Οταν είδα από μακριά ότι κάποιο όχημα είχε τσακίσει το καπό του δικού μου εκεί όπου ήταν σταθμευμένο, ήταν αυτονόητο ότι δεν θα έβρισκα σημείωμα με όνομα, τηλέφωνο και ανάληψη ευθύνης. Αυτονόητο, επίσης, ήταν ότι ουδείς από τους καλούς κατοίκους των γύρω πολυκατοικιών, που σπεύδουν στα μπαλκόνια με κάθε υψωμένη φωνή ή ήχο σύγκρουσης, θα γνώριζε κάτι. Αυτονόητο ήταν ότι η Τροχαία θα έμενε άπραγη όσο δεν υπήρχε αριθμός πινακίδας του άλλου οχήματος. Ούτε η ασφάλεια, την οποία πληρώνω από το 1989 για το αυτοκίνητό μου, μπορούσε να κάνει κάτι. Ετσι, όλοι συνεχίσαμε στην αυτονόητη πορεία μας: ο ασυνείδητος οδηγός μακάριος στην ανωνυμία και στην καπατσοσύνη του, «νομιμοποιημένος» από τη σιγουριά πως έπραξε «όπως θα έκανε κάθε άλλος»· οι γείτονες να κοιμούνται με το ένα μάτι ανοικτό για ό,τι μπορεί να πλήξει τους ίδιους και το άλλο κλειστό για ό,τι αφορά το δίκαιο και τον διπλανό· και εγώ, γνωρίζοντας ότι θα πληρώνω και φόρους, και ασφάλειες και συνεργεία, χωρίς αντίστοιχο αντάλλαγμα – με μόνη παρηγοριά ότι έχω ήσυχη τη συνείδησή μου, κάνω το καθήκον μου προς την πολιτεία και τους άλλους. Είμαι από τους «ηλιθίους», θα πει κανείς. Αυτονόητο και αυτό.
Ο κάθε πολίτης αισθάνεται απελπιστικά μόνος όταν έχει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα στη χώρα μας.
Το ότι κάποιος, μπαίνοντας ή βγαίνοντας από τη θέση μπροστά, έλιωσε το καπό του «Σκαραβαίου», και διέφυγε ως κλέφτης, δεν είναι το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζω εγώ ο ίδιος, πόσο μάλλον η κοινωνία μας. Ομως, απεικονίζει μια πραγματικότητα και λειτουργεί ως μεταφορά: ο κάθε πολίτης αισθάνεται απελπιστικά μόνος όταν έχει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα της χώρας μας, από τα ευτελέστερα ζητήματα έως τα ζωτικής σημασίας. Ζούμε σε μια σκοτεινή παντομίμα της χώρας που θα θέλαμε να έχουμε. Στήσαμε θεσμούς και μηχανισμούς, επαναλαμβάνουμε όλους τους βερμπαλισμούς περί «κράτους δικαίου», ισότητας και δικαιοσύνης. Οποτε ανοίγουμε μια πόρτα, όμως, καταλαβαίνουμε ότι βρισκόμαστε είτε σε ρωμαίικη εκδοχή της Χώρας των Θαυμάτων, όπου δεν γνωρίζεις σε ποιο παράλογο σύμπαν βρίσκεσαι, ή σε ένα χωριό Ποτέμκιν, όπου πίσω από την πρόσοψη πολιτείας βρίσκονται χέρσα χωράφια, σκουπίδια και ξεθωριασμένες πινακίδες με μεγαλεπήβολα σχέδια.
«Ολόκληρο άρθρο επειδή του τράκαραν τον Σκαραβαίο και τα πήρε στο κρανίο;» θα αναρωτιέστε, με το δίκιο σας. Θα μπορούσα να είχα ασχοληθεί με ρουσφέτια, «δόντια» και συναλλαγές παντού, από τον στρατό έως το σύστημα επιδοτήσεων, με τους έξυπνους οδηγούς στις λωρίδες λεωφορείων και εκτάκτου ανάγκης, με τη θανατηφόρο επιπολαιότητα που χτυπάει σαν κεραυνός, από το ναυάγιο στην Πάρο και τη φωτιά στο Μάτι έως τη σύγκρουση στα Τέμπη. Παντού ομαδικά συμφέροντα, ατομικισμός και αδικία. Και πάντα κάνουμε ότι δεν καταλαβαίνουμε πως πίσω από τη συλλογική κακοδαιμονία μας είναι η άνεση με την οποία είμαστε έτοιμοι να κερδίσουμε –ή να γλιτώσουμε ευθύνες– εις βάρος του διπλανού μας. Αυτονόητο και αυτό.
