Προβλήθηκε προ ημερών στην τηλεόραση και ήδη έχει κάνει τον γύρο του ∆ιαδικτύου: μια νέα γυναίκα, δεν θα τη χαρακτήριζα εύκολα μητέρα, κρατάει στην αγκαλιά της ένα παιδάκι μικρότερο των πέντε ετών και καπνίζει μαζί του, εναλλάξ, το ηλεκτρονικό της τσιγάρο, ενώ βαδίζει αγέρωχα στον κλειστό χώρο του σταθμού του μετρό στο Μοναστηράκι. Η ανάλυση της παραπάνω σκηνής έχει τόσο βάθος, ώστε αποτελεί ερέθισμα για επιστημονικού επιπέδου διάλεξη και δημόσια συζήτηση με πολύπλευρες προσεγγίσεις ηθικού, ιατροκοινωνικού, αλλά και νομικού ενδιαφέροντος.
Η τοξική επίδραση των υγρών αναπλήρωσης του ηλεκτρονικού τσιγάρου αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες δηλητηρίασης μικρών παιδιών στην Ευρώπη, ενώ η οργανωμένη προώθηση του ηλεκτρονικού καπνίσματος σε παιδιά της προεφηβικής ηλικίας είναι το μεγαλύτερο καπνιστικό πρόβλημα σε παγκόσμια κλίμακα σήμερα. Ακόμη και μικροποσότητες νικοτίνης είναι ικανές να επηρεάσουν το αναπνευστικό σύστημα του παιδιού, την ανάπτυξη του εγκεφάλου του και την εν γένει νευρολογική του ωρίμανση.
Εντυπωσιακό, όμως, στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι, εκτός από όλα τα άλλα, πρόκειται για σαφέστατη παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού αυτού, που αντί να προστατεύεται παροτρύνεται από την ίδια του τη μητέρα στη χρήση επικίνδυνων τοξικών ουσιών και οδηγείται στην εξάρτηση.
Η τρέχουσα ελληνική νομοθεσία, από τις καλύτερες της Ευρώπης: δεν επιτρέπει το κάπνισμα σε όλους τους κλειστούς δημόσιους χώρους, και ειδικά όπου βρίσκονται ανήλικοι, ακόμη και σε ανοικτούς χώρους, απαγορεύει την πώληση καπνικών προϊόντων σε ανηλίκους, τη χρήση καπνικών προϊόντων σε αυτοκίνητο όπου επιβαίνει ανήλικος, θεωρεί καθήκον του γονέα την προστασία της υγείας και ασφάλειας του παιδιού και προβλέπει ποινική διαδικασία αν η πράξη του γονέα θεωρηθεί ότι βλάπτει την υγεία του παιδιού.
Η μητέρα(;) του βίντεο με τη συμπεριφορά της δεν παραβαίνει μόνο την ελληνική νομοθεσία, αλλά παραβιάζει τις διεθνείς συμβατικές υποχρεώσεις της χώρας μας, όπως είναι: Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC, 1989), η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Ελεγχο του Καπνού (FCTC), η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Ασκηση Δικαιωμάτων του Παιδιού (Συμβούλιο της Ευρώπης, 1996), ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Το όλο συμβάν επικαιροποιεί το εκπαιδευτικό υλικό της πρωτοβουλίας Smoke Free Greece της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας που διατίθεται δωρεάν και περιλαμβάνει: Τετράδιο για μαθητές και μαθήτριες των Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού με τίτλο «Μαθαίνω να μην καπνίζω», που σε συνεργασία με τον πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, Νικήτα Κακλαμάνη, επανεκδίδεται σε 100.000 αντίτυπα και το βιβλίο «Παιδεία για έναν κόσμο χωρίς κάπνισμα» που απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς και επίσης τελεί υπό επανέκδοση.
Ο ευρωπαϊκός στόχος για επιπολασμό του καπνίσματος κάτω από 5% μέχρι το 2040 έχει κύριο αντίπαλο το ηλεκτρονικό τσιγάρο, η οργανωμένη προώθηση του οποίου στα παιδιά δεν αντιμετωπίζεται με απαγορεύσεις. Υπάρχει άμεση ανάγκη για έντονη, συντονισμένη και πολυεπίπεδη εκπαιδευτική δραστηριότητα.
Τελικά, το βίντεο προβάλλει ένα συμβάν, που μια φορά κατεγράφη, αποτελεί όμως την κορυφή του παγόβουνου που λέγεται χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στην παιδική ηλικία.
*Ο κ. Παναγιώτης Μπεχράκης είναι πνευμονολόγος – εντατικολόγος, πρόεδρος του European Network for Smoking and Tobacco Prevention (ENSP), επικεφαλής της Πρωτοβουλίας Smoke Free Greece, Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία.
