Η μετανάστευση θα κρίνει την πορεία της Ευρώπης. Και η παράνομη μετανάστευση είναι πολυδιάστατο ζήτημα, όπου προτεινόμενες λύσεις σε ένα πρόβλημα εντείνουν πιέσεις αλλού, όπου καλές προθέσεις και πολιτικές προσκρούουν σε πικρή εμπειρία, αλλά και σε ισχυρές δοξασίες. Από τη μία, εάν οι ευρωπαϊκές χώρες δεν αποκτήσουν νέα εργατικά χέρια, καταδικάζονται σε δημογραφικό και οικονομικό μαρασμό· από την άλλη, όταν υπάρχει η αίσθηση ότι οι μετανάστες είναι «πολλοί», και «διαφορετικοί», ενισχύονται δυνάμεις που εκμεταλλεύονται και αυξάνουν τη δυσφορία μέρους της κοινωνίας. Και ενώ η μετανάστευση απαιτεί αποτελεσματική και δίκαιη διαχείριση από την Ενωση, σε όλη την Ευρώπη ενισχύονται κόμματα και κινήματα που αντιτίθενται, πιέζουν κυβερνήσεις και έτσι αποδυναμώνουν την πολιτική της Ε.Ε. απειλώντας τη συνοχή της. Παρότι λοιπόν κυβερνήσεις και θεσμοί γνωρίζουν τη σημασία του προβλήματος, κινούνται με τρόπο που δείχνει ότι φοβούνται να το αγγίξουν.
Πώς αλλιώς να εξηγηθεί ότι η έκθεση αξιολόγησης που αφορά και τη «δεξαμενή αλληλεγγύης» μεταξύ χωρών-μελών παρουσιάστηκε από τον αρμόδιο επίτροπο Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ την Τρίτη, ημέρα αργίας στο Βέλγιο, ενώ οι ανταποκριτές είχαν προειδοποιηθεί μόλις 30 λεπτά νωρίτερα, ώστε ελάχιστοι να βρίσκονται στην παρουσίαση; Επίσης, δεν αποκαλύφθηκαν λεπτομέρειες γι’ αυτό το κεντρικό κομμάτι του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, που υποτίθεται πως θα τεθεί σε εφαρμογή στο δεύτερο μισό του 2026. Αυτό επιβεβαιώνει το μέγεθος της διένεξης γύρω από το ζήτημα. Ενώ η έκθεση αξιολόγησης της Κομισιόν βρίσκει πως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ισπανία και η Ιταλία βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση λόγω του δυσανάλογου επιπέδου αφίξεων κατά το τελευταίο έτος, και «θα είναι επιλέξιμες για πρόσβαση στη δεξαμενή αλληλεγγύης», γνωρίζουμε πως άλλες χώρες αρνούνται να δεχθούν μετανάστες για μετεγκατάσταση, ούτε είναι διατεθειμένες να συνεισφέρουν με χρήματα ή έργα στους υπό πίεση εταίρους τους. Επίσης, κάποιες χώρες που δέχονται να συνεισφέρουν, δηλώνουν πως αυτό εξαρτάται από το αν τα κράτη πρώτης υποδοχής θα δεχθούν την επιστροφή μεταναστών.
Δύσκολα θα διευθετηθούν τέτοια ζητήματα μέσα σε λίγους μήνες. Οχι μόνον επειδή κάθε κυβέρνηση έχει το βλέμμα της στις επόμενες εκλογές, αλλά επειδή όσο κυβερνήσεις και θεσμοί διστάζουν να αναδείξουν τις θετικές προοπτικές της μετανάστευσης, τόσο ενισχύονται οι δυνάμεις της διάλυσης.
