Τις προάλλες ο Πρόεδρος των ΗΠΑ σε μια ανάρτηση γεμάτη κεφαλαία γράμματα στα σόσιαλ μίντια αποκάλεσε αμερικανούς γερουσιαστές “προδότες” που θα πρέπει να καταδικαστούν “σε θάνατο”. Γιατί; Επειδή δήλωσαν ότι τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων δικαιούνται να αρνηθούν να εκτελέσουν διαταγές από την πολιτική ηγεσία που είναι παράνομες -κάτι που ισχύει, βεβαίως, και προβλέπεται από τη νομοθεσία. Την ίδια ημέρα, το αμερικανικό λιμενικό ανακοίνωσε ότι ο εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας του πλέον δεν θα θεωρεί τη ναζιστική σβάστικα “σύμβολο μίσους”. Το ίδιο θα ισχύει και για τη θηλιά, το σύμβολο που χρησιμοποιούσε η Κου Κλουξ Κλαν για τα λιντσαρίσματα των μαύρων, και για τη σημαία της Συνομοσπονδίας των νότιων πολιτειών που αποσχίστηκαν από τις ΗΠΑ προκαλώντας τον εμφύλιο πόλεμο το 19ο αιώνα. Όλα αυτα τα σύμβολα θα επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις να τα χρησιμοποιούν και να τα επιδεικνύουν τα μέλη του λιμενικού, πλέον. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να εμποδίσει με κάθε τρόπο τη δημοσιοποίηση των αρχείων του FBI για την υπόθεση του καταδικασμένου παιδόφιλου και sex trafficker Τζέφρι Έπστιν, τα οποία πια όλοι υποθέτουν ότι, μεταξύ πολλών άλλων, περιέχουν και πολυάριθμες αναφορές στο πρόσωπο του Προέδρου, που ήταν φίλος του Έπστιν για πολλά χρόνια. Εν τω μεταξύ, ο Πρόεδρος ξεπουλάει ό,τι υπάρχει σε φίλους στυγνούς δικτάτορες με αντάλλαγμα προσωπικά δώρα και δουλειές για τις οικογενειακές του επιχειρήσεις και προσπαθεί να επιβάλει μια συνθηκολόγηση στην Ουκρανία που θα κάνει όσο το δυνατόν περισσότερα από τα χατήρια του Πούτιν . Αυτά βεβαίως είναι πράγματα που έγιναν μόνο τις τελευταίες δυο-τρεις ημέρες. Έχουν προηγηθεί και πολλά, πολλά άλλα, εξίσου κραυγαλέα. Οπότε, η φιλική συμβουλή μου σε όσες και όσους σπεύδουν να συναντήσουν τη νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα και να φωτογραφηθούν περιχαρείς μαζί της -και, συγκεκριμένα, σε όσες και όσους δεν έχουν κάποια θεσμική υποχρέωση να το κάνουν- είναι να καταλαγιάσουν λίγο την πρεμούρα και τον ενθουσιασμό τους. Να το σκεφτούν λιγάκι, προηγουμένως. Γιατί ζούμε στην εποχή των σόσιαλ μίντια. Σήμερα ό,τι ανεβαίνει στο ίντερνετ, μένει στο ίντερνετ. Είστε σίγουρες και σίγουροι ότι τρία, πέντε ή δέκα χρόνια μετά δεν θα μετανιώνετε για το πλάτος του χαμογέλου σας τότε; Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί μ’ αυτά τα πράγματα.
