομή των κοινωνιών, μάλιστα δίχως ορατό το αποτέλεσμα του μετασχηματισμού. Μεταβαίνουμε προς μια ουτοπία, όπως αυτή που διαβάζει κανείς στις αδαείς στήλες των μεγάλων περιοδικών της Δύσης, όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα κάνει όλη τη δουλειά και οι άνθρωποι θα έχουν χρόνο «να αναπτυχθούν» προσωπικά; Ή στη δυστοπία «μηχανοκίνητων» ολιγαρχιών, που θα επιβάλλουν τη βούλησή τους επί άμορφων και εξαθλιωμένων μαζών. Ανάμεσα στην αδαημοσύνη και στην απαισιοδοξία υπάρχει μεγάλη απόσταση και η σύγκρουση ή η ώσμωση ανάμεσά τους ίσως δώσει και το υβρίδιο του αόρατου μέλλοντός μας.