Εδώ στην Ελλάδα σε πολύ μεγάλο βαθμό δεν έχουμε χωνέψει ότι αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ δεν είναι μια απλή, συνηθισμένη εναλλαγή εξουσίας σε μια δημοκρατική χώρα. Αντιμετωπίζουμε την κυβέρνηση Τραμπ σαν μια κανονική κυβέρνηση που, απλά, στελεχώνεται από λίγο πιο εκκεντρικά μέλη, και ακολουθεί λίγο πιο δυσάρεστες για εμάς πολιτικές, λες και είναι, ας πούμε, η κυβέρνηση Μπους. Ή λες και είναι σαν την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ. Αλλά δεν είναι. Στις ΗΠΑ συμβαίνει κάτι άλλο: αλλαγή καθεστώτος. Το δημοκρατικό καθεστώς που προϋπήρχε, με όλα τα προβλήματα και τις δυσλειτουργίες του, αλλά με τη διάκριση των εξουσιών, την αποδοχή της εκλογικής διαδικασίας και το σεβασμό της ειρηνικής εναλλαγής των κομμάτων στην εξουσία, πάει περίπατο. Τώρα που μιλάμε, ο Στίβεν Μίλερ θέτει αριθμούς-στόχους στην υπό διαμόρφωση Γκεστάπο, για να συλλαμβάνει όσο το δυνατό περισσότερους καφετιούς ανθρώπους σε αμερικανικές πόλεις, ανεξαρτήτως του αν έχουν κάνει κάποιο έγκλημα ή του αν βρίσκονται στη χώρα νόμιμα, και χωρίς να ακολουθούνται οι προβλέψιμες διαδικασίες της αμερικανικής δικαιοσύνης. Τώρα που τα διαβάζετε αυτά, ο Ράσελ Βοτ ξεχαρβαλώνει τη δημόσια διοίκηση της χώρας, απολύοντας δημόσιους υπαλλήλους, καταργώντας υπηρεσίες και προγράμματα και εγκαθιστώντας στις καίριες θέσεις μόνο πιστούς του νέου καθεστώτος. Αυτά δεν φαίνονται προς τα έξω, και δεν τα μαθαίνουν πολλοί -ακόμα και στις ΗΠΑ. Αλλά δεν είναι πράγματα που έκαναν προηγούμενες, κανονικές κυβερνήσεις. Δεν είναι πράγματα που κάνουν κυβερνήσεις που αποδέχονται την ιδέα της διάκρισης των εξουσιών, και το ότι μετά, αφού ολοκληρωθεί η θητεία τους, μπορεί και να χάσουν τις εκλογές, και να έρθουν για να τους αντικαταστήσουν άλλοι. Είναι βήματα κατοχύρωσης μιας μόνιμης, ανελεύθερης εξουσίας. Οπότε πρέπει σιγά σιγά κι εμείς, εδώ μακριά, να αρχίσουμε να αλλάζουμε και τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε αυτή την κυβέρνηση, και αντιμετωπίζουμε αυτό το καθεστώς.
Βεβαίως, ο Τραμπ μπορεί τελικά να μην καταφέρει να μετατρέψει τις ΗΠΑ από μια δημοκρατική χώρα σε ένα απολυταρχικό καθεστώς. Μπορεί κάποια στιγμή η θρησκευτικού τύπου αίρεση που λέγεται MAGA να σκάσει, υπό το βάρος του σκανδάλου Έπστιν, ή για άλλο λόγο. Ο ηγέτης, άλλωστε, είναι ένας 79χρονος υπέρβαρος άνδρας, 22 ημέρες γηραιότερος του Τζορτζ Μπους, και 66 ημέρες γηραιότερος από το Μπιλ Κλίντον. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, το πού θέλει να το πάει η σημερινή κυβέρνηση είναι ξεκάθαρο. Η πιθανότητα σε δύο, τρία ή πέντε χρόνια από σήμερα η ισχυρότερη χώρα του κόσμου να είναι ένα καταπιεστικό, απολυταρχικό καθεστώς με μόνο διακοσμητικές εκλογές, παντοδύναμους ολιγάρχες και με πυρηνικά όπλα δεν είναι μηδέν. Δεν είναι, καν, μικρή. Μακάρι να μην φτάσουν ως εκεί τα πράγματα. Αλλά αν φτάσουν, τότε εμείς, που παραδοσιακά είμαστε στη σωστή πλευρά της ιστορίας, δεν θα μπορούμε πια να το παίζουμε χαζοχαρούμενοι κι ανέμελοι. Θα πρέπει να είμαστε απέναντι. Υπάρχει ένα βιβλίο που έχει έναν τίτλο που, νομίζω, συνοψίζει το πού πάνε τα πράγματα. “Μια μέρα”, λέει ο τίτλος, “όλοι θα ήταν από πάντα εναντίον τους”.
Γι’ αυτό σήμερα, νομίζω, όλες και όλοι οφείλουμε να είμαστε λίγο πιο προσεκτικοί. Κρατήστε και μια πισινή. Εμείς δεν έχουμε καμία επιρροή και κανέναν έλεγχο στο τι θα απογίνει η αμερικανική δημοκρατία, αλλά έχουμε έλεγχο στο τι κάνουμε εμείς, στο πού και πόσο εκτιθέμεθα. Και ίσως θα πρέπει να καταλαγιάσουμε λίγο τον ενθουσιασμό των εναγκαλισμών και των ανακοινώσεων. Ίσως να μην βροντοφωνάζουμε με τόση χαρά το ότι θα γίνουμε οι μεταπωλητές του LNG του συγκεκριμένου υπό διαμόρφωση καθεστώτος, ας πούμε. Ή ίσως να μην ποζάρουμε, τόσο περιχαρείς κι ανυποψίαστοι, με εκπροσώπους του. Ακόμα και στην εποχή του ΑΙ, δύσκολα σβήνουν τα χαμόγελα από παλιές φωτογραφίες.
